ΑΕΔ 14.1993 ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΠΟ ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΛΑΒΟΥ ΔΙΑΠΛΑΤΥΝΣΗ ΔΡΟΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΛΗΦΘΕΙ ΥΠΟΨΗ ΟΤΙ ΤΑ ΕΡΓΑ ΘΑ ΕΚΛΕΙΝΑΝ ΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΒΕΝΖΙΝΑΔΙΚΟ ΤΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ.
Αριθμός 14/1993
Πρακτικά συνεδριάσεως του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου στις 17 Μαρτίου 1993.-
ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Βασίλειος Μποτόπουλος,Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικράτειας,ως Πρόεδρος, Βασίλειος Λινάρδος,Α’Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου (κωλυόμενου του Προέδρου αυτού),
Στυλιανός Χριστονάκης , ΑΆντιπρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου (κωλυόμενου του
Προέδρου αυτού),
Φώτιος Κατζούρος-Εισηγητής,Σύμβουλος της Επικράτειας,
Κων/νος Δαφέρμος,Αρεοπαγίτης,
Πέτρος Χριστόφορος,Σύμβουλος Επικράτειας, Κων/νος Κωστόπουλος,Αρεοπαγίτης,
Θεόφιλος Χατζηπαύλου,
Φώτιος Στεργιόπουλος,
Σύμβουλοι της Επικράτειας,
Αγησίλαος Μπακόπουλος,
Πολύβιος Μαντζιάρας,
Αρεοπαγίτες
Πρόδρομος Δαγτόγλου,Καθηγητής νομικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών,
Παναγιώτης Καργάδος,Καθηγητής Νομικής Σχολής Παν/μίου Θράκης,(κωλυομένου του τακτικού μέλους Εμμ.Ρούκουνα),
Γ ραμματέας Διονυσία Γιαννάτου
Εκθεση Πρακτικών
Κατά τη σημερινή δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του δικαστηρίου,ο Πρόεδρος του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου, εκφώνησε τα ονόματα των διαδικων,οι οποίοι παραστάθηκαν,όπως παραπάνω σημειουνεται.
‘Επειτα ο Εισηγητής -Σύμβουλος της Επικράτειας Φώτιος Κατζούρος,διάβασε την έκθεσή του.
‘Ακολούθως, οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των διαδίκων, ανέπτυξαν και προφορικά τις προτάσεις τους.
Το Δικαστήριο επιφυλάχθηκε να αποφασίσει.
Και για τη βεβαίωση των προαναφερομένων,συντάχθηκε το πρακτικό τούτο.-
0 Γραμματέας
Αριθμός Κ/1993 Το
Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο
(κατά το άρθρο 100 του Συντάγματος)
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές,Βασίλείο Μποτόπουλο,
Πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικράτειας,ως Πρόεδρο,Βασίλειο Λινάρδο,Α’Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου (κωλυόμενου του Προέδρου αυτού),Στυλιανό Χριστονάκη,Α’Αντιπρόεδρο του Ελεγκτικού Συνεδρίου (κωλυομένου του Προέδρου αυτού), Φώτιο Κατ’ζούρο-Εισηγητη-Σύμβουλο της Επικράτειας ,Κων/νο Δαφέρμο,Αρεοπαγίτη,Πέτρο Χριστόφορο,Σύμβουλο της Επικρατεί ας , Κωνσταντ ί νο Κωστόπουλο,Αρεοπαγίτη,Θεόφιλο Χατζη- παύλου,Φώτιο Στεργιόπουλο,Συμβούλους της Επικράτειας,
Αγησίλαο Μπακόπουλο,Πολύβιο Μαντζιάρα,Αρεοπαγίτες,Πρόδρομο Δαγτόγλου,Καθηγητή Νομικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών ,Παναγιώτη Καργάδο,A’αναπληρωματικό μέλος (κωλυομένου του τακτικού μέλους Εμμ.Ρούκουνα) Καθηγητή Νομικής Σχολής Παν/μίου Θράκης, ως μέλη,και τη Γραμματέα Διονυσία Γιαννάτου.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 17 Μαρτίου 1993,για να δικάσει την παρακάτω υπόθεση μεταξύ των :
ΑΙΤ0ΥΝΤ0Σ : Αλεξάνδρου Τοτταλί δη , κατοί κου Αθηνών,ο οποίος παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου του δικηγόρου Γρηγ.Καλαβρού
ΚΑΘΟΥ Η ΑΙΤΗΣΗ : Ελληνικού Δημοσίου,νομίμως εκπροσωπου- μένου δια του Υπουργού Περιβάλλοντος,Χωροταξίας και Δημοσίων
Έργων και Υπουργού των Οικονομικών,το οποίο παραστάθηκε δια του Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Θεοδ. Ρεντζεπέρη.
