ΣτΕ Γ΄ Τμ. 1882/2017 επταμ. (πρότυπη δίκη)
Δημόσιοι υπάλληλοι και λειτουργοί – Αρχές της ισότητας και της αξιοκρατίας – Αρχή του κράτους δικαίου και μεταβατικές διατάξεις νόμου – Επιλογή στις δημόσιες θέσεις – Πίνακες προσλήψεως προσωρινών αναπληρωτών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για το σχολικό έτος 2016-2017, με βάση το προβλεπόμενο στο άρθρο 9 παρ. 2 επ. του ν. 3848/2010 μεταβατικό (μέχρι την ενεργοποίηση του αντίστοιχου πάγιου συστήματος του ν. 3848/2010, το οποίο προϋποθέτει τη διεξαγωγή διαγωνισμού ΑΣΕΠ) σύστημα προσλήψεως αναπληρωτών εκπαιδευτικών από ισχύοντες και ανανεούμενους πίνακες, στους οποίους περιλαμβάνονται (και) υποψήφιοι μοριοδοτηθέντες λόγω προϋπηρεσίας και χωρίς προηγούμενη συμμετοχή ή επιτυχία σε προγενέστερο διαγωνισμό ΑΣΕΠ – Συνταγματικώς ανεκτό, κατά το ανωτέρω σχολικό έτος, το επίμαχο μεταβατικό σύστημα [με μειοψηφία ενός Συμβούλου] – Όμως, δεν είναι συνταγματικώς επιτρεπτή η επέκταση του συστήματος αυτού πέραν του σχολικού έτους 2018-2019 – Δεν αντίκειται στο Σύνταγμα η διάταξη του άρθρου 38 παρ. 2 του ν. 4351/2015, που προβλέπει συνυπολογισμό της προϋπηρεσίας αναπληρωτών εκπαιδευτικών η οποία αποκτήθηκε μετά την 1.9.2010 – Δεν αντίκειται στο Σύνταγμα η διάταξη του άρ. 13 παρ. 2 περ. β΄ του ν. 2986/2002, όπως αντικαταστάθηκε τελικώς με το άρθρο 9 παρ. 6 του ν. 3391/2005, η οποία προβλέπει τη δυνατότητα εγγραφής στους επίδικους πίνακες ιδιωτικών εκπαιδευτικών, που απολύθηκαν αποκλειστικά λόγω κατάργησης ιδιωτικών σχολικών μονάδων, τάξεων ή τμημάτων ή με καταγγελία της σύμβασης εργασίας και έχουν συμπληρώσει συνεχή υπηρεσία ορισμένης διάρκειας
(Α) Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρ. 103 Σ., η δημόσια διοίκηση στελεχώνεται κατά κανόνα με μόνιμους δημοσίους υπαλλήλους, δηλαδή από πρόσωπα τα οποία καταλαμβάνουν με τον διορισμό τους νομοθετημένη οργανική θέση και συνδέονται με το Κράτος ή άλλους φορείς δημόσιας εξουσίας με ειδική έννομη σχέση δημοσίου δικαίου – Ως εξαίρεση στον κανόνα αυτόν, οι εν λόγω συνταγματικές διατάξεις παρέχουν τη δυνατότητα σύναψης σχέσεων ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, η οποία τελεί υπό αυστηρές προϋποθέσεις – Εφόσον, ειδικότερα, πρόκειται για την πρόσληψη προσωπικού προς αντιμετώπιση πρόσκαιρων ή απρόβλεπτων και επειγουσών αναγκών, η διάρκεια και οι όροι των σχέσεων ορισμένου χρόνου πρέπει να καθορίζονται σαφώς από τον νόμο, ώστε με τη σύναψή τους να καλύπτονται ανάγκες που έχουν πραγματικά πρόσκαιρο ή απρόβλεπτο και επείγοντα χαρακτήρα και να αποτρέπεται η κατάχρηση των σχέσεων αυτών για την κάλυψη παγίων αναγκών, αποκλειομένης πάντως σε κάθε περίπτωση της δυνατότητας να μονιμοποιηθεί δια νόμου το προσωπικό αυτό ή να μετατραπούν οι οικείες σχέσεις ορισμένου χρόνου σε σχέσεις αορίστου χρόνου (πρβλ. Π.Ε. 85/2012 Ολομ.) – Με τη διάταξη, περαιτέρω, της παρ. 7 του άρθρου 103 του Συντάγματος κατοχυρώνονται οι αρχές της αξιοκρατίας και της διαφάνειας κατά τον διορισμό ή την πρόσληψη των υπαλλήλων του Δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα – Οι αρχές αυτές συνάγονται και από τις διατάξεις παρ. 1 του ίδιου άρθρου, αποτελούν δε ειδικότερη έκφραση της συνταγματικής αρχής της ισότητας και του δικαιώματος ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας (άρθρα 4 παρ. 1 και 5 παρ. 1 Σ.) – Με τη διάταξη, ειδικότερα, του άρθρου 103 παρ. 7 εδάφιο πρώτο του Συντάγματος καθιερώνεται ο γενικός κανόνας – με την επιφύλαξη όσων ορίζονται στο δεύτερο εδάφιο της ίδιας παραγράφου, καθώς και στην παρ. 5 του ίδιου άρθρου – ότι οι πάσης φύσεως διορισμοί και προσλήψεις υπαλλήλων στο Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα γίνονται είτε με διαγωνισμό είτε με επιλογή, σύμφωνα με προκαθορισμένα και αντικειμενικά κριτήρια, και υπάγονται στον έλεγχο ανεξάρτητης αρχής, όπως είναι, ιδίως, το ιδρυθέν για τον σκοπό αυτό με το άρθρο 1 του ν. 2190/1994 Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού
(Β) Περαιτέρω, ο νομοθέτης έχει την ευχέρεια να θεσπίζει μεταβατικές διατάξεις, εφόσον κατά την κρίση του αυτό επιβάλλεται για την ομαλή μετάβαση στην εφαρμογή νέου καθεστώτος, ιδίως μάλιστα όταν επέρχεται μεταβολή των ρυθμίσεων που αφορούν την οργάνωση των δημοσίων υπηρεσιών, στην οποία εντάσσεται και ο τρόπος στελέχωσής τους – Το μεταβατικό όμως καθεστώς δεν είναι συνταγματικώς επιτρεπτό να υπερβαίνει σε διάρκεια ένα εύλογο χρονικό όριο, το οποίο παρίσταται αναγκαίο για την ανωτέρω μετάβαση, διότι η υπέρβαση αυτή αναιρεί τη βασική ρύθμιση του νόμου και αποδομεί την εμπιστοσύνη και τον σεβασμό των πολιτών στην έννομη τάξη, οδηγώντας σε καταστάσεις ασύμβατες με την αρχή του κράτους δικαίου. Η εν λόγω αρχή επιβάλλει τη ρύθμιση των εννόμων σχέσεων κατά τρόπο σαφή και προβλέψιμο, αποκλείοντας τον παραμερισμό των πάγιων ρυθμίσεων του νόμου με τη θέσπιση και εφαρμογή μεταβατικών ή προσωρινών ρυθμίσεων, δηλαδή ρυθμίσεων εξαιρετικού χαρακτήρα, επί μακρό και απροσδιόριστο χρονικό διάστημα
(Γ) Με την απόφαση ΣτΕ Γ΄ Τμ. 4303/2015 επταμ., η οποία αφορούσε την πρόσληψη αναπληρωτών εκπαιδευτικών κατά το σχολικό έτος 2015-2016, έγινε δεκτό ότι με τις διατάξεις των άρθρων 1, 2, 3 και 5 του ν. 3848/2010 θεσπίσθηκε πάγιο σύστημα διορισμών και προσλήψεων προσωπικού στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, θεμελιώδη προϋπόθεση λειτουργίας του οποίου αποτελεί η συμμετοχή των υποψηφίων σε διαγωνισμό του Α.Σ.Ε.Π., το σύστημα δε αυτό εναρμονίζεται πλήρως προς τις αρχές της ισότητας, της αξιοκρατίας και της διαφάνειας – Με την ίδια απόφαση έγινε δεκτό ότι η θέσπιση με τις διατάξεις του άρθρου 9 του ως άνω νόμου μεταβατικού συστήματος προσλήψεων αναπληρωτών εκπαιδευτικών, καθώς και η εφαρμογή του έως και το ανωτέρω σχολικό έτος (2015-16) ήταν, με βάση τα τότε υφιστάμενα δεδομένα, συνταγματικώς ανεκτή, εφόσον συνέτρεχαν οι ακόλουθες προϋποθέσεις: α) Η λειτουργία του μεταβατικού αυτού συστήματος θα περιοριζόταν σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα έως την εφαρμογή του πάγιου συστήματος, η προϋπόθεση δε αυτή συνέτρεχε κατά τον ανωτέρω χρόνο, δεδομένου ότι καθ’ όλη τη διάρκεια εφαρμογής των μεταβατικών ρυθμίσεων είχαν θεσπισθεί σημαντικότατοι περιορισμοί στους διορισμούς μόνιμου προσωπικού του Δημοσίου. β) Το μεταβατικό αυτό σύστημα στηριζόταν σε προκαθορισμένα και αντικειμενικά κριτήρια επιλογής των προσλαμβανομένων, δηλαδή στα κριτήρια της προϋπηρεσίας και της βαθμολογίας πάνω από τη βάση σε διαγωνισμούς του Α.Σ.Ε.Π., τα οποία συνάδουν προς τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αξιοκρατίας. γ) Η εφαρμογή του μεταβατικού συστήματος δεν αφορούσε διορισμούς μονίμων εκπαιδευτικών, αλλά προσλήψεις προσωπικού με σχέσεις ορισμένου χρόνου, οι οποίες ήταν απολύτως αναγκαίες για λόγους δημοσίου συμφέροντος επείγοντος χαρακτήρα, προκειμένου να διασφαλισθεί η λειτουργία των σχολικών μονάδων με την άμεση κάλυψη των σχετικών κενών.
(Δ) Οι προαναφερθείσες προϋποθέσεις δεν έχουν αρθεί κατά το τρέχον σχολικό έτος 2016-2017, διότι: (i) Οι περιορισμοί στους διορισμούς μόνιμου προσωπικού του Δημοσίου έχουν ήδη επεκταθεί (άρθρο 64 παρ. 1 ν. 4389/2016) έως και το τέλος του έτους 2018, με την πρόβλεψη αναλογίας μίας πρόσληψης ανά τέσσερις αποχωρήσεις για το έτος 2017 και αντίστοιχης αναλογίας 1 προς 3 για το έτος 2018, επιπλέον δε, όπως αναφέρεται στη μνημονευθείσα αιτιολογική έκθεση του ν. 4465/2017, οι υφιστάμενοι δημοσιονομικοί περιορισμοί καθιστούν αδύνατο έως και το σχολικό έτος 2018-2019 τον διορισμό μόνιμων εκπαιδευτικών στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση βάσει των παγίων διατάξεων του νόμου, με συνέπεια την ανάγκη κάλυψης των σχετικών πρόσκαιρων αναγκών με αναπληρωτές εκπαιδευτικούς – Πάντως, η μη εφαρμογή των παγίων ρυθμίσεων των άρθρων 1, 2, 3 και 5 του ν. 3848/2010 και η περαιτέρω εφαρμογή μεταβατικών ή προσωρινών διατάξεων δεν είναι συνταγματικώς επιτρεπτή πέραν του σχολικού έτους 2018-2019, διότι η πέραν του ανώτατου αυτού ορίου μη εφαρμογή των παγίων διατάξεων του νόμου για τη στελέχωση της δημόσιας εκπαίδευσης με μόνιμους και αναπληρωτές εκπαιδευτικούς θα αποτελούσε πρόδηλη προσβολή της αρχής του κράτους δικαίου και θα ερχόταν σε ευθεία αντίθεση με την αρχή της στελέχωσης των δημοσίων υπηρεσιών με μόνιμους υπαλλήλους, καθώς και με τη συνταγματική απαγόρευση της κατάχρησης σχέσεων ορισμένου χρόνου για την κάλυψη παγίων αναγκών. (ii) Ο νομοθέτης έλαβε ειδική μέριμνα με τις διατάξεις του άρθρου τρίτου του ν. 4395/2016 και του άρθρου 46 παρ. 1 του ν. 4465/2017 για την πλήρη υπαγωγή της διοικητικής διαδικασίας κατάρτισης των πινάκων αναπληρωτών σε έλεγχο νομιμότητας από το ΑΣΕΠ, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 103 παρ. 7 Σ. και, συνεπώς, με τον τρόπο αυτόν, διασφαλίζεται η διαφάνεια και η αντικειμενικότητα της διαδικασίας κατάταξης των υποψηφίων βάσει των προκαθορισμένων και αντικειμενικών κριτηρίων προϋπηρεσίας και βαθμολογίας σε προηγούμενους διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ
(Ε) Δεν αντίκειται στο Σύνταγμα η διάταξη του άρθρου 38 παρ. 2 του ν. 4351/2015, που προβλέπει συνυπολογισμό της προϋπηρεσίας αναπληρωτών εκπαιδευτικών η οποία αποκτήθηκε μετά την 1.9.2010
(ΣΤ) Η διάταξη του άρ. 13 παρ. 2 περ. β΄ του ν. 2986/2002, όπως αντικαταστάθηκε τελικώς με το άρθρο 9 παρ. 6 του ν. 3391/2005, η οποία προβλέπει τη δυνατότητα εγγραφής στους επίδικους πίνακες ιδιωτικών εκπαιδευτικών, που απολύθηκαν αποκλειστικά λόγω κατάργησης ιδιωτικών σχολικών μονάδων, τάξεων ή τμημάτων ή με καταγγελία της σύμβασης εργασίας και έχουν συμπληρώσει συνεχή υπηρεσία ορισμένης διάρκειας, δεν αντίκειται στο Σύνταγμα, καθόσον με αυτήν επιδιώκεται, προδήλως, ο θεμιτός σκοπός της αντιμετώπισης του προβλήματος της ανεργίας των ιδιωτικών εκπαιδευτικών (άρθρο 22 παρ. 1 Σ.), οι οποίοι μπορεί να απομακρύνονται από τη θέση τους για τους προαναφερθέντες λόγους ακόμη και μετά από εργασία πολλών ετών – Οι ισχυρισμοί εξάλλου των αιτούντων, κατά τους οποίους “η πρόσβαση στην ιδιωτική εκπαίδευση γίνεται με κριτήρια κατά τεκμήριο μη αξιοκρατικά και συνδεόμενα τις περισσότερες φορές με άλλα πλην της αξιοκρατίας κριτήρια” είναι απορριπτέοι, καθόσον – πέραν του ότι δεν αποδεικνύονται – δεν μπορεί να συναχθεί ούτε με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας ότι οι σχέσεις εργασίας των ιδιωτικών εκπαιδευτικών συνάπτονται “κατά τεκμήριο” με κριτήρια μη αξιοκρατικά.
