Α.Θ.(m)
-1-
Αριθμός 2301/2015
Αριθμός 2301/2015
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Β΄
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του την 1η Οκτωβρίου 2014, με την εξής σύνθεση: Ε. Γαλανού, Αντιπρόεδρος, Προεδρεύουσα, σε αναπλήρωση του Προέδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Α.-Γ. Βώρος, Εμμ. Κουσιουρής, Σύμβουλοι, Β. Μόσχου, Γ. Φλίγγου, Πάρεδροι. Γραμματέας η Α. Ζυγουρίτσα.
Για να δικάσει την από 20 Φεβρουαρίου 2008 αίτηση:
του Λάζαρου Χατζηασλανίδη του Ελευθερίου, κατοίκου Αξού του Δήμου Κύρρου Ν. Πέλλας, ο οποίος δεν παρέστη, αλλά ο δικηγόρος που υπογράφει την αίτηση νομιμοποιήθηκε με συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο,
κατά του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, ο οποίος παρέστη με τον Δημήτριο Φαρμάκη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.
Με την αίτηση αυτή ο αναιρεσείων επιδιώκει να αναιρεθεί η υπ’ αριθμ. 1727/2007 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως της εισηγήτριας, Παρέδρου Γ. Φλίγγου.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον αντιπρόσωπο του Υπουργού, ο οποίος ζήτησε την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι
Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο Ν ό μ ο
1. Επειδή, για την άσκηση της υπό κρίση αιτήσεως έχει καταβληθεί το νόμιμο παράβολο (υπ’ αριθμ. 2976702-4/2008 ειδικά γραμμάτια παραβόλου Α΄ σειράς).
2. Επειδή, με την αίτηση αυτή ζητείται η αναίρεση της υπ’ αριθμ. 1727/2007 αποφάσεως του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία απερρίφθη έφεση του αναιρεσείοντος κατά της υπ’ αριθμ. 203/2004 αποφάσεως του Διοικητικού Πρωτοδικείου Βέροιας. Με την τελευταία αυτή απόφαση απερρίφθη προσφυγή του αναιρεσείοντος κατά της 1/27.9.2002 απόφασης της Προϊσταμένης της ΔΟΥ Γιαννιτσών (και όχι του Προϊσταμένου της ΔΟΥ Αλεξάνδρειας, ως εκ προφανούς παραδρομής αναφέρεται στις προμνησθείσες αποφάσεις) περί επιβολής σε βάρος του προστίμου ύψους 12.900 ευρώ, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 8 παρ. 9 του ν. 2515/1997, λόγω μη καταβολής του τέλους διενέργειας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων.
3. Επειδή, στο άρθρο 8 του ν. 2515/1997 (Α΄ 154), όπως αυτό ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, ορίζονταν τα εξής: 1. Τα παίγνια, είτε διενεργούνται με παιγνιόχαρτα είτε με πεσσούς είτε με οποιαδήποτε άλλα μέσα, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών, ηλεκτρικών, μηχανικών ή ηλεκτρομηχανικών μέσων και των υπολογιστών (hardware και software), κατατάσσονται σε δύο κατηγορίας: α. Ψυχαγωγικά τεχνικά και β. Τυχερά. Ψυχαγωγικά τεχνικά παίγνια είναι τα παίγνια των οποίων το αποτέλεσμα εξαρτάται, αποκλειστικά από την τεχνική ή πνευματική ικανότητα του παίκτη και η διενέργειά τους γίνεται αποκλειστικά για ψυχαγωγικούς σκοπούς. Στα παίγνια αυτά δεν επιτρέπεται να συνομολογηθεί στοίχημα μεταξύ οποιωνδήποτε προσώπων ή να αποδοθεί οποιασδήποτε μορφής οικονομικό όφελος στον παίκτη. Στην κατηγορία των ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων εντάσσονται και όλα όσα χαρακτηρίσθηκαν ως τεχνικά παίγνια, με βάση τις διατάξεις του β.