0 αϊτών με την από 16 Ιουνίου 1992 αίτησή του,ενώπιον του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου,που κατέθεσε στο Γραμματέα του με αριθμό 26/6-8-1992,ζήτησε όσα αναφέρον- ται στο αιτητικό της.
Η εκδίκαση της υποθέσεως άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως από τον Εισηγητή-Σύμβουλο της Επικράτειας Φώτιο Κατζούρο.
Έπειτα οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των διαδίκων,αφού έλαβαν τον λόγον από τον Πρόεδρο,ανέπτυξαν και προφορικά τις προτάσεις τους.
Μελέτησε τη δικογραφία Σκέφθηκε κατά το Νόμο
‘Επειδή,ο αιτών,φερόμενος ως διατηρών από του έτους 1980 πρατήριου υγρών καυσίμων εις Κηφισιάν και επί της Λεωφόρου Κηφισίας ,αρ’ΐθ.269 και Μητροπολίτου Ιακώβου,διώκει,δια της υπό κρίσιν αιτήσεως,την συμφώνως προς το άρθρον 100 παρ. 1 περ.δ’του Συντάγματος και το άρθρον 46του ν.345/1976 άρσιν αποφατικής συγκρούσεως η οποία ανέκυψε,κατ’αυτόν,μεταξύ αφ’ενός μεν της υπ’αριθ.7416/
1989 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών,αφ’ε- τέρου δε της υπ’αριθμ.9912/1991 αποφάσεως του διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών.Δια της πρώτης από τας ανωτέρω αποφάσεις απερρίφθη,λόγω ελλείψεως δικαιοδοσίας,αγωγή του αιτούντος κατά του Ελληνικού Δημοσίου,εκπροσωπουμένου, κατά το σχετικόν δικογράφου,υπό του Υπουργού Περιβάλοντος,
2ο φύλλο της αρ ι θμ . 14-/1993 αποφάσεως του Ανώτατου
Ειδικού Δικαστηρίου.-
Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και του Υπουργού Οικονομικών, δια της οποίας εζήτει την ανόρθωσιν ζημίας την οποίαν ισχυρίζεται ότι υπέστη,από του Οκτωβρίου 1988 μέχρι του Μαϊου 1989,λόγω μειώσεως και τελικής εκμηδενίσεως της επαγγελματικής του δραστηριότητος εκ του ότι κατά την ανακατασκευήν της ανωτέρω λεωφόρου κατέστη αδύνατος η προσπέλασις εις το πρατήριόν του,δεν ελήφθησαν δε μέτρα δια να καταστή δυνατή η πρόσβασις των οχημάτων εις την επιχείρησίν του.Δια της δευτέρας των μνημονευομένων αποφάσεων,όμοια αγωγή του αιτούν- τος,στρεφομένη κατά του Ελληνικού Δημοσίου,εκπροσωπουμένου, κατά το σχετικόν δικόγραφον,υπό του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και του Υπουργού Οικονομικών, απερρίφθη,δια τον λόγον ότι γενεσιουργός αιτία της ζημίας του ενάγοντος ήτο πράξις της αναδόχου του έργου εταιρίας και ότι η διαφορά αύτη ενέπιπτεν εις την δικαιοδοσίαν των πολιτικών δικαστηρίων.
Επειδή,δια των ως άνω αποφάσεων του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών απερρίφθησαν δια τον αυτόν λόγον της ελλείψεως δικαιοδοσίας αγωγαί του αιτούντος στρεφόμενοι κατά του Ελληνικού Δημοσίου,εκπροσωπουμένου,κατά τα σχετικά δικόγραφα,υπό των αυτών Υπουργών,αι αγωγαί δε αύται εστηρίζοντο επί των αυτών πραγματικών περιστατικών και είχον το αυτό αιτητικόν. Συνεπώς υφίσταται εν προκειμένω αποφατική σύγκρουσις μεταξύ των δικαστηρίων τούτων κατά την έννοιαν του άρθρου 4-6 του ν. 34-5/1976, προς άρσιν της οποίας είναι αρμόδιον το Ανώτατον Ειδικόν Δικαστήριον ,κατά το άρθρον 100 παρ. 1 περ. δ του
Συντάγματος και τας διατάξεις 46 και 47 του ν.345/1976.
Τα προβαλλόμενα υπό του Ελληνικού Δημοσίου,δια του από 22ας Μαρτίου 1993 υπομνήματος,ότι δεν υφίσταται αντίθεσις μεταξύ των ως άνω αποφάσεων ως προς την δικαιοδοσίαν των δύο δικαστηρίων αλλά συμφωνία αυτών ως προς το ότι αι κατά του Δημοσίου στρεφόμεναι αγωγαί αποζημιώσεως αι έχουσαι ως νομικόν έρεισμα το άρθρον 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κωδικός εμπίπτουν εις την δικαιοδοσίαν των διοικητικών δικαστηρίων,απλώς δε εγένετο εν προκειμένω διάφορος υπό των δύο δικαστηρίων αξιολόγησις της αγωγής του αιτούν- τος εξ υπαιτιότητος αυτού,είναι απορριπτέα ως αβάσιμα, Η διάφορος νομική αξιολόγησις των αυτών πραγματικών περιστατικών,ωςεξετίθεντο εις τας αγωγάς ταύτας,εφ’όσον ωδήγησεν εις κρίσιν των δικαστηρίωντούτων περί ελλείψεως δικαιοδοσίας προς εκδίκασιν της αυτής υποθέσεως,δημιουργεί αποφατικήν σύγκρουσιν αιρομένην δι’αποφάσεως του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.Εξ ετέρου,κατά τα στοιχεία του φακέλου,αι αποφάσεις αύται είναι τελεσίδικοι και επομένως η υπό κρίσιν αίτησις,ασκηθείσα εμπροθέσμως ως προς την από- φασιν του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών,η οποία κατέστη τελευταία τελεσίδικος,είναι τύποις δεκτή.
Επειδή,κατά το άρθρον 94 παρ. 1 του Συντάγματος,η εκδί- κασις των διοικητικών διαφορών ουσίας ανήκει εις τα υφιστάμενα τακτικά διοικητικά δικαστήρια,εις τα οποία έπρεπε να υπαχθούν υποχρεωτικώς αι μη υπαχθείσαι μέχρι τότε εις τα δικαστήρια ταύτα,κατά τα εις την διάταξιν ταύτην ειδικώ- τερον οριζόμενα.Τοιαύτας δε διοικητικός διαφοράς ουσίας συν ιστούν αι γεννώμεναι εκ διοικητικών συμβάσεων,μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και αι συμβάσεις περί εκτελέσεως δ ‘ων έργων,ως και αι γεννώμεναι εκ ζημιογόνων πράξεων
3ο φύλλο της αριθμ. 14-/1993 αποφάσεως του Ανώτατου
Ειδικού Δικαστηρίου.
ή παραλείψεων των οργάνων της Διοικήσεως.Δια του άρθρου
1 του ν.14-06/1983 υπήχθησαν, μεταξύ άλλων,εις την δικαιοδοσίαν των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων,συμφώνως προς την συνταγματικήν ταύτην διάταξιν,και αι διαφοραί περί την ευθύνην του δημοσίου,των οργανισμών τοπικής αυτοδιοι- κήσεως, και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου προς αποζημίωσιν συμφώνως προς τα άρθρα 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικος (περ.η; ως και αι διαφοραί εκ διοικητικών συμβάσεων (περ. ir),κατά δε την παρ.
2 του άρθρου 2 του νόμου τούτου,εις τας περιπτώσεις των άρθρων 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικος και όπου αλλού το δημόσιον και τα ανωτέρω αναφερό- μενα πρόσωπα ενέχονται εις αποζημίωσιν εγείρεται υπό του δικαιουμένου αγωγή.Κατά την έννοιαν των διατάξεων τούτων, διοικητικοί διαφοραί υπαγόμενοι εις την δικαιοδοσίαν των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων γεννώνται όχι μόνον εκ των συμβάσεων περί εκτελέσεως δημοσίων έργων αλλά και εκ ζημιών προξενουμένων εις τρίτους,εκ των κατά την μελέτην και εκτέλεσιν δημοσίου έργου πράξεων ή παραλείψεων των οργάνων του κυρίου του έργου,δημοσίου ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου,και όταν ακόμη η εκτέλεσις του έργου τούτου ανατίθεται δια τοιαύτης συμβάσεως εις ιδιώτην ανάδοχον.
Επειδή,ως προκύπτει εκ των ανωτέρω δύο αποφάσεων εν συνδυασμώ προς τας ασκηθείσας υπό του αιτούντος αγωγάς, ούτος απέδιδε την ζημίαν την οποίαν ισχυρίζεται ότι υπέστη εκ της μειώσεως και τελικής εκμηδενίσεως της επαγγελματικής του δραστηριότητος,εις την παράλειψιν των οργάνων του κυρίου
του έργου τούτου Ελληνικού Δημοσίου να λάβουν κατά την διαπλάτυνσιν και ανακατασκευήν της λεωφόρου Κηφισίας τα απαιτούμενα μέτρα προς διευκόλυνσιν της προσπελάσεως των οχημάτων προς το επί της λεωφόρου ταύτη διατηρούμενου υπό τούτου πρατήριου υγρών καυσίμων.Το επί της δημοσίας ταύτης οδού έργου είχε τον χαρακτήρα δημοσίου έργου,διεπομένου υπό των διατάξεων του υ.14.18/1984 και του εκτελεστικού αυτού Διατάγματος 609/1985,ως προκύπτει εκ του από 9ης Μαΐου 1988 συμφωνητικού μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της αναδόχου του έργου εταιρίας και της σχετικής ειδικής συγγραφής υποχρεώσεων.Συνεπώς,εκ της αξιώ- σεως του αιτούντος προς ανόρθωσιυ ζημίας προξευηθείσης 1 ..κατά τους ισχυρισμούς του,εις τούτον εκ της πλημμελούς ασκήσεως υπό των οργάνων του κυρίου του έργου Ελληνικού Δημοσίου των καθηκόντων των κατά την μελέτην και εκτέλεσιν του δημοσίου τούτου έργου,προς αποτροπήν ζημίας των παρόδιων ,εγεννήθη μεταξύ του αιτούντος και του Ελληνικού Δημοσίου διοικητική διαφορά ουσίας,κατά την έννοιαν του άρθρου 94 παρ.1 του Συντάγματος και του ν.1406/1983,υπα- γομένη εις την δικαιοδοσίαν των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων ανεξαρτήτως της υπό ιδιώτου αναδόχου εκτελέ- σεωςτου έργου τούτου. Όθεν,εσφαλμένως το Διοικητικόν Πρω- τοδικείον Αθηνών έκρινεν ότι η αχθείσα ενώπιον αυτού διαφορά,έχουσα γενεσιουργόν αιτίαν πράξιν της εργοληπτρίας εταιρίας και όχι του εναχθέντος Ελληνικού Δημοσίου,του οπι)ίου η ευθύνη διέπετο υπό των περί προστήσεως διατάξεων του άρθρου 922 του Αστικού Κώδικος,είχε τον χαρακτήρα ιδιωτικής διαφοράς και ότι, ως εκ τούτου,η ασκηθείσα,υπό του αιτούντος , αγωγή δεν συνίστα αγωγήν αποζημιώσεως κατά του
Δημοσίου εκ των εμπιπτουσών εις την δικαιοδοσίαν
4-0 φύλλο της αριθμ. 14-/1993 αποφάσεως του Ανώτατου
Ειδικού Δικαστηρίου.
διοικητικών δικαστηρίων.Κατ’ακολουθίαν τούτων πρέ
πει η υπό κρίσιν αίτησις να γίνη δεκτή,να εξαφανισθή η υπ’αριθ.9912/1991 απόφασις του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών,να παραπεμφθή η υπόθεσις εις το αυτό Διοικητικόν Πρωτοδικείσν και να επιβληθή η δικαστική δαπάνη του αι- τούντος εις το Ελληνικόν Δημόσιόν.
Δέχεται την υπό κρίσιν αίτησιυ,
Εξαφανίζει την υπ’αριθ.9912/1991 απόφασιν του
Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών,
Παραπέμπει την υπόθεσιν εις το αυτό Διοικη τικόν Πρωτοδικείου και
Επιβάλλει εις το Ελληνικόν Δημόσιον την δικαστικήν δαπάνην του αιτούντος εκ δραχμών τεσσαράκοντα χιλιάδων (4-0.000).-
Κρίθηκε,αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Ιουνίου 1993 και δημοσιεύθηκε σε δημόσια στο ακροατήριο συνεδρίαση στην Αθήνα στις 16 Σεπτεμβρίοου 1993.-
$ Γραμματέας
Αριθμός 14/1993
Πρακτικά δημοσιεύσεως του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου στις 16 Σεπτεμβρίου 1993.
ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ Βασίλειος Μποτόπουλος,Πρόεδρος του Συμβουλίου Επικράτειας,ως Πρόεδρος,
Απόστολος Μπότσος,Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου,
Απόστολος Μουστακόπουλος,Α’Αντιπρό-
εδρος του Αρείου Πάγου (κωλυόμενου του Προέδρου αυτού),
Γεώργιος Γραίγος, αναπληρωματικό μέλρς (κωλυο- εκπρθσωπούμενο, μένου του τακτικού Φωτίου Κατζούρου),
Πέτρος Χριστόφορος,
Θεόφιλος Χατζηπαύλου,
Σύμβουλοι της Επικράτειας,
Βασίλειος Κούσουλας,Αρεοπαγίτης,
Φώτιος Στεργιόπουλος,
Σύμβουλος της Επικράτειας,
Νικόλαος Ζήκας (κωλυομένου του τακτικού μέλους Κων.Δαφέρμου),
Αγησίλαρς Μπακόπουλος,
Πολύβιος Μαντζιάρας,
Αρεοπαγίτες,
Πρόδρομος Δαγτόγλου,Καθηγητής Νομικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών,
Παναγιώτης Λαδάς Καθηγητής Νομικής Σχολής Παν/μιου Θεσ/νίκης (κωλυομένου του τακτικού μέλους Εμμ.Ρούκουνα),
Γ ραμματέας Διονυσία Γιαννάτου
Εκθεση Πρακτικών
Κατά τη σημερινή δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του Δικαστηρίου,ο Πρόεδρος του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου δημοσίευσε την 14/1993 απόφαση του Δικαστηρίου με την οποία τούτο:
Δέχεται την υπό κρίσιν αίτησιν.
Εξαφανίζει την υπ*αριθ,9912/1991 απόφασιν του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών.
Παραπέμπει την υπόθεσιν εις το αυτό Διοικητικόν Πρω- τοδικείον, και
Επιβάλλει εις το Ελληνικόν Δημόσιον την δικαστικήν δαπάνην του αιτούντος εκ δραχμών τεσσαράκοντα χιλιάδων
(4–0.000) .-
Και για τη βεβαίωση των προαναφερομένων,συντάχθηκε .το πρακτικό τούτο.-