Αριθμός 1882/2017
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Γ΄, 7M.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του την 1η Ιουνίου 2017 με την εξής σύνθεση: Αικ. Σακελλαροπούλου, Αντιπρόεδρος, Προεδρεύουσα, σε αναπλήρωση της Προέδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Γ. Ποταμιάς, Β. Αναγνωστοπούλου – Σαρρή, Α. – Μ. Παπαδημητρίου, Δ. Εμμανουηλίδης, Σύμβουλοι, Ι. Παπαγιάννης, Γ. Ζιάμος, Πάρεδροι. Γραμματέας η Δ. Τετράδη, Γραμματέας του Γ΄ Τμήματος.
Για να δικάσει την από 10 Οκτωβρίου 2016 αίτηση:
των: 1. Χρήστου Σοροβέλη του Γρηγορίου, κατοίκου Χαλανδρίου (Ολύμπου 56), 2. Ανθής Παναγιωτοπούλου του Κωνσταντίνου, κατοίκου Νέας Μάκρης (Νεφέλης 3), οι οποίοι παρέστησαν με τον δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη (Α.Μ. 12571), που τον διόρισαν στο ακροατήριο, 3. Γεωργίας Ιορδανίδου του Αναστασίου, κατοίκου Λαγκαδά (πρατήριο ΕΛΙΝ, Κολχικό), 4. Αντωνίας – Σοφίας Μάζη του Σπυρίδωνα, κατοίκου Κέρκυρας (Ιακώβου Πολυλά 7), 5. Κωνσταντίνας Τουμπέκη του Αθανασίου, κατοίκου Φιλιππιάδας Πρεβέζης (Χαβίνη 2), 6. Ελισάβετ Κρητικού του Δημητρίου, κατοίκου Ζωγράφου (Αγίας Λαύρας 26), 7. Βασιλικής Μπουκουβάλα του Νικολάου, κατοίκου Κουκακίου (Δημητρακοπούλου 118), 8. Φανής Νικολαΐδου του Νικολάου, κατοίκου Ασπροβάλτας Θεσσαλονίκης, οι οποίες παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο, Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 9. Κωνσταντίνου Γαρδίκα του Δημητρίου, κατοίκου Τρικάλων (Καβράκου 30), ο οποίος παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 10. Ευμορφίας Στεργίου του Φωτίου, κατοίκου Καρδίτσας (Καποδιστρίου 13), 11. Σοφίας Μαντζανίδου του Νικολάου, κατοίκου Ευόσμου Θεσσαλονίκης (Αρχιμήδους 5), 12. Ουρανίας Πανταζή του Βασιλείου, κατοίκου Γλυκών Νερών Αττικής (Σάμου 8 και Ζαΐμη), 13. Ευαγγελίας Δερέκα του Παναγιώτη, κατοίκου Ιωαννίνων (Χρήστου Κάτσαρη 49), 14. Αθανασίου Σκανδάλη του Δημητρίου, κατοίκου Καματερού (Γούναρη 8), 15. Στυλιανής Θάνου του Σταύρου, κατοίκου Ανδρίτσαινας Ηλείας, 16. Όλγας Κοσκερίδου του Σταύρου, κατοίκου Ανατολικού Πτολεμαΐδας, 17. Μαρίας Παντελίδου του Ηρακλή, κατοίκου Νίκαιας Λάρισας (Φαρσάλων 81), 18. Ιορδάνας Μακροπούλου του Παντελή, κατοίκου Χαϊδαρίου (Κωνσταντινουπόλεως 57), 19. Μαρίας Γαλανάκη του Εμμανουήλ, κατοίκου Ηρακλείου Κρήτης (Ούλαφ Πάλμε 92), 20. Σταυρούλας Καπούνη του Εμμανουήλ, κατοίκου Κορυδαλλού (Πλαταιών 6), 21. Φανής Σαρδελλά του Δημητρίου, κατοίκου Αιγίου Αχαΐας (Σοφοκλέους 14), 22. Ανδρονίκης Γάκη του Χρήστου, κατοίκου Αθηνών (Ιπποκράτους 98 – 100), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο, Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 23. Φανής Αλεξίου του Γεωργίου, κατοίκου Παλαιού Φαλήρου (Ζησιμοπούλου 54), 24. Ευαγγέλου Πετρόπουλου του Βασιλείου, κατοίκου Πειραιώς (Τσαμαδού 53), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν στο ακροατήριο, 25. Φωτεινής Στρατήγη του Κωνσταντίνου, κατοίκου Βριλησσίων (Δ. Βερνάρδου 26), 26. Στυλιανής Συμεωνάκη του Αχιλλέα, κατοίκου Κορυδαλλού (Παράσχου 1Α), 27. Αικατερίνης Μακέδα του Αθανασίου, κατοίκου Νεάπολης Θεσσαλονίκης (Ρήγα Φεραίου 69), 28. Θεώνης Δούρου του Παρασκευά, κατοίκου Ανδρίτσαινας Ηλείας, 29 Αικατερίνης. Γκίκα του Νικολάου, κατοίκου Αρχαίας Επιδαύρου Αργολίδας (Ιωάννη Μεταξά 24), 30. Ευστρατίου Μεϊμάρογλου του Αντωνίου, κατοίκου Αθηνών (Βασιλίσσης Σοφίας 77Α), 31. Αναστασίας Νικολάου του Κωνσταντίνου, κατοίκου Ξάνθης (Στάλλιου 2), 32. Δέσποινας Σιόβα του Νικολάου, κατοίκου Νέας Ιωνίας Βόλου (Μακεδονίας 12), 33. Ελένης Στούπα του Ιωάννη, κατοίκου Χαλκίδας (Κύπρου 22), 34. Αθανασίας Παπασταματίου του Γεωργίου, κατοίκου Αθηνών (Αναχάρσιδος 8 – 10), 35. Αγάθης Μητροφάνη του Ιακώβου, κατοίκου Νέου Ηρακλείου (Ικάρων 43), 36. Ευθυμίας Αρναούτη του Ευάγγελου, κατοίκου Εύοσμου Θεσσαλονίκης (Λυκούργου 6), 37. Μαρίας Κωνσταντάτου του Νικολάου, κατοίκου Κάτω Τούμπας Θεσσαλονίκης (Ύδρας 20), 38. Γεωργίας Κανάκη του Νικήτα, κατοίκου Σαλαμίνας (Πλαταιών 6), 39. Άννας – Μαρίας Βρέντζου του Παναγιώτη, κατοίκου Παλαιού Φαλήρου (Ψαρών 15), 40. Καλλιόπης Εξάρχου του Χρήστου, κατοίκου Χαϊδαρίου (Κέκροπος 18), 41. Βασιλείου Καγκελάρη του Νικολάου, κατοίκου Άνω Λιοσίων (Λειψών 58), 42. Μαρίας Παπαδημητρίου του Παύλου, κατοίκου Χανίων (Πετρώφ 32), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο, Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 43. Βασιλικής Φούντα του Βαΐου, κατοίκου Δάφνης (Σοφοκλή Βενιζέλου 8), η οποία παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 144. Δέσποινας Βλασσοπούλου του Ευαγγέλου, κατοίκου Αθηνών (Στρατονίκης 21), 45. Ευστρατίου Τραπατάρη του Χρήστου, κατοίκου Νίκαιας (Πέτρου Ράλλη 330), 46. Ευμορφίας Αγγελή του Άγγελου, κατοίκου Ηλιούπολης (Σαχτούρη 9), 47. Αγγελή Χρήστου του Αναστασίου, κατοίκου Πειραιώς (2ης Μεραρχίας 21), 48. Αλεξάνδρας Μενούνου, κατοίκου Κατερίνης (Αγράφων 29), 49. Ιωάννας Σιάμου, κατοίκου Αθηνών (Βλαχοπούλου 1), 50. Μαριλένας Καλλιγέρου του Νικολάου, κατοίκου Νέου Ηρακλείου Αττικής (Σοφοκλή Βενιζέλου 20), 51. Ιωάννας Μανώλη του Περικλέους, κατοίκου Καρδίτσας (Παπάγου 5), 52. Ελένης Καράμπελα, κατοίκου Πατρών (Ναυαρίνου 14), 53. Νικολίτσας Βασιλείου, κατοίκου Έξω Αγυιάς Πατρών (Δημαρά 34), 54. Αγγελικής Πετούση, κατοίκου Γαλατά Μεσολογγίου, 55. Αντιγόνης Γιώτα του Αθανασίου, κατοίκου Τρικάλων (Θησέως 14), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 56. Έλλης Αρσενίου, κατοίκου Λαμίας Φθιώτιδας (Καρπάθου 55), η οποία παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 57. Νάντιας Λαζαρίδου, κατοίκου Παλαιού Φαλήρου (Ρήγα Φεραίου 56), 58. Θεοδώρου Αγαλιώτη Κουκή του Παναγιώτη, κατοίκου Πεύκης (Ιωνίας 8), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 59. Γερασίμου Γεωργαλή του Κωνσταντίνου, κατοίκου Γέρακα Αττικής (Μνησικλέους 33), ο οποίος παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 60. Ειρήνης Μπακοστεργίου του Ελευθερίου, κατοίκου Ανατολής Ιωαννίνων (Ιωαννίνων 58), 61. Αθανασίας Κυριακοπούλου του Θεοδώρου, κατοίκου Ζωγράφου (Γρηγορίου Αυξεντίου 85), 62. Αικατερίνης Γεωργακοπούλου του Παναγιώτη, κατοίκου Νέας Μάκρης Αττικής (Αθηνάς 20 και Αρτέμιδος), 63. Αφροδίτης Μαργαρίτη του Αθανασίου, κατοίκου Καρδίτσας (Μπότση 90), 64. Ζωής Μακρή, κατοίκου Γραμμενίτσας Άρτας, 65. Ηλία Σταμόπουλου του Σπήλιου, κατοίκου Αγίου Ιωάννη Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης (Γεωργίου Σεφέρη 4 – 6), 66. Κωνσταντίνου Γιάγκογλου, κατοίκου Βέροιας (Ανοίξεως 38), 67. Αθανασίου Κούτσικου του Αριστοτέλη (Κονδύλη 6), 68. Δημητρίου Χατζόπουλου του Κωνσταντίνου, κατοίκου Χαλανδρίου (Ισμήνης 1), 69. Ουρανίας Πανταζή του Λάμπρου, κατοίκου Χαλέπα Χανίων (Ακρωτηρίου 94), 70. Μιχαήλ Μασσόπουλου του Βασιλείου, κατοίκου Αγίας Βαρβάρας Αττικής (Τερψιθέας 8Α), 71. Παναγιώτη Τούμπα του Σπυρίδωνος, κατοίκου Αλίμου Αττικής (Σόλωνος 5 – 7), 72. Βασιλικής Παρασκευά του Αντωνίου, κατοίκου Αιτωλικού Μεσολογγίου (Κίτσου Τζαβέλα 10), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 73. Κωνσταντίνας Καρύδα του Ευαγγέλου, κατοίκου Καλλίπολης Πειραιώς (Λυγίννου 4), η οποία παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 74. Άννας Κωνσταντοπούλου του Παναγιώτη, κατοίκου Νέας Ιωνίας Αθηνών (Ναυαρίνου 1), η οποία παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε με πληρεξούσιο, 75. Ελένης Κατσιγιάννη (Αγίου Τρύφωνος 36), η οποία παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 76. Ευανθίας Αγγελούση του Δημητρίου, κατοίκου Λάρισας (Αβδήρων 8), 77. Αλεξάνδρας Βασιλοπούλου του Περικλή, κατοίκου Καλαμάτας (Αθ. Διάκου 35), 78. Ιωάννη Παναγιώτου του Ευαγγέλου, κατοίκου Πρέβεζας (Οδυσσέα Ελύτη 102), 79. Αθανασίου Κυρκούση του Στεργίου, κατοίκου Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης (Πολυβίου 28), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 80. Αντωνίου Τσαμπούκου του Χαραλάμπους, κατοίκου Ιλίου (Τεπελενίου 91), ο οποίος παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 81. Παρασκευής Τσαρτσάλη του Κωνσταντίνου, κατοίκου Αγίου Δημητρίου Αττικής (Οδυσσέα Ανδρούτσου 27), 82. Δημήτριου Αλεξόπουλου του Αχιλλέα, κατοίκου Μεταμόρφωσης (Ψηταλίας 4), 83. Μιχάλη Χατζημανωλάκη του Ευστρατίου, κατοίκου Νέου Ηρακλείου (Πανός 3), 84. Πέτρου Τζίμα, κατοίκου Εργατικών Κατοικιών Ιωαννίνων (Βρυσούλας 3Γ), 85. Ιωάννας Παπαγεωργίου του Σπυρίδωνος, κατοίκου Δάφνης (Λάμπρου Κατσώνη 50), 86. Χριστίνας Σωτηριάδου του Ιωάννη, κατοίκου Ευόσμου Θεσσαλονίκης (Ελευθερίας 43), 87. Θεοδώρας Τάγκα του Δημητρίου, κατοίκου Ιωαννίνων (Σταδίου 1), 88. Χρήστου Σταύρου, κατοίκου Ιωαννίνων (Χιμάρας 16 – 20), 89. Άννας Μπρισίμη, κατοίκου Καψόχωρας Αλεξάνδρειας Ημαθίας, 90. Παναγιώτη Μωραΐτη του Σταυρογεράσιμου, κατοίκου Αγίου Δημητρίου (Ευθυμίου Παπά 19), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 91. Ελπίδας Καλοφωλιά του Δημητρίου, κατοίκου Καλλιθέας (Ελευθερίου Βενιζέλου 148), 92. Αγγελικής Κανέλλου του Δημητρίου, κατοίκου Γέρακα (Θεσσαλίας 4), οι οποίες παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν στο ακροατήριο, 93. Ειρήνης Τσέλλου του Θεοδώρου, κατοίκου Νέου Ηρακλείου Αττικής (Πανός 3), 94. Αικατερίνης Μιχάκη του Ηλία, κατοίκου Αμπελοκήπων (Νέστου 2), 95. Αναστασίας Σόντρα του Κωνσταντίνου, κατοίκου Έδεσσας Πέλλας (18ης Οκτωβρίου 34), 96. Νικολέττας Παληομπέη του Κοσμά, κατοίκου Νάουσας (Βύρνος 40), 97. Βασιλικής Οικονόμου του Γεωργίου, κατοίκου Λυγαριάς Τυρνάβου Λαρίσης, 98. Ειρήνης Γεωργουλάκη του Άρη, κατοίκου Πειραιώς (Δεληγιώργη 51), 99. Παρθένας Κυριακίδου του Κωνσταντίνου, κατοίκου Κιλκίς (Φιλιππουπόλεως 21 – 23), 100. Χρυσούλας Παπαρούνα του Θωμά (Βοσπόρου 100Α), 101. Ελένης Κυριώτη του Κωνσταντίνου, κατοίκου Συκεών Θεσσαλονίκης (Λ. Βύρωνος 7), 102. Μαρίας Τσαρμποπούλου του Αθανασίου, κατοίκου Νέου Κόσμου (Λυσιμάχειας 18), 103. Σπυρίδωνος Παπαδόπουλου του Λάμπρου, κατοίκου Αμπελοκήπων Αθηνών (Στυλιανού Λαΐου 8 – 10), 104. Βασιλικής Αθανασίου του Ιωάννη, κατοίκου Περισσού Δήμου Νέας Ιωνίας (Μαδίτου 27), 105. Αναστασίας Καλύβα του Παύλου, κατοίκου Άργους Ορεστικού (Κορυτσάς 13), 106. Σουλτάνας Γαργάνη του Αναστασίου, κατοίκου Συκεών Θεσσαλονίκης (Καραϊσκάκη 21), 107. Χαράλαμπου Γκορίδη του Γεωργίου, κατοίκου Κουφαλίων (Αλεξάνδρου Παπαναστασίου 15), 108. Ιωάννη Καππάτου του Χρήστου – Γερασίμου, κατοίκου Αργοστολίου Κεφαλονιάς (Ύδρας 51), 109. Αικατερίνης Βαβίζου του Νικολάου, κατοίκου Βόλου (Μαγνητών 69), 110. Βασιλικής Γώγουλα του Λαζάρου (Λεωφόρος Ιωνίας 113 – 117), 111. Ορέστη Κουλουμπή του Γερασίμου, κατοίκου Καλλιθέας (Σκοπευτηρίου 7 – 9), 112. Κωνσταντίνου Τζαβάρα του Ανδρέα, κατοίκου Πύργου Ηλείας (Αγίου Αρτεμίου 6), 113. Χρήστου Τριανταφύλλου του Νικολάου, κατοίκου Ευόσμου Θεσσαλονίκης (Σαπφούς 10), 114. Άννας Αρματά του Δημητρίου, κατοίκου Δάφνης (Ελ. Βενιζέλου 15), 115. Αικατερίνης Χαμηλοθώρη, κατοίκου Πατρών (Αιτωλικού 32), 116. Γεωργίου Τσιάντα, κατοίκου Τρικάλων (Χαριλάου Τρικούπη 17), 117. Μαρίας – Αγλαΐας Μπεντεβίνου του Βασιλείου, κατοίκου Ν. Ιωνίας Βόλου (Δημοκρατίας 61), 118. Γρηγορίας Φραγγιαδάκη, κατοίκου Κάτω Πατησίων (Γεωργίου Νάζου 13 – 15), 119. Γιάννη Κιαγχίδη, κατοίκου Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης (Αχιλλέως 13), 120. Κωνσταντίνου Χίτου, κατοίκου Κάτω Πατησίων (Παρασκευοπούλου 119), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 121. Νικολάου Παππά του Πατρόκλου, κατοίκου Νέας Μάκρης (Ξηντάρη 4), ο οποίος παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 122. Κυριακής Μαργαρίτη, 123. Κωνσταντίνας Μπερεδήμα, κατοίκου Κιλκίς (Ελ. Βενιζέλου 18), οι οποίες παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 124. Μιχαήλ Κούτρα του Χρήστου, κατοίκου Περιστερίου (Καραϊσκάκη 16), ο οποίος δεν παρέστη, 125. Αικατερίνης Μαγκαφοπούλου, κατοίκου Δράμας (Έβρου 19), 126. Παντελή Μποζίκη, κατοίκου Αμπελοκήπων Θεσσαλονίκης (Μιαούλη 14), 127. Μαρίας Θεοφυλάκτου, κατοίκου Νέου Κόσμου (Βουλιαγμένης 58), 128. Μαρίας Γαλατσίδα, κατοίκου Πατρών (Φαβιέρου 43), 129. Ευθυμίας Δασοπακίτη του Σπυρίδωνος, 130. Δέσποινας Γιάκα του Φωτάκη, κατοίκου Γιαννιτσών Πέλλας (Εθνικής Αντίστασης 68), 131. Χριστίνας Γαλανοπούλου, κατοίκου Ηλιούπολης (Αλ. Παναγούλη 7), 132. Χρήστου Μπερεδήμα, κατοίκου Κιλκίς (Δημητράκου 19), 133. Κωνσταντίνου Μάντη, κατοίκου Καματερού (Μυστρά 25), 134. Μαρίας Μαγκανάρη, 135. Αικατερίνης Φράγκου, κατοίκου Γιαννιτσών Πέλλας (Πλάτωνος 4), 136. Γεωργίου Ιατρόπουλου, κατοίκου Ασωπού Λακωνίας, 137. Κωνσταντίνου Παντή, οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 138. Αναστασίου Μπαλή, ο οποίος δεν παρέστη, 139. Παναγιώτη Σμυρνιώτη, κατοίκου Αιγίου (Ομαγυρίου Διός 40Β), 140. Μαρίας Τσανίδου του Λεωνίδα, κατοίκου Θεσσαλονίκης (Γαβριηλίδη 84), 141. Ζήση Μπαρτζώκα του Ιωάννη, κατοίκου Κοζάνης (Αλιάκμονος 2), 142. Στέφανου Χατζηπροδρόμου του Γεωργίου, (Γεωργιάδου Ιφιγένειας 56Α), 143. Γεωργίου Ψυλλάκη του Ευαγγέλου, κατοίκου Ηρακλείου Κρήτης, 144. Νικολάου Σταθόπουλου του Ιωάννη, κατοίκου Κάτω Χαλανδρίου (Κρήτης 16), 145. Ελευθερίας Κατσαρού, οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 146. Μαρίας Ποπτσή, κατοίκου Έδεσσας (Κωνσταντινουπόλεως 19), 147. Γεωργίας Φραγκογιάννη, κατοίκου Ιλίου (Ναυσικάς 248), 148. Ανδρέα Καγιαλή του Αντωνίου, κατοίκου Ηρακλείου Κρήτης (Καλλιπόλεως 79), 149. Παναγιώτας Νικολοπούλου του Ανδρέα, κατοίκου Πατρών (Πάροδος Αρτεμισίου Α5), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 150. Καλλισθένης Γιαουρτοπούλου του Γαβριήλ, κατοίκου Βριλησσίων (Κισσάβου 71), ο οποίος δεν παρέστη, 151. Πολυξένης Αδαμαντίου του Χρήστου, κατοίκου Φλώρινας (Κλείτου 14), 152. Γεωργίου Λιαράκη του Λουκά, κατοίκου Νέων Εργατικών Κατοικιών Άμφισσας (στίχος 4), 153. Δανιήλ Τσόβα (πρώην Τσοβατζιάν) του Καλούστ, κατοίκου Αμαρουσίου (Πυθαγόρα 1), 154. Μαρίας Μαρινάκου – Καλαϊτζίδη του Κωνσταντίνου, κατοίκου Βραχατίου Κορινθίας (Νικηταρά 52), 155. Ιωάννη Βλάχου, κατοίκου Πατρών (Κλάους 47), 156. Παναγίτσας Μπουσμάλη, κατοίκου Μετεώρων Πολίχνης (Φιλελλήνων 21), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 157. Κωνσταντίνου Μπεσίνα, κατοίκου Θεσσαλονίκης (Αισχύλου 3), 158. Ελευθερίας Δημητρούλη, κατοίκου Καλλονής Λέσβου, οι οποίοι δεν παρέστησαν, 159. Δήμητρας Χαρμαντά του Ιωάννη, κατοίκου Ηρακλείου Κρήτης (Φιλελλήνων 10), 160. Γεωργίας Κλεούδη, κατοίκου Αγίου Ιωάννη Ρέντη (Κύπρου 12), 161. Χρήστου Βοναπάρτη Κοσμίδη, κατοίκου Θέρμης (Ιασωνίδου 7), 162. Θεοδώρας Γρούιτση του Αθανασίου, κατοίκου Σπάρτης (Ορθίας Αρτέμιδος 89), 163. Αναστασίας – Χρυσοβαλάντης Ράπτη, κατοίκου Παλιάς Πόλης Ρεθύμνου (Βιντσέντζου Κορνάρου 33), 164. Μαρίας Παντή του Βασιλείου, οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 165. Ειρήνης Αθανασίου, η οποία δεν παρέστη, 166. Ασπασίας Δαλακούρα του Δημητρίου, κατοίκου Σπάρτης (Διοσκούρων 73), 167. Ιωάννας Κουρτίδου του Κυριάκου, κατοίκου Κρύας Βρύσης Πέλλας (Κύπρου 13), 168. Αντωνίας Μανωλακάκη, κατοίκου Άνω Λαψίστας Ιωαννίνων, οι οποίες παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 169. Αικατερίνης Σαλαμούρα, η οποία δεν παρέστη, 170. Δημητρίου Ευαγγελίδη του Αθανασίου, κατοίκου Περαίας Θεσσαλονίκης (Ξενίου Διός 38), 171. Μαρίας Μάρκου του Ευαγγέλου, κατοίκου Ζωγράφου (Τυμάνδρας 13 – 15), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 172. Αθηνάς Ρεϊζάκη, κατοίκου Γκύζη (Νικηφόρου Λύτρα 50), 173. Φωτεινής Ναθαναήλ, κατοίκου Σπάτων Αττικής (Μυκηναϊκών Τάφων 53), οι οποίες δεν παρέστησαν, 174. Φωτεινής Γκανιάτσου του Βασιλείου, κατοίκου Αγίου Λουκά Καβάλας (Τριπόλεως 8), η οποία παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε με πληρεξούσιο, 175. Χρυστάλλας Φράντζα του Ιωάννη, κατοίκου Ελασσόνας (Πάροδος Ρήγα Φεραίου 14μ), η οποία δεν παρέστη, 176. Αικατερίνης Καλαμπόκη του Γεωργίου, κατοίκου Δάφνης (Ερατούς 8), 177. Παναγιώτας Αντωνάκου του Σαράντου, κατοίκου Άνω Πατησίων (Πατησίων 317), οι οποίες παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 178. Σοφίας Μπίχτα του Στεφάνου, κατοίκου Αμαρουσίου (Κρυστάλλη 2), η οποία παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 179. Διονυσίας Παπαδάτου του Νικολάου, κατοίκου Παντοκράτορα Ζακύνθου, 180. Ελένης – Κωνσταντίνας Κούνα, κατοίκου Benckenham (72, Benckenham Place Park), 181. Μαρίας Παπαγγέλου του Αγγέλου, κατοίκου Πλωμαρίου Λέσβου, 182. Ιουλίας Σταύρου του Νικολάου, κατοίκου Βύρωνα (Προύσσης 2), 183. Δημητρίου Αποστολόπουλου του Ιωάννη, κατοίκου Μεγαλόπολης Αρκαδίας (Τριπόλεως 17), 184. Βασιλείου Πολύζου του Σωκράτη, κατοίκου Ζωγράφου (Καζαντζάκη 60), 185. Χρήστου Μιχελή, κατοίκου Νέας Σμύρνης (Βοσπόρου 22), 186. Άννας Περράκη του Ιωάννη, κατοίκου Παροικιάς Πάρου, οι οποίες παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 187. Θεοχάρη Σιδερά του Γρηγορίου, κατοίκου Κουνουπιδιανών Χανίων (Γ. Τορναζάκη), ο οποίος δεν παρέστη, 188. Γιαννούλας Σιάφη του Ευαγγέλου, κατοίκου Τρικάλων (Μαλακασίου 15), 189. Παναγιώτη Μήκου, κατοίκου Π. Φαλήρου (Κρόνου 34), 190. Χρυσούλας Σταυρομήτρου, κατοίκου Λαμίας (Σπύρου Ματσούκα 6α), 191. Αικατερίνης Μυλωνά του Εμμανουήλ, κατοίκου Ν. Ιωνίας (Χαλκοματάδων 28), 192. Μαρίας Κατράκη του Θεοδώρου, κατοίκου Χαλανδρίου (Αντιγόνης 53), 193. Αλεξάνδρας Μπούρα του Παναγιώτη, κατοίκου Ν. Φιλαδέλφειας (Σμύρνης 47), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 194. Σοφίας – Ειρήνης Αλεξοπούλου του Αριστοτέλη, κατοίκου Αμαρουσίου (Αμαρουσίου Χαλανδρίου 88), η οποία παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 195. Ευθυμίας Σκαπέτη του Δημητρίου, κατοίκου Λάρισας (Λογιωτάτου 31), 196. Μυρτούς Λιάπη του Βάϊου, κατοίκου Περάματος (Θεσσαλίας 22), 197. Μαρίας Σιμάτου του Πέτρου, κατοίκου Αργοστολίου Κεφαλλονιάς (Λάσσης 1), 198. Ελένης Κυρήκου του Νικολάου, κατοίκου Ιλισίων (Ταξίλου 6), 199. Νικολάου Τσιάντου, 200. Αθανασίου Κυριακίδη, κατοίκου Χανίων Κρήτης (Μ. Μπότσαρη 36), 201. Ειρήνης Μήλια του Κωνσταντίνου, κατοίκου Πετρούπολης (Αγησιλάου 42Β), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 202. Ελένης Αντύπα του Διονυσίου, κατοίκου Νέου Φαλήρου Πειραιά (Δ. Φαληρέως 44), η οποία δεν παρέστη, 203. Ευσταθίας Τσαρούχα του Ιωάννη, κατοίκου Πατρών (Μουσών 5), η οποία παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε με πληρεξούσιο, 204. Πώλας Καρασάββα του Κρίτωνος, κατοίκου Αλίμου (Αγίας Άννης 15), 205. Ελένης Ζαρζάνη του Νικολάου, κατοίκου Αχαρνών (Σωκράτους 192), οι οποίες παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν στο ακροατήριο, 206. Μαριάννας Διαμαντοπούλου του Βασιλείου, κατοίκου Αιγίου (Ιωάννη Βασιλειάδη 29Α), 207. Πεντζεχρή Πετροπούλου του Θεμιστοκλέους, κατοίκου Ιλίου (Σαντορίνης 35), οι οποίες παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 208. Ευγενίας Γρέντζελου του Παναγιώτη, κατοίκου Ναυπάκτου (Καπορδέλι 17), η οποία δεν παρέστη, 209. Ελένης Αντωνοπούλου του Μιχαήλ, κατοίκου Πατρών (Κλάους Πατρών 64), 210. Ηλιάνας Κυριακίδου, κατοίκου Κομοτηνής (Δορυλαίου 7), οι οποίες παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 211. Χρήστου Κωστόπουλου του Γεωργίου, κατοίκων Περιστερίου (Καλαβρύτων 31), ο οποίος παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 212. Κατερίνας Δρέπα του Χριστόδουλου, κατοίκου Θεσσαλονίκης (Αδριανουπόλεως 14), 213. Γρηγορίου Στεφάνου του Ζήση, κατοίκου Αμοργού (Λαγκάδα Αμοργού), 214. Αλεξάνδρας Μπέλλου του Κων/νου, κατοίκου Πυλαίας Θεσσαλονίκης (Κορυτσάς 11 – 13), 215. Ζωής Λιναρδάτου του Διονυσίου, κατοίκου Νέας Σμύρνης (Στρατηγού Πλαστήρα 82), 216. Αργυρούς Ποτηράκη του Γεωργίου, κατοίκου Πεύκης (Βεργίνας 8), 217. Βασιλικής Παύλου, 218. Χαρίκλειας Μυρωτή του Χρήστου, κατοίκου Λόφου Πιερίας, 219. Αναστασίας Ανδριανέση του Μιχαήλ, κατοίκου Κορίνθου (Κροκιδά 36), 220. Παναγιώτη Τζεβελέκου, κατοίκου Χαλανδρίου (Ψαρών 28), 221. Ολυμπίας Τσιαντού του Φιλίππου, κατοίκου Νέας Μεσήμβριας Θεσσαλονίκης, 222. Θεοδώρας Ανδρίκου του Ιωάννη, κατοίκου Γέρακα (Αιτωλίας 36), 223. Ιωάννας Ονταμπασίδου, 224. Μαρίας – Βασιλικής Αγάθου του Σπυρίδωνος, κατοίκου Κέρκυρας (Άνω Γουρούνα), 225. Ευστρατίας Μαγιάφογλου του Χαράλαμπου, κατοίκου Βριλησσίων (Μακεδονίας 13), 226. Στεφάνου Αγάθου του Σπυρίδωνος, κατοίκου Κέρκυρας (Άνω Γουρούνα), 227. Παντελή Τσέλιου του Γεωργίου, κατοίκου Λαμίας (Κωνσταντινουπόλεως 22), 228. Βασιλείου Λιαρομμάτη, κατοίκου Λάρισας (Παλαμίδου 11), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο, 229. Άννας Τσατσαρώνη, 230. Αθανασίας Κυριαζή, οι οποίες δεν παρέστησαν, 231. Σταυρούλας Ζέρβα του Γεωργίου, κατοίκου Αθηνών (Λάκωνος 10), η οποία παρέστη με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισε στο ακροατήριο, 232. Ιωάννη Δημαρχόπουλου, ο οποίος δεν παρέστη, 233. Σταυρούλας Μαυρομμάτη του Αναστασίου, κατοίκου Κουνουπιδιανών Χανίων (Κων/πόλεως), 234. Μαρίας Τσανανά, κατοίκου Θεσσαλονίκης (Μητροπολίτου Αμβροσίου Μοσχονησίων 6), 235. Μαρίας Λάμπρου του Παύλου, κατοίκου Πολίχνης Θεσσαλονίκης (Οδυσσέα Ελύτη 17), 236. Βασιλικής Γιούλη, κατοίκου Μελισσίων (Δουκ. Πλακεντίας 25) και 237. Γιάννη Ρίζου, κατοίκου Άνω Ιλισίων (Ιαξάρτου 12), οι οποίοι παρέστησαν με τον ίδιο ως άνω δικηγόρο Φώτη Χατζηφώτη, που τον διόρισαν με πληρεξούσιο,
κατά του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, ο οποίος παρέστη με τη Φωτεινή Δεδούση, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους,
και κατά των παρεμβαινόντων: 1. Αναστασίας Φωτιάδου του Νικολάου, κατοίκου Θεσσαλονίκης (Ολυμπιάδος 117), 2. Ευαγγελίας Μαρκούδη του Προδρόμου, κατοίκου Θεσσαλονίκης (Βυζαντίου 3), 3. Φροσύνης Τριχά του Νικολάου, 4. Δημητρίου Σεδίκου του Χαραλάμπους, κατοίκου Κέρκυρας, 5. Δέσποινας Κουντουργιώτη του Αθανασίου, κατοίκου Μεταμόρφωσης Αττικής (Β΄ Πάροδος Κορίνθου 12), 6. Βασιλικής Νικολούζου του Σπυρίδωνος, κατοίκου Κέρκυρας (Σωτήρος 10), 7. Ολυμπίας Τσιλίκη του Κωνσταντίνου, 8. Μαρίας Κραμβουσάνου του Σταύρου, κατοίκου Κερατσινίου Αττικής (Μ. Αλεξάνδρου 86), 9. Αικατερίνης Κανέλλη του Αγησίλαου, 10. Ευστρατίας Γεωργιάδου του Ιωάννη, 11. Στυλιανής Λιάκου του Φιλίππου, κατοίκων Λευκίμμης Κέρκυρας, 12. Ζωής Κοντογιάννη του Γρηγορίου, 13. Ελένης Κύρκου του Νικολάου, 14. Μαρίας – Ελένης Μαντέλου του Γεωργίου, κατοίκου Κέρκυρας, 15. Θωμαής Πετρίδου του Γεωργίου, κατοίκου Αμυνταίου Φλώρινας (Θεοτοκοπούλου 12), 16. Κορίνας Σουρδή του Νικηφόρου, κατοίκου Σγόμπου Κέρκυρας, 17. Ειρήνης Γράκη του Χαραλάμπους, κατοίκου Λευκίμμης Κέρκυρας, 18. Νικολαΐδος Μωραίτη του Θεοδώρου, 19. Ρουμπίνης Χουλιάρα του Ιωάννη, κατοίκου Πτολεμαΐδας, 20. Ελένης Καλογήρου του Σπυρίδωνος, 21. Μαγδαληνής Γουτακόλη του Ανδρέα, κατοίκου Κέρκυρας, 22. Ελένης Θεοδωρίδου του Ιωάννη, κατοίκου Κατερίνης (Σκρα 11), 23. Παρθένας Στεφανίδου του Γεωργίου, κατοίκου Ξάνθης (Σκιάθου 13, 24. Αναστασίας Παπαγεωργίου του Γεωργίου, 25. Αγγελικής Παγκράτη του Ευαγγέλου, 26. Ελένης Θεοδωρή του Αποστόλου 27. Νικολέτας Λαγοπούλου του Ιωάννη, 28. Αθανασίας Τσιάτμα του Χρήστου, 29. Βασιλικής Λουκοπούλου του Δημητρίου, 30. Μαρίας Κουτλουμπάση του Αθανασίου, κατοίκου Ιωαννίνων (Αγ. Μαρίνας 24), 31. Άννας Παπουτσόγλου του Μιχαήλ, 32. Άννας Σκορδά του Ιωάννη, 33. Μαρίας Γιάγκου του Κωνσταντίνου, 34. Ανδρομάχης Ρουβά του Νικολάου, κατοίκου Σεπολίων Αττικής (Χρηστομάνους 28 – 30), 35. Αναστασίας Ζουμπουλάκη του Χαραλάμπους, 36. Ελένης Λιώλη του Λεωνίδα, 37. Σταματίας Γκουλέτσα του Αποστόλου, 38. Ευαγγελίας Μητράγκα του Παρασκευά, 39. Ευαγγελής Μιχαήλ του Αθανασίου, 40. Ελισάβετ Μιχοπούλου του Ιωάννη, 41. Αγγελικής Ζωγράφου του Λάμπρου, 42. Ελένης Γραμματικού του Γεωργίου, 43. Σοφίας Παπαιωάννου του Γεωργίου, 44. Μαρίας Μπόρου του Γεωργίου, κατοίκου Χαλανδρίου Αττικής (Διονύσου 31), 45. Μαρίας Μπένου του Ιωακείμ, 46. Ανθούλας Παζαΐτη του Δημητρίου, 47.Ασημίνας Παλτόγλου του Θεοδώρου, κατοίκου Θεσσαλονίκης (Αγ. Σοφίας 77), 48. Αικατερίνης Σωτηροπούλου του Αθανασίου, 49. Παναγιώτας Σουρούνη του Ιωάννη, 50. Θεοδώρας Τσάλεση του Ευαγγέλου, 51. Ελισσάβετ Τερλέκη του Χρήστου, 52. Μαρίας Σαββουλίδου του Παναγιώτη, κατοίκου Πτολεμαΐδας (Καυκάσου 21), 53. Ευδοκίας Αραπίτσα του Βασιλείου, 54. Σημέλας Λαζαρίδου του Αριστείδη, κατοίκου Θεσσαλονίκης, 55. Δήμητρας Γραμματόση του Νικολάου, 56. Αθανασίας Αργυροπούλου του Στυλιανού, 57. Ελένης Σουρτζινού του Πέτρου, 58. Χριστίνας Συμεωνίδου του Γεωργίου, κατοίκου Ρεθύμνου (Ασκούτζη 74), 59. Ευθυμίας Μούρσια του Νικολάου, 60. Αναστασίας Νταούτζια του Αθανασίου, 61. Αναστασίας Κικιλίγκα του Χρήστου, 62. Θεοδώρας Πούρη του Παύλου, 63. Ματίνας Φιλίππου του Γεωργίου, 64. Ιωάννας Μπαρκόλια του Ευαγγέλου, 65. Ειρήνης Χειμώνα του Νικολάου 66. Βασιλείου Σταθάτου του Θεοχάρη, 67. Βασιλικής Κελεμενίδου του Κωνσταντίνου, 68. Ελένης Ξενάκη του Πέτρου, κατοίκου Θήβας (Αμφίωνος 50), 69. Αικατερίνης Μπουμπογιάννη του Νικολάου, 70. Άννας Κρουστάλλη του Δημητρίου, κατοίκου Χαλανδρίου Αττικής (Σ. Βενιζέλου 121), 71. Αικατερίνη Τοπαλίδου του Βασιλείου, 72. Ελένης Κουμουλίδου του Κωνσταντίνου, κατοίκου Ιλίου Αττικής (Εκάβης 62), 73. Αικατερίνης Κουρομιχελάκη του Αντωνίου και 74. Αλεξάνδρας Κλίτσα του Χρήστου, οι οποίοι παρέστησαν με τον δικηγόρο Αλέξανδρο – Γεώργιο Σπυριδωνίδη (Α.Μ. 9179), που νομιμοποιήθηκε με τη συνυπογραφή του δικογράφου της παρεμβάσεως από τους παρεμβαίνοντες.
Με την αίτηση αυτή οι αιτούντες επιδιώκουν να ακυρωθούν: 1) η υπ’ αριθμ. 144859/Ε2/8.9.2016 απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, 2) η υπ’ αριθμ. 157882/Ε2/26.9.2016 απόφαση του ίδιου ως άνω Υπουργού, 3) η υπ’ αριθμ. 162650/Ε2/3.10.2016 απόφαση ομοίως, 4) η απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων με την οποία κυρώθηκαν οι από 6.9.2016 και 23.9.2016 οριστικοί πίνακες προσωρινών αναπληρωτών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (κλάδων ΠΕ60 και ΠΕ70) σχολικού έτους 2016 – 2017, 5) η ρητή απορριπτική πράξη του ΑΣΕΠ επί της από 12.8.2016 ενστάσεώς τους κατά των από 8.8.2016, 9.8.2016 και 6.9.2016 προσωρινών πινάκων προσωρινών αναπληρωτών σχολικού έτους 2016 – 2017, 6) η υπ’ αριθμ. 144881/Ε2/8.9.2016 απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, 7) η υπ’ αριθμ. 146549/Ε2/ 12.9.2016 απόφαση του ίδιου ως άνω Υπουργού, 8) η υπ’ αριθμ. 149922/Ε2/15.9.2016 απόφαση ομοίως, 9) η υπ’ αριθμ. 146615/Ε2/ 12.9.2016 απόφαση ομοίως, 10) η υπ’ αριθμ. 163736/Ε2/4.10.2016 απόφαση ομοίως, 11) η υπ’ αριθμ. 900/Ε2/26.9.2016 απόφαση ομοίως και κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της Διοικήσεως.
Η πιο πάνω αίτηση εισάγεται στο Γ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας κατόπιν της από 28 Φεβρουαρίου 2017 πράξεως της Επιτροπής του άρθρου 1 παρ. 1 του Ν. 3900/2010 και της από 26 Απριλίου 2017 πράξεως της Προέδρου του Γ΄ Τμήματος.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Παρέδρου Ι. Παπαγιάννη.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο των αιτούντων που παρέστησαν, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση και τον πληρεξούσιο των παρεμβαινόντων, καθώς και την αντιπρόσωπο του Υπουργού, οι οποίοι ζήτησαν την απόρριψή της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι
Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο ν Ν ό μ ο
1. Επειδή με την κρινόμενη αίτηση, για την άσκηση της οποίας καταβλήθηκε παράβολο (1415838, 2073964, 5130316 – 7/2016), οι αιτούντες, υποψήφιοι αναπληρωτές εκπαιδευτικοί για το τρέχον σχολικό έτος 2016 – 2017, ζητούν την ακύρωση: α) των αποφάσεων 144859/Ε2/ 8.9.2016, 157882/Ε2/26.9.2016, 162650/Ε2/3.10.2016 και 144417/ 7.9.2016 του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, με τις οποίες κυρώθηκαν οριστικοί πίνακες προσωρινών αναπληρωτών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του ως άνω σχολικού έτους, β) πράξης (μη ειδικότερα προσδιοριζόμενης) του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού (ΑΣΕΠ), με την οποία απορρίφθηκε ένσταση των αιτούντων κατά των προσωρινών πινάκων, και γ) των αποφάσεων 144881/Ε2/8.9.2016, 146549/Ε2/12.9.2016, 149922/Ε2/ 15.9.2016, 146615/Ε2/12.9.2016, 163736/Ε2/4.10.2016 και 157900/Ε2/ 26.9.2016 του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, με τις οποίες προσελήφθησαν και τοποθετήθηκαν προσωρινοί αναπληρωτές για το ως άνω σχολικό έτος κατά παράλειψη των αιτούντων.
2. Επειδή με την 12/2017 πράξη της Επιτροπής του άρθρου 1 του ν. 3900/2010 (Α΄ 213) έγινε δεκτή αίτηση των αιτούντων για την εισαγωγή της κρινόμενης αίτησης, η οποία είχε ασκηθεί ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, στο Συμβούλιο της Επικρατείας, καθόσον, όπως έγινε δεκτό με την ως άνω πράξη, τίθεται “το γενικότερου ενδιαφέροντος ζήτημα, με συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων, της συμφωνίας προς τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αξιοκρατίας του εφαρμοσθέντος ήδη και για το σχολικό έτος 2016 – 2017, προβλεπόμενου στο άρθρο 9 παρ. 2 επ. του ν. 3848/2010 (Α΄ 71) μεταβατικού – μέχρι την ενεργοποίηση του αντίστοιχου πάγιου συστήματος του ν. 3848/2010, το οποίο προϋποθέτει τη διεξαγωγή διαγωνισμού ΑΣΕΠ – συστήματος προσλήψεως αναπληρωτών εκπαιδευτικών από ισχύοντες και ανανεούμενους πίνακες, στους οποίους περιλαμβάνονται (και) υποψήφιοι μοριοδοτηθέντες μόνο λόγω προϋπηρεσίας και χωρίς προηγούμενη συμμετοχή ή επιτυχία σε προγενέστερο διαγωνισμό ΑΣΕΠ”.
3. Επειδή στη δίκη παρεμβαίνουν παραδεκτώς υπέρ του κύρους των προσβαλλόμενων πράξεων (άρ. 49 του π.δ. 18/1989 – Α΄ 8) εκπαιδευτικοί του κλάδου ΠΕ60 Νηπιαγωγών προσληφθέντες ως αναπληρωτές κατά το τρέχον σχολικό έτος.
4. Επειδή οι αιτούντες που αναγράφονται στο δικόγραφο της αίτησης με τους αριθμούς 124, 138, 150, 157, 158, 165, 169, 172, 173, 175, 187, 208, 229, 230 και 232 δεν νομιμοποίησαν τον δικηγόρο ο οποίος υπογράφει την αίτηση και παρέστη κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο με κανέναν από τους νόμιμα προβλεπόμενους τρόπους, ενώ για την αιτούσα με τον αριθμό 202 προσκομίσθηκε εκπρόθεσμα (στις 22.6.2017) σχετικό συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο, ενώ η προθεσμία που είχε χορηγηθεί από το Δικαστήριο για τον σκοπό αυτόν είχε λήξει στις 16.6.2017. Ως προς τους ανωτέρω αιτούντες η αίτηση είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη σύμφωνα με το άρθρο 27 του π.δ. 18/1989, όπως ισχύει.
5. Επειδή, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, κατά το τρέχον σχολικό έτος προσελήφθησαν ως αναπληρωτές οι αιτούντες που αναγράφονται στο δικόγραφο της αίτησης με τους αριθ. 2, 7, 10, 12 – 20, 25, 26, 28 – 30, 33, 41 – 44, 46, 49 – 51, 58 – 60, 62, 64, 66 – 70, 73, 90, 95, 96, 100, 107, 112, 115, 120, 122, 126, 131, 134, 135, 140, 143, 145, 146, 148, 151, 152, 155, 159, 162, 163, 167, 170, 174, 177, 178, 181, 182, 184 – 186, 188, 197, 198, 200 – 204, 206, 209, 210, 214, 217, 218, 222, 223, 226, 227, 231 και 236. Σε σχέση με το έννομο συμφέρον τους για την ακύρωση των προσβαλλόμενων πράξεων οι αιτούντες αυτοί προέβαλαν κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο, καθώς και με το από 16.6.2017 υπόμνημα, ότι οι προσλήψεις τους πραγματοποιήθηκαν καθυστερημένα (όχι από την έναρξη του σχολικού έτους) ή σε περιοχές διαφορετικές της πρώτης επιλογής τους ή με μειωμένο ωράριο ή ως ωρομισθίων (όχι ως αναπληρωτών), λόγω της πρόταξης συνυποψηφίων τους με μόνο κριτήριο την εκπαιδευτική προϋπηρεσία. Οι ισχυρισμοί αυτοί πρέπει να απορριφθούν ως αόριστοι και αναπόδεικτοι. Και τούτο διότι, με δεδομένο ότι η ένδικη διοικητική διαδικασία έφθασε έως το στάδιο των προσλήψεων και των τοποθετήσεων των αναπληρωτών εκπαιδευτικών για το τρέχον σχολικό έτος, οι ως άνω αιτούντες όφειλαν για τη θεμελίωση του εννόμου συμφέροντός τους να επικαλεσθούν και να αποδείξουν ότι η μη πρόσληψη ενός εκάστου στην επιθυμητή θέση υπήρξε αποτέλεσμα της πρόσληψης συγκεκριμένου υποψηφίου, η νομιμότητα της οποίας αμφισβητείται με την κρινόμενη αίτηση. Για τον λόγο αυτόν, ως προς τους ανωτέρω αιτούντες η κρινόμενη αίτηση ασκείται χωρίς έννομο συμφέρον και πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη.
6. Επειδή οι υπόλοιποι αιτούντες, οι οποίοι δεν προσελήφθησαν κατά το τρέχον σχολικό έτος, ασκούν την αίτηση επιδιώκοντας την ακύρωση των προσβαλλόμενων πράξεων καθό μέρος προτάχθηκαν στους οικείους πίνακες κατάταξης συνυποψήφιοί τους μόνο με βάση την προϋπηρεσία τους, χωρίς να έχουν επιτύχει σε προηγούμενο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ (για διορισμό μονίμων εκπαιδευτικών), σε αντίθεση με τους αιτούντες, οι οποίοι είχαν τέτοια επιτυχία (είχαν συγκεντρώσει τη βαθμολογική βάση). Οι ως άνω αιτούντες ασκούν την αίτηση με έννομο συμφέρον, δεδομένου ότι σε περίπτωση αποδοχής της θα βελτίωναν, σε κάθε περίπτωση, την κατάταξή τους στους οικείους πίνακες και την πιθανότητα πρόσληψής τους για την κάλυψη οποιουδήποτε λειτουργικού κενού θα μπορούσε να ανακύψει έως το τέλος του διδακτικού έτους (άρ. 1 παρ. 2 π.δ. 104/1979 – Α΄ 23, όπως ισχύει), το οποίο δεν είχε λήξει κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο. Μειοψήφησε ο Σύμβουλος Γ. Ποταμιάς, ο οποίος υποστήριξε ότι η αίτηση θα έπρεπε να απορριφθεί και ως προς τους ανωτέρω αιτούντες λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος κατά το άρθρο 47 παρ. 1 του π.δ. 18/1989. Και αυτό, γιατί δεν προέβαλαν ειδικώς ούτε απέδειξαν, όπως όφειλαν, ότι σε περίπτωση ακύρωσης των προσβαλλόμενων πράξεων θα είχαν προσληφθεί οι ίδιοι στις υφιστάμενες θέσεις σύμφωνα με τις δηλώσεις προτίμησής τους.
7. Επειδή με τον ν. 3848/2010 “Αναβάθμιση του ρόλου του εκπαιδευτικού – καθιέρωση κανόνων αξιολόγησης και αξιοκρατίας στην εκπαίδευση και λοιπές διατάξεις’’ (Α΄ 71/19.5.2010), όπως ισχύει, προβλέφθηκαν τα εξής: Οι κενές θέσεις εκπαιδευτικών και οι λειτουργικές ανάγκες της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καλύπτονται από όσους συγκεντρώνουν βαθμολογία πάνω από τη βάση σε διαγωνισμό του ΑΣΕΠ (άρ. 1). Το ΑΣΕΠ προκηρύσσει και διενεργεί κάθε τρία έτη διαγωνισμό για την κατάρτιση πίνακα κατάταξης εκπαιδευτικών με σκοπό τον διορισμό ή την πρόσληψή τους στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση (άρ. 2). Μετά την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού συντάσσονται από το ΑΣΕΠ οι τελικοί πίνακες κατάταξης των εκπαιδευτικών, στους οποίους εντάσσονται όσοι συγκέντρωσαν τη βαθμολογική βάση στον διαγωνισμό αυτόν ή σε έναν τουλάχιστον από τους δύο προηγούμενους (σε περίπτωση περισσοτέρων λαμβάνεται υπόψη ο διαγωνισμός στον οποίο ο υποψήφιος συγκέντρωσε την υψηλότερη βαθμολογία). Η σειρά κατάταξης προσδιορίζεται από τις μονάδες του διαγωνισμού, καθώς και από ακαδημαϊκά κριτήρια, από την πραγματική προϋπηρεσία των υποψηφίων (με ανώτατο όριο τα 16,80 μόρια) και από κοινωνικά κριτήρια (άρ. 3). Η πρόσληψη των αναπληρωτών στις σχολικές μονάδες της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης γίνεται με βάση πίνακες κατάταξης, οι οποίοι συντάσσονται για κάθε σχολικό έτος από το Υπουργείο Παιδείας. Οι πίνακες αυτοί συντάσσονται με βάση τη σειρά που έχουν οι εκπαιδευτικοί στους τελικούς πίνακες του άρθρου 3 και τις δηλώσεις προτίμησής τους. Αν οι εγγεγραμμένοι σ’ αυτούς δεν επαρκούν, η πρόσληψη γίνεται με βάση συμπληρωματικό πίνακα, ο οποίος συντάσσεται για κάθε σχολικό έτος από το Υπουργείο Παιδείας. Σ’ αυτόν κατατάσσονται οι υποψήφιοι εκπαιδευτικοί που δεν συγκέντρωσαν τη βαθμολογική βάση, με τη σειρά που έχουν στους τελικούς πίνακες, συνυπολογιζομένων των μονάδων από τα λοιπά κριτήρια του άρθρου 3 (άρ. 5 παρ. 2 και 3). Με το άρθρο 9 του ν. 3848/2010 ορίσθηκε ότι κατά την περίοδο έως και το σχολικό έτος 2011 – 2012, η οποία μπορούσε να παραταθεί με απόφαση του Υπουργού Παιδείας έως τη διενέργεια του πρώτου διαγωνισμού του ΑΣΕΠ κατά τον ανωτέρω νόμο, οι διορισμοί μονίμων εκπαιδευτικών θα γίνονταν κατά τα οριζόμενα στην παρ. 1 του ως άνω άρθρου. Με το ίδιο άρθρο 9 του ν. 3848/2010 ορίσθηκαν περαιτέρω τα εξής: “2. Οι ενιαίοι πίνακες προσωρινών αναπληρωτών εκπαιδευτικών που ισχύουν κατά τη δημοσίευση του νόμου αυτού στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως παύουν να τροφοδοτούνται με νέα στοιχεία προϋπηρεσίας από την 1η Ιουλίου 2010 και ισχύουν μέχρι την κατάρτιση των πινάκων που προβλέπονται στο άρθρο 3. 3. Οι προσλήψεις προσωρινών αναπληρωτών και ωρομισθίων στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση κατά την περίοδο έως και το σχολικό έτος 2011 – 2012 γίνονται από τους πίνακες της παραγράφου 2. … 4. Στην εξαιρετική περίπτωση της εξάντλησης ενός ή περισσότερων πινάκων της παραγράφου 2 συντάσσονται αντιστοίχως πίνακες με σειρά κατάταξης βάσει του χρόνου κτήσης του πτυχίου … 7. Προϋπηρεσία που θα αποκτηθεί μετά την 1η Σεπτεμβρίου 2010 λαμβάνεται υπόψη για τους τελικούς πίνακες του διαγωνισμού του άρθρου 3 μόνον εφόσον η πρόσληψη έγινε από τους ενιαίους πίνακες αναπληρωτών της παραγράφου 2 ή από τους τελικούς πίνακες του άρθρου 3. …”. Η μεταβατική περίοδος του άρθρου 9 παρ. 1 του ν. 3848/2010 παρατάθηκε έως και το τρέχον σχολικό έτος 2016 – 2017 με διαδοχικές υπουργικές αποφάσεις (με τελευταία την Υ.Α. 139997/Ε2/ 1.9.2016 – Β΄ 2845), με συνέπεια να μην εφαρμοσθούν οι πάγιες διατάξεις των άρθρων 1, 2, 3 και 5 του ν. 3848/2010, εφόσον δεν διενεργήθηκε διαγωνισμός του Α.Σ.Ε.Π. κατά τον νόμο αυτόν. Κατά την ανωτέρω περίοδο οι προσλήψεις των αναπληρωτών εκπαιδευτικών διενεργήθηκαν με βάση τα κριτήρια κατάταξης στους πίνακες που είχαν προβλεφθεί με τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 5 του ν. 3255/2004 (Α΄ 138). Τα κριτήρια αυτά επανελήφθησαν για το τρέχον σχολικό έτος με την 112158/Ε2/8.7.2016 πρόσκληση του Υπουργού Παιδείας (Β΄ 2133) για την υποβολή αιτήσεων ένταξης στους οικείους πίνακες (Μέρος Β΄, Κεφάλαιο Α΄) ως εξής: “1. Οι υποψήφιοι αναπληρωτές εκπαιδευτικοί κατατάσσονται κατά σειρά που εξαρτάται από το σύνολο των μορίων τους, σύμφωνα με τα ακόλουθα: α. ένα μόριο για κάθε μήνα προϋπηρεσίας προσωρινού αναπληρωτή ή ωρομισθίου εκπαιδευτικού. Η προϋπηρεσία που έχει προσφερθεί σε δυσπρόσιτα σχολεία, κατά το ανωτέρω διάστημα, υπολογίζεται στο διπλάσιο, β. ένα μόριο για κάθε μονάδα πάνω από τη βαθμολογική βάση από τον τελευταίο, προ της συντάξεως του πίνακα, διαγωνισμό του ΑΣΕΠ, γ. μισό μόριο για κάθε βαθμολογική μονάδα, πάνω από τη βαθμολογική βάση από τον αντίστοιχο προτελευταίο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ. Όσοι υπάγονται σε περισσότερες της μιας από τις ανωτέρω περιπτώσεις λαμβάνουν αθροιστικά τα μόρια αυτών”. Στο Κεφάλαιο Β΄ του Μέρους Β΄ της ως άνω Πρόσκλησης (Ενότητες, 1, 2 και 3) παρατίθενται αναλυτικώς οι προβλεπόμενες από την ισχύουσα νομοθεσία περιπτώσεις προϋπηρεσίας στη δημόσια και την ιδιωτική εκπαίδευση, οι οποίες λαμβάνονται υπόψη για την κατάταξη των υποψηφίων στους πίνακες αναπληρωτών.
8. Επειδή, περαιτέρω, με το άρθρο τρίτο του ν. 4395/2016 (Α΄ 110/ 8.6.2016) προβλέφθηκαν τα εξής: “1. α) Οι πίνακες κατάταξης αναπληρωτών εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης … οι οποίοι καταρτίζονται από το Υπουργείο Παιδείας … σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, για το σχολικό έτος 2016 – 2017, υποβάλλονται για έλεγχο νομιμότητας στο Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού … Επιπλέον, για το σχολικό έτος 2016 – 2017 ο έλεγχος των ενστάσεων επί των ανωτέρω πινάκων υπόκειται στην αρμοδιότητα του ΑΣΕΠ. β) …”. Κατά τη σχετική αιτιολογική έκθεση, με την ανωτέρω ρύθμιση “θεσπίζεται μία προσωρινή διάταξη για το σχολικό έτος 2016 – 2017, η οποία στηρίζεται: α) στις συνταγματικά κατοχυρωμένες αρχές της ισότητας και της αξιοκρατίας καθώς και του δικαιώματος ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας και συμμετοχής στην οικονομική ζωή της χώρας και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του πολίτη προς τη Διοίκηση, β) στην ανάγκη για ένα αξιοκρατικό σύστημα προσλήψεων σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια υπό τον έλεγχο ανεξάρτητης αρχής (άρθρο 103 παρ. 7 του Συντάγματος), γ) … δ) στη σχετική νομολογία του Σ.τ.Ε. (ενδεικτικώς αποφάσεις 527/2015 και 4303/2015), η οποία μεταξύ άλλων, επισημαίνει την υποχρέωση υπαγωγής των προσλήψεων αναπληρωτών και ωρομισθίων στον έλεγχο του Α.Σ.Ε.Π. Το επόμενο σχολικό έτος θα ολοκληρωθεί η πλήρης υπαγωγή του συστήματος διορισμών και προσλήψεων εκπαιδευτικού προσωπικού στην αρμοδιότητα και τον έλεγχο του ΑΣΕΠ. Η εξυπηρέτηση όμως του δημοσίου συμφέροντος που συνίσταται στην ομαλή λειτουργία των σχολικών μονάδων, σε συνδυασμό με τα περιορισμένα χρονικά περιθώρια υλοποίησης ενός πλήρους συστήματος επιλογής και διορισμών/προσλήψεων εκπαιδευτικών υπαγομένου εξ ολοκλήρου στην αρμοδιότητα του ΑΣΕΠ, επιτάσσουν την προσωρινή θέσπιση διάταξης που για τη στελέχωση των σχολικών μονάδων το έτος 2016 – 2017 να υπαγάγει στην αρμοδιότητα του ΑΣΕΠ τον έλεγχο νομιμότητας των πινάκων κατάταξης αναπληρωτών εκπαιδευτικών καθώς και τον έλεγχο των σχετικών ενστάσεων”. Τέλος, με το άρθρο 46 παρ. 1 του ν. 4465/2017 (Α΄47) ορίσθηκε ότι η ανωτέρω διάταξη του άρθρου τρίτου παρ. 1 του ν. 4395/2016 “εφαρμόζεται και για τις προσλήψεις αναπληρωτών εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης … για τα σχολικά έτη 2017 – 2018 και 2018 – 2019”. Κατά την αιτιολογική έκθεση του τελευταίου αυτού νόμου, “[…] Η προτεινόμενη ρύθμιση καθίσταται αναγκαία ενόψει: α) Των ισχυόντων και για τα σχολικά έτη 2017 – 2018 και 2018 – 2019 περιορισμών διορισμών/προσλήψεων προσωπικού στο δημόσιο τομέα, οι οποίοι υπαγορεύονται και κατά την περίοδο αυτή από εξαιρετικά σοβαρούς και επιτακτικούς δημοσιονομικούς λόγους. β) Του απολύτως επιτακτικού δημοσίου συμφέροντος να στελεχωθούν και να λειτουργήσουν ομαλά και απρόσκοπτα οι σχολικές μονάδες, με την έναρξη του σχολικού έτους και χωρίς καμία καθυστέρηση. … Η αναγκαιότητα θέσπισης της προτεινόμενης προσωρινής ρύθμισης ενισχύεται και από το γεγονός ότι οι ισχύοντες δημοσιονομικοί περιορισμοί καθιστούν αδύνατο κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα το διορισμό μόνιμων εκπαιδευτικών στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, βάσει των πάγιων ισχυουσών διατάξεων. Επισημαίνεται ότι τόσο η έκδοση της προκήρυξης όσο και η κατάρτιση των προσωρινών και οριστικών πινάκων αναπληρωτών για τα ανωτέρω σχολικά έτη υπάγονται στην έγκριση του ΑΣΕΠ και θα λάβουν χώρα υπό την εποπτεία του και σύμφωνα με τις εν γένει οδηγίες του, όπως συνέβη και κατά την αντίστοιχη διαδικασία του τρέχοντος σχολικού έτους 2016 – 2017. Με τον τρόπο αυτό, η διαδικασία πρόσληψης των αναπληρωτών υπάγεται πλήρως στις αρχές αντικειμενικότητας και αξιοκρατίας που διέπουν τη λειτουργία του ΑΣΕΠ, στο οποίο ανατίθεται η αρμοδιότητα για τον έλεγχο νομιμότητας των πινάκων καθώς και η αρμοδιότητα εξέτασης των ενστάσεων κατά των προσωρινών πινάκων και της κατάρτισης των τελικών πινάκων των αναπληρωτών εκπαιδευτικών …”.
9. Επειδή στο άρθρο 103 του Συντάγματος, όπως ισχύει, ορίζονται τα εξής: “1. Οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι εκτελεστές της θέλησης του Κράτους και υπηρετούν το Λαό· οφείλουν πίστη στο Σύνταγμα και αφοσίωση στην Πατρίδα. Τα προσόντα και ο τρόπος του διορισμού τους ορίζονται από το νόμο. 2. Κανένας δεν μπορεί να διοριστεί υπάλληλος σε οργανική θέση που δεν είναι νομοθετημένη. Εξαιρέσεις μπορεί να προβλέπονται από ειδικό νόμο, για να καλυφθούν απρόβλεπτες και επείγουσες ανάγκες με προσωπικό που προσλαμβάνεται για ορισμένη χρονική περίοδο με σχέση ιδιωτικού δικαίου. 3. … 7. Η πρόσληψη υπαλλήλων στο Δημόσιο και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως αυτός καθορίζεται κάθε φορά … γίνεται είτε με διαγωνισμό είτε με επιλογή σύμφωνα με προκαθορισμένα και αντικειμενικά κριτήρια και υπάγεται στον έλεγχο ανεξάρτητης αρχής, όπως νόμος ορίζει. Νόμος μπορεί να προβλέπει ειδικές διαδικασίες επιλογής που περιβάλλονται με αυξημένες εγγυήσεις διαφάνειας και αξιοκρατίας … 8. Νόμος ορίζει τους όρους και τη χρονική διάρκεια των σχέσεων εργασίας ιδιωτικού δικαίου στο Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως αυτός καθορίζεται κάθε φορά, για την κάλυψη … είτε πρόσκαιρων είτε απρόβλεπτων και επειγουσών αναγκών κατά το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 2. … Απαγορεύεται η από το νόμο μονιμοποίηση προσωπικού που υπάγεται στο πρώτο εδάφιο ή η μετατροπή των συμβάσεών του σε αορίστου χρόνου. …”. Σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις, η δημόσια διοίκηση στελεχώνεται κατά κανόνα με μόνιμους δημοσίους υπαλλήλους, δηλαδή από πρόσωπα τα οποία καταλαμβάνουν με τον διορισμό τους νομοθετημένη οργανική θέση και συνδέονται με το Κράτος ή άλλους φορείς δημόσιας εξουσίας με ειδική έννομη σχέση δημοσίου δικαίου. Ως εξαίρεση στον κανόνα αυτόν, οι ανωτέρω συνταγματικές διατάξεις παρέχουν τη δυνατότητα σύναψης σχέσεων ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, η οποία τελεί υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Εφόσον, ειδικότερα, πρόκειται για την πρόσληψη προσωπικού προς αντιμετώπιση πρόσκαιρων ή απρόβλεπτων και επειγουσών αναγκών, η διάρκεια και οι όροι των σχέσεων ορισμένου χρόνου πρέπει να καθορίζονται σαφώς από τον νόμο, ώστε με τη σύναψή τους να καλύπτονται ανάγκες που έχουν πραγματικά πρόσκαιρο ή απρόβλεπτο και επείγοντα χαρακτήρα και να αποτρέπεται η κατάχρηση των σχέσεων αυτών για την κάλυψη παγίων αναγκών, αποκλειομένης πάντως σε κάθε περίπτωση της δυνατότητας να μονιμοποιηθεί δια νόμου το προσωπικό αυτό ή να μετατραπούν οι οικείες σχέσεις ορισμένου χρόνου σε σχέσεις αορίστου χρόνου (πρβλ. Π.Ε. 85/2012 Ολομ.). Με τη διάταξη, περαιτέρω, της παρ. 7 του άρθρου 103 του Συντάγματος κατοχυρώνονται οι αρχές της αξιοκρατίας και της διαφάνειας κατά τον διορισμό ή την πρόσληψη των υπαλλήλων του Δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Οι αρχές αυτές συνάγονται και από τις διατάξεις παρ. 1 του ίδιου άρθρου, αποτελούν δε ειδικότερη έκφραση της συνταγματικής αρχής της ισότητας και του δικαιώματος ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας (άρθρα 4 παρ. 1 και 5 παρ. 1 του Συντάγματος). Με τη διάταξη, ειδικότερα, του άρθρου 103 παρ. 7 εδάφιο πρώτο του Συντάγματος καθιερώνεται ο γενικός κανόνας – με την επιφύλαξη όσων ορίζονται στο δεύτερο εδάφιο της ίδιας παραγράφου, καθώς και στην παρ. 5 του ίδιου άρθρου – ότι οι πάσης φύσεως διορισμοί και προσλήψεις υπαλλήλων στο Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα γίνονται είτε με διαγωνισμό είτε με επιλογή, σύμφωνα με προκαθορισμένα και αντικειμενικά κριτήρια, και υπάγονται στον έλεγχο ανεξάρτητης αρχής, όπως είναι, ιδίως, το ιδρυθέν για τον σκοπό αυτό με το άρθρο 1 του ν. 2190/1994 (Α΄ 28) Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού.
10. Επειδή, περαιτέρω, ο νομοθέτης έχει την ευχέρεια να θεσπίζει μεταβατικές διατάξεις, εφόσον κατά την κρίση του αυτό επιβάλλεται για την ομαλή μετάβαση στην εφαρμογή νέου καθεστώτος, ιδίως μάλιστα όταν επέρχεται μεταβολή των ρυθμίσεων που αφορούν την οργάνωση των δημοσίων υπηρεσιών, στην οποία εντάσσεται και ο τρόπος στελέχωσής τους. Το μεταβατικό όμως καθεστώς δεν είναι συνταγματικώς επιτρεπτό να υπερβαίνει σε διάρκεια ένα εύλογο χρονικό όριο, το οποίο παρίσταται αναγκαίο για την ανωτέρω μετάβαση. Και τούτο, διότι η υπέρβαση αυτή αναιρεί τη βασική ρύθμιση του νόμου και αποδομεί την εμπιστοσύνη και τον σεβασμό των πολιτών στην έννομη τάξη, οδηγώντας σε καταστάσεις ασύμβατες με την αρχή του κράτους δικαίου. Η εν λόγω αρχή, ενόψει και της διάταξης του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγματος, κατά το οποίο “τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους”, επιβάλλει τη ρύθμιση των εννόμων σχέσεων κατά τρόπο σαφή και προβλέψιμο, αποκλείοντας τον παραμερισμό των πάγιων ρυθμίσεων του νόμου με τη θέσπιση και εφαρμογή μεταβατικών ή προσωρινών ρυθμίσεων, δηλαδή ρυθμίσεων εξαιρετικού χαρακτήρα, επί μακρό και απροσδιόριστο χρονικό διάστημα (πρβλ. ΣτΕ Ολομ. 3578/2010, Ολομ. 1569/2005).
11. Επειδή με την απόφαση 4303/2015 του Γ΄ Τμήματος (με επταμελή σύνθεση), η οποία αφορούσε την πρόσληψη αναπληρωτών εκπαιδευτικών κατά το σχολικό έτος 2015 – 2016, έγινε δεκτό ότι με τις διατάξεις των άρθρων 1, 2, 3 και 5 του ν. 3848/2010 θεσπίσθηκε πάγιο σύστημα διορισμών και προσλήψεων προσωπικού στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, θεμελιώδη προϋπόθεση λειτουργίας του οποίου αποτελεί η συμμετοχή των υποψηφίων σε διαγωνισμό του Α.Σ.Ε.Π., το σύστημα δε αυτό εναρμονίζεται πλήρως προς τις αρχές της ισότητας, της αξιοκρατίας και της διαφάνειας. Με την ίδια απόφαση έγινε δεκτό ότι η θέσπιση με τις διατάξεις του άρθρου 9 του ως άνω νόμου μεταβατικού συστήματος προσλήψεων αναπληρωτών εκπαιδευτικών, καθώς και η εφαρμογή του έως και το ανωτέρω σχολικό έτος (2015 – 16) ήταν, με βάση τα τότε υφιστάμενα δεδομένα, συνταγματικώς ανεκτή, εφόσον συνέτρεχαν οι ακόλουθες προϋποθέσεις: α) Η λειτουργία του μεταβατικού αυτού συστήματος θα περιοριζόταν σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα έως την εφαρμογή του πάγιου συστήματος, η προϋπόθεση δε αυτή συνέτρεχε κατά τον ανωτέρω χρόνο, δεδομένου ότι καθ’ όλη τη διάρκεια εφαρμογής των μεταβατικών ρυθμίσεων είχαν θεσπισθεί σημαντικότατοι περιορισμοί στους διορισμούς μόνιμου προσωπικού του Δημοσίου. β) Το μεταβατικό αυτό σύστημα στηριζόταν σε προκαθορισμένα και αντικειμενικά κριτήρια επιλογής των προσλαμβανομένων, δηλαδή στα κριτήρια της προϋπηρεσίας και της βαθμολογίας πάνω από τη βάση σε διαγωνισμούς του Α.Σ.Ε.Π., τα οποία συνάδουν προς τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αξιοκρατίας. γ) Η εφαρμογή του μεταβατικού συστήματος δεν αφορούσε διορισμούς μονίμων εκπαιδευτικών, αλλά προσλήψεις προσωπικού με σχέσεις ορισμένου χρόνου, οι οποίες ήταν απολύτως αναγκαίες για λόγους δημοσίου συμφέροντος επείγοντος χαρακτήρα, προκειμένου να διασφαλισθεί η λειτουργία των σχολικών μονάδων με την άμεση κάλυψη των σχετικών κενών.
12. Επειδή οι προαναφερθείσες προϋποθέσεις δεν έχουν αρθεί κατά το τρέχον σχολικό έτος 2016 – 2017 για τους εξής ειδικότερους λόγους: α) Οι περιορισμοί στους διορισμούς μόνιμου προσωπικού του Δημοσίου έχουν ήδη επεκταθεί (άρθρο 64 παρ. 1 ν. 4389/2016 – Α΄ 94/27.5.2016) έως και το τέλος του έτους 2018, με την πρόβλεψη αναλογίας μίας πρόσληψης ανά τέσσερις αποχωρήσεις για το έτος 2017 και αντίστοιχης αναλογίας 1 προς 3 για το έτος 2018. Πέραν τούτου, όπως αναφέρεται στη μνημονευθείσα αιτιολογική έκθεση του ν. 4465/2017, οι υφιστάμενοι δημοσιονομικοί περιορισμοί καθιστούν αδύνατο έως και το σχολικό έτος 2018 – 2019 τον διορισμό μόνιμων εκπαιδευτικών στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση βάσει των παγίων διατάξεων του νόμου, με συνέπεια την ανάγκη κάλυψης των σχετικών πρόσκαιρων αναγκών με αναπληρωτές εκπαιδευτικούς. Ενόψει, πάντως, όσων εκτέθηκαν στις προηγούμενες σκέψεις, η μη εφαρμογή των παγίων ρυθμίσεων των άρθρων 1, 2, 3 και 5 του ν. 3848/2010 και η περαιτέρω εφαρμογή μεταβατικών ή προσωρινών διατάξεων δεν είναι συνταγματικώς επιτρεπτή πέραν του σχολικού έτους 2018 – 2019, ως απώτατου προβλέψιμου ορίου εφαρμογής των ως άνω ρυθμίσεων. Και τούτο, διότι η πέραν του ανώτατου αυτού ορίου μη εφαρμογή των παγίων διατάξεων του νόμου για τη στελέχωση της δημόσιας εκπαίδευσης με μόνιμους και αναπληρωτές εκπαιδευτικούς θα αποτελούσε πρόδηλη προσβολή της αρχής του κράτους δικαίου και θα ερχόταν σε ευθεία αντίθεση με την αρχή της στελέχωσης των δημοσίων υπηρεσιών με μόνιμους υπαλλήλους, καθώς και με τη συνταγματική απαγόρευση της κατάχρησης σχέσεων ορισμένου χρόνου για την κάλυψη παγίων αναγκών. β) Ο νομοθέτης έλαβε ειδική μέριμνα με τις μνημονευθείσες διατάξεις του άρθρου τρίτου του ν. 4395/2016 και του άρθρου 46 παρ. 1 του ν. 4465/2017 για την πλήρη υπαγωγή της διοικητικής διαδικασίας κατάρτισης των πινάκων αναπληρωτών σε έλεγχο νομιμότητας από το Α.Σ.Ε.Π., σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 103 παρ. 7 του Συντάγματος. Με τον τρόπο αυτόν διασφαλίζεται η διαφάνεια και η αντικειμενικότητα της διαδικασίας κατάταξης των υποψηφίων βάσει των μνημονευθέντων προκαθορισμένων και αντικειμενικών κριτηρίων προϋπηρεσίας και βαθμολογίας σε προηγούμενους διαγωνισμούς του Α.Σ.Ε.Π. Από τον έλεγχο, άλλωστε, αυτόν δεν εξαιρείται η ληπτέα υπόψη προϋπηρεσία των υποψηφίων σε ό,τι αφορά την απόκτησή της με βάση τις αναλυτικώς και ειδικώς απαριθμούμενες περιπτώσεις στην 112158/Ε2/2016 Πρόσκληση του Υπουργού Παιδείας. Ενόψει των ανωτέρω, ο λόγος ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις πρέπει να ακυρωθούν λόγω αντισυνταγματικότητας των διατάξεων του άρθρου 9 παρ. 2 – 4 του ν. 3848/2018 και 6 παρ. 5 του ν. 3255/2004, κατ’ εφαρμογή των οποίων εκδόθηκαν, και ειδικότερα λόγω αντίθεσης των διατάξεων αυτών προς τις αρχές του κράτους δικαίου, της ισότητας και της αξιοκρατίας, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Μειοψήφησε ο Σύμβουλος Γ. Ποταμιάς, ο οποίος υποστήριξε ότι ο ανωτέρω λόγος είναι βάσιμος και θα έπρεπε να γίνει δεκτός, προεχόντως διότι η εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων προσκρούει ήδη στην κατά το άρθρο 103 παρ. 8 του Συντάγματος απαγόρευση της καταχρηστικής κάλυψης παγίων αναγκών του Δημοσίου με σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, όπως αυτές των αναπληρωτών εκπαιδευτικών. Εν πάση δε περιπτώσει, οι ανωτέρω διατάξεις προσκρούουν στις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αξιοκρατίας, οι οποίες επιβάλλουν, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 1 και 4 του Συντάγματος, να παρέχεται σε κάθε πολίτη που έχει τα νόμιμα προσόντα η δυνατότητα να συμμετέχει στις διαδικασίες κάλυψης δημοσίων θέσεων με κριτήρια αντικειμενικά. Δεν αποτελεί όμως τέτοιο κριτήριο μόνη η εκπαιδευτική προϋπηρεσία του υποψηφίου, διότι δεν αποκλείεται, με βάση τις ως άνω εφαρμοσθείσες διατάξεις, η απόκτησή της να ανάγεται απεριόριστα ακόμη και στο απώτατο παρελθόν, χωρίς ο υποψήφιος να έχει στο μεταξύ οποιαδήποτε επαφή με το αντικείμενο της εκπαίδευσης.
13. Επειδή, ενόψει των εκτεθέντων ανωτέρω, οι προσβαλλόμενες πράξεις ευρίσκουν νόμιμο έρεισμα στις μνημονευθείσες διατάξεις του άρθρου 9 παρ. 2 και 3 του ν. 3848/2010, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ. 5 του ν. 3255/2004 (βλ. ΣτΕ 4303/2015 επτ.), καθώς και στις διατάξεις του άρθρου τρίτου παρ. 1 του ν. 4395/2016, με τις οποίες ο νομοθέτης – έχοντας υπόψη και όσα είχαν ήδη κριθεί με την ανωτέρω απόφαση σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής των ως άνω διατάξεων του ν. 3848/2010 και του ν. 3255/2004 κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου – αποφάσισε τη χρονική επέκταση της εφαρμογής τους κατά το τρέχον σχολικό έτος 2016 – 2017, ήδη δε έως και το σχολικό έτος 2018 – 2019 με το άρθρο 46 παρ. 1 του ν. 4465/2017. Όπως εξάλλου προκύπτει από τις πάγιες ρυθμίσεις των άρθρων 3 και 5 του ν. 3848/2010, η σύνταξη των τελικών πινάκων από τους οποίους διενεργούνται οι διορισμοί των μονίμων και οι προσλήψεις των αναπληρωτών εκπαιδευτικών κατά τον ανωτέρω νόμο προϋποθέτει τη διεξαγωγή διαγωνισμού του ΑΣΕΠ κατά το άρθρο 2 αυτού. Αποκλείεται, δηλαδή, η αποσπασματική εφαρμογή των ως άνω ρυθμίσεων χωρίς τη διεξαγωγή του διαγωνισμού και μόνο με επιτυχόντες ενός εκ των δύο προηγούμενων διαγωνισμών, όπως οι αιτούντες. Ενόψει των ανωτέρω, ο λόγος ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται “έλλειψη εξουσιοδότησης” για την έκδοση της Πρόσκλησης (112158/Ε2/2016) του Υπουργού Παιδείας για την υποβολή αιτήσεων στην επίδικη διαδικασία επιλογής αναπληρωτών, καθώς και ότι η Διοίκηση όφειλε να διενεργήσει τις προσλήψεις των αναπληρωτών εφαρμόζοντας τις πάγιες διατάξεις του ν. 3848/2010 μόνο με επιτυχόντες των δύο προηγούμενων διαγωνισμών του ΑΣΕΠ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.
14. Επειδή, κατά το άρθρο 50 παρ. 5 του π.δ. 18/1989, οι αποφάσεις της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, ακυρωτικές και απορριπτικές, καθώς και των Τμημάτων του, αποτελούν μεταξύ των διαδίκων δεδικασμένο, που ισχύει σε κάθε υπόθεση ή διαφορά ενώπιον δικαστικής ή άλλης αρχής, κατά την οποία προέχει το διοικητικής φύσεως ζήτημα που κρίθηκε από το Συμβούλιο. Ενόψει των ανωτέρω, όσα κρίθηκαν με την 4303/2015 απόφαση του Δικαστηρίου δεν αποτελούν δεδικασμένο για την ένδικη διαφορά, διότι τα κριθέντα με την ανωτέρω απόφαση ζητήματα αφορούσαν αποκλειστικά το προηγούμενο σχολικό έτος (2015 – 2016). Εξάλλου, τα κριθέντα με την 527/2015 απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας ζητήματα αφορούσαν τη συνταγματικότητα διατάξεων (του άρθρου 9 παρ. 1, 5, 8 και 9 του ν. 3848/2010) σχετικών με τον διορισμό μονίμων εκπαιδευτικών και όχι με την πρόσληψη αναπληρωτών. Με τα δεδομένα αυτά, ο λόγος ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται παραβίαση του δεδικασμένου των ανωτέρω αποφάσεων καθώς και της υποχρέωσης συμμόρφωσης της Διοίκησης, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος προεχόντως λόγω έλλειψης ταυτότητας των κριθέντων ζητημάτων, ανεξαρτήτως δε αν υπάρχει και η αναγκαία ταυτότητα διαδίκων για τη συνδρομή του δεδικασμένου.
15. Επειδή με το άρθρο 13 παρ. 2 περ. β΄ του ν. 2986/2002 (Α΄ 24), όπως η περίπτωση αυτή αντικαταστάθηκε τελικώς με το άρθρο 9 παρ. 6 του ν. 3391/2005 (Α΄ 240), ορίζεται ότι “Ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί, που απολύονται για τους λόγους της προηγούμενης περίπτωσης [δηλαδή αποκλειστικά λόγω κατάργησης ιδιωτικών σχολικών μονάδων, τάξεων ή τμημάτων ή με καταγγελία της σύμβασης εργασίας] εγγράφονται στους πίνακες αναπληρωτών και ωρομισθίων εκπαιδευτικών των παραγράφων 2 και 5 του άρθρου 6 του ν. 3255/2004 (…), εφόσον συμπληρώνουν στην ίδια σχολική μονάδα κατά την ημέρα της απόλυσης συνεχή υπηρεσία τουλάχιστον δύο σχολικών ετών με πλήρες εβδομαδιαίο ωράριο ή με αναγωγή αυτού στο υποχρεωτικό και με σειρά που εξαρτάται από το χρόνο αυτής της υπηρεσίας, χωρίς να προσμετράται για την εγγραφή τους στους πίνακες αυτούς τυχόν προηγούμενη της ιδιωτικής προϋπηρεσία τους στη δημόσια εκπαίδευση με οποιαδήποτε σχέση κι αν παρασχέθηκε. Για κάθε σχολικό έτος υπολογίζεται υπηρεσία δέκα (10) μηνών. Δυνατότητα εγγραφής στους πίνακες αυτούς δεν έχουν οι εκπαιδευτικοί των οποίων η σχέση εργασίας λύεται λόγω παραίτησης. …”. Οι ανωτέρω διατάξεις, οι οποίες εφαρμόζονται στις περιπτώσεις που απαριθμούνται αποκλειστικώς στον νόμο, δεν αντίκεινται σε καμία συνταγματική διάταξη ή αρχή, καθόσον με αυτές επιδιώκεται, προδήλως, ο θεμιτός κατά το Σύνταγμα σκοπός της αντιμετώπισης του προβλήματος της ανεργίας των ιδιωτικών εκπαιδευτικών (άρθρο 22 παρ. 1 Συντ.), οι οποίοι μπορεί να απομακρύνονται από τη θέση τους για τους προαναφερθέντες λόγους ακόμη και μετά από εργασία πολλών ετών. Οι ισχυρισμοί εξάλλου των αιτούντων, κατά τους οποίους “η πρόσβαση στην ιδιωτική εκπαίδευση γίνεται με κριτήρια κατά τεκμήριο μη αξιοκρατικά και συνδεόμενα τις περισσότερες φορές με άλλα πλην της αξιοκρατίας κριτήρια” είναι απορριπτέοι, καθόσον – πέραν του ότι δεν αποδεικνύονται – δεν μπορεί να συναχθεί ούτε με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας ότι οι σχέσεις εργασίας των ιδιωτικών εκπαιδευτικών συνάπτονται “κατά τεκμήριο” με κριτήρια μη αξιοκρατικά. Συνεπώς, ο σχετικός λόγος ακυρώσεως, κατά τον οποίο οι προαναφερθείσες διατάξεις (οι οποίες εφαρμόσθηκαν στην επίδικη διαδικασία) είναι αντισυνταγματικές ως αντίθετες προς τις αρχές της αξιοκρατίας και της διαφάνειας, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.
16. Επειδή με τη διάταξη του άρθρου 38 παρ. 2 του ν. 4351/2015 (Α΄ 164) ορίσθηκε ότι “Από το σχολικό έτος 2016 – 2017 η διανυθείσα από 1.9.2010 και εντεύθεν υπηρεσία αναπληρωτών εκπαιδευτικών προσμετράται και οι σχετικοί ενιαίοι πίνακες αναπληρωτών ανασυντάσσονται αναλόγως. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος κάθε αντίθετη διάταξη καταργείται”. Η διάταξη αυτή, με την οποία, κατά την αιτιολογική έκθεση του νόμου, “[…] θεραπεύεται μια αδικία για τους νεότερους αναπληρωτές καθώς, με τη μέχρι τούδε ισχύουσα διαδικασία μοριοδότησης των αναπληρωτών εκπαιδευτικών και κατά παράβαση των αρχών της ισότητας δεν προσμετράται η προϋπηρεσία των αναπληρωτών για τις σχολικές χρονιές 2010 – 11 και 2011 – 12”, δεν αντιτίθεται σε καμία συνταγματική διάταξη ή αρχή. Και τούτο διότι, ενόψει και του θεμιτού κατά το Σύνταγμα σκοπού της, εντάσσεται στο όλο σύστημα επιλογής αναπληρωτών εκπαιδευτικών, το οποίο, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στις προηγούμενες σκέψεις, είναι συνταγματικώς ανεκτό για την προβλεφθείσα περίοδο εφαρμογής του έως και το σχολικό έτος 2018 – 2019 κατ’ ανώτατο όριο. Διάταξη, άλλωστε, προβλέπουσα συνυπολογισμό προϋπηρεσίας αναπληρωτών εκπαιδευτικών αποκτώμενης μετά την 1.9.2010, είχε ήδη περιληφθεί στη διάταξη της παρ. 7 του άρθρου 9 του ν. 3848/2010 σε σχέση με τη σύνταξη των τελικών πινάκων του άρθρου 3 του ίδιου νόμου. Ενόψει των ανωτέρω, ο λόγος ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται αντισυνταγματικότητα της διάταξης του άρθρου 38 παρ. 2 του ν. 4351/2015 λόγω παραβίασης των αρχών της αξιοκρατίας και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, τούτο δε ανεξαρτήτως της αοριστίας του ως προς την επιρροή της διάταξης αυτής στην κατάταξη των αιτούντων στους προσβαλλόμενους πίνακες αναπληρωτών.
17. Επειδή, μη προβαλλομένου άλλου λόγου ακυρώσεως, η αίτηση πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της και να γίνει δεκτή η ασκηθείσα παρέμβαση.
Δ ι ά τ α ύ τ α
Απορρίπτει την αίτηση.
Δέχεται την παρέμβαση.
Διατάσσει την κατάπτωση του παραβόλου.
Επιβάλλει συμμέτρως σε βάρος των αιτούντων τη δικαστική δαπάνη του Δημοσίου, η οποία ανέρχεται σε τετρακόσια εξήντα (460) ευρώ, και τη δικαστική δαπάνη των παρεμβαινόντων, η οποία ανέρχεται σε εξακόσια σαράντα (640) ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 28 Ιουνίου 2017
Η Προεδρεύουσα ΑντιπρόεδροςΗ Γραμματέας του Γ´ Τμήματος
Αικ. ΣακελλαροπούλουΔ. Τετράδη
και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 13ης Ιουλίου 2017.
Η ΠρόεδροςΗ Γραμματέας του Γ´ Τμήματος
του Α´ Τμήματος Διακοπών
Αικ. ΣακελλαροπούλουΔ. Τετράδη
ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ
Εντέλλεται προς κάθε δικαστικό επιμελητή να εκτελέσει όταν του το ζητήσουν την παραπάνω απόφαση, τους Εισαγγελείς να ενεργήσουν κατά την αρμοδιότητά τους και τους Διοικητές και τα άλλα όργανα της Δημόσιας Δύναμης να βοηθήσουν όταν τους ζητηθεί.
Η εντολή πιστοποιείται με την σύνταξη και την υπογραφή του παρόντος.