δ. 29/1971 (ΦΕΚ 1 Α), μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος νόμου. Τα κάθε είδους παιγνιομηχανήματα στα οποία εγκαθίστανται ή λειτουργούν ψυχαγωγικά τεχνικά παίγνια δεν επιτρέπεται να διαθέτουν σύστημα απόδοσης οικονομικού οφέλους στον παίκτη. Τυχερά παίγνια είναι τα παίγνια των οποίων το αποτέλεσμα εξαρτάται, αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο, από την τύχη. … (η παρ. 1 αντικαταστάθηκε ως άνω με την παρ. 1 του άρθρου 15 του ν. 2753/1999 (Α΄ 249). 2. Τα ψυχαγωγικά τεχνικά παίγνια διενεργούνται ελεύθερα. Για όσα εξ αυτών προβλέπεται η καταβολή τέλους, σύμφωνα με τις διατάξεις των παραγράφων 3 και 5, χορηγείται άδεια διενεργείας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων. … 3. Για τη χορήγηση της αναφερόμενης στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου άδειας διενέργειας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων, καθώς και για τη διατήρησή της σε ισχύ κατ` έτος, επιβάλλεται στους ιδιοκτήτες των καταστημάτων διενέργειας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων ετήσιο και αδιαίρετο τέλος, με την ονομασία «Τέλος Διενέργειας Ψυχαγωγικών Τεχνικών Παιγνίων»… 4. … (οι παρ. 3 και 4 αντικαταστάθηκαν με το άρθρο 23 του ν. 2731/1999, Α΄ 138). 5. Το ετήσιο τέλος επιβάλλεται σε κάθε παιγνιομηχάνημα, στο οποίο εγκαθίστανται ή λειτουργούν ηλεκτρονικά, ηλεκτρικά ή μηχανικά ψυχαγωγικά παίγνια, με σκοπό την εκμετάλλευση σε δημόσια γενικά κέντρα (ξενοδοχεία, καφενεία, αίθουσες αναγνωρισμένων σωματείων πάσης φύσεως και σε κάθε χώρο προσιτό στο κοινό), καθώς επίσης και σε κάθε τραπέζι, που είναι ειδικά διασκευασμένο για τη διενέργεια ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων με παιγνιόχαρτα στους ανωτέρω χώρους και υπολογίζεται [για κάθε μηχάνημα ηλεκτρονικού, ηλεκτρικού ή μηχανικού παιγνίου και για κάθε ειδικά διασκευασμένο τραπέζι για τη διενέργεα παιγνίων με παιγνιόχαρτα] ειδικότερα ως εξής: α. Για δήμους και κοινότητες με πληθυσμό μέχρι 1.000 κατοίκους, σε είκοσι πέντε χιλιάδες (25.000) δραχμές, …, με εξαίρεση τους δήμους και κοινότητες που εμπίπτουν στην επόμενη περίπτωση. β. Για δήμους και κοινότητες με πληθυσμό μέχρι 1.000 κατοίκους, που έχουν περιοχές χαρακτηρισμένες ως τουριστικές ή αρχαιολογικές ή με ιαματικά λουτρά, καθώς και σε πλοία των γραμμών εσωτερικού, σε πενήντα πέντε χιλιάδες (55.000) δραχμές, … . γ. Για δήμους και κοινότητες με πληθυσμό πάνω από 1.000 και μέχρι 10.000 κατοίκους, σε ογδόντα χιλιάδες (80.000) δραχμές, … . δ. Για δήμους με πληθυσμό πάνω από 10.000 και μέχρι 50.000 κατοίκους, σε εκατό χιλιάδες (100.000) δραχμές, … . ε. Για δήμους με πληθυσμό πάνω από 50.000 κατοίκους, σε εκατόν σαράντα χιλιάδες (140.000) δραχμές, … . στ. Για εντευκτήρια σωματείων, συλλόγων και ομίλων, σε εκατόν ογδόντα χιλιάδες (180.000) δραχμές, … . 6. … 7. Το ετήσιο τέλος καταβάλλεται από τους ιδιοκτήτες των καταστημάτων διενέργειας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων στις αρμόδιες για τη φορολογία του εισοδήματός τους Δημόσιες Οικονομικές Υπηρεσίες (Δ.Ο.Υ.) … Με την καταβολή του τέλους η αρμόδια Δ.Ο.Υ. … χορηγεί ειδικό αυτοκόλλητο σήμα για κάθε παιγνιομηχάνημα ή/και τραπέζι. Το χορηγούμενο σήμα, …, επικολλάται σε εμφανές σημείο σε κάθε μηχάνημα και τραπέζι… . 8. Το τέλος που ορίζεται στην παράγραφο 5 του παρόντος άρθρου, καταβάλλεται για το έτος της πρώτης ή της συμπληρωματικής άδειας, πριν τη χορήγηση των αδειών, για έκαστο δε από τα επόμενα έτη εντός του τελευταίου διμήνου του προηγουμένου έτους εκείνου για το οποίο καταβάλλεται. Εξαιρετικά, για το έτος 1997 το τέλος καταβάλλεται εντός τριών (3) μηνών από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, πλην της περίπτωσης που μετά τη συμπλήρωση του τριμήνου θα χορηγηθεί πρώτη ή συμπληρωματική άδεια, οπότε εφαρμόζονται τα οριζόμενα στο προηγούμενο εδάφιο. … . 9. Σε περίπτωση εγκατάστασης ή λειτουργίας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων σε παιγνιομηχανήματα ή σε ειδικά διασκευασμένα τραπέζια, χωρίς την καταβολή του νόμιμου τέλους, επιβάλλεται από την αρμόδια Δ.Ο.Υ. πρόστιμο, το οποίο ανέρχεται στο πενταπλάσιό του, κατά τις παραγράφους 3 και 5, τέλους διενέργειας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων. … 10. Απαγορεύεται, με την επιφύλαξη των διατάξεων του ν. 2206/1994 (ΦΕΚ 62 Α΄) [για την ίδρυση, οργάνωση, λειτουργία και έλεγχο των Καζίνων], η με οποιονδήποτε τρόπο εγκατάσταση και διενέργεια μικτών ή τυχερών παιγνίων. Απαγορεύεται επίσης η με οποιονδήποτε τρόπο μετατροπή των παιγνιομηχανημάτων ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων και η εγκατάσταση ή διενέργεια μικτών ή τυχερών παιγνίων επί αυτών. Σε κάθε περίπτωση εγκατάστασης ή διενέργειας μικτών ή τυχερών παιγνίων εφαρμόζονται ως προς τις κυρώσεις οι σχετικές διατάξεις του β.δ/τος 29/1971. 11. …». Εξάλλου, ο ν. 2523/1997 «Διοικητικές και Ποινικές διατάξεις στη φορολογική νομοθεσία και άλλες διατάξεις» (Α΄ 179) ορίζει στην παρ. 1 του άρθρου 8 με τίτλο «Πρόστιμο για παραβάσεις που αφορούν το τέλος διενέργειας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων» ότι «Σε περίπτωση εγκατάστασης ή λειτουργίας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων σε παιγνιομηχανήματα ή σε ειδικά διασκευασμένα τραπέζια, χωρίς την καταβολή του νόμιμου τέλους διενέργειας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων, επιβάλλεται από την αρμόδια οικονομική υπηρεσία πρόστιμο, το οποίο ανέρχεται στο πενταπλάσιο του κατά περίπτωση προβλεπόμενου ετήσιου τέλους». Περαιτέρω, με το άρθρο 30 του ν. 2873/2000 (Α΄ 285) ορίστηκε ότι: «1. Τα τέλη διενέργειας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων, που ορίζονται στις διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 8 του ν.2515/1997 (ΦΕΚ 154 Α`) και τα οποία ανέρχονται σε … 80.000, … δρχ. αυξάνονται από 1.1.2001 σε … 130.000, … δρχ., αντίστοιχα. Από 1.1.2002, τα ανωτέρω ποσά ορίζονται σε ΕΥΡΩ και στρογγυλοποιούμενα διαμορφώνονται σε … 380, … ΕΥΡΩ, αντίστοιχα» και με την παρ. 1 του άρθρου 8 του ν.2954/2001 (Α΄ 255) ότι «1. Τα τέλη διενέργειας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων των … 380, … ευρώ, που επιβάλλονται με τις διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 8 του Ν. 2515/1997 (ΦΕΚ 154 Α), όπως έχουν διαμορφωθεί με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 30 του Ν. 2873/2000, ορίζονται από 1.1.2002 σε … 430, … ευρώ, αντίστοιχα». Επίσης, με την παρ. 3 του ανωτέρω άρθρου 8 του ίδιου ν. 2954/2001 ορίστηκε ότι: «Στην έννοια του παιγνιομηχανήματος της παραγράφου 5 του άρθρου 8 του Ν. 2515/1997, όπως ισχύει, περιλαμβάνονται όλοι οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές που εγκαθίστανται ή λειτουργούν, με σκοπό την εκμετάλλευση, σε δημόσια γενικά κέντρα (ξενοδοχεία, καφενεία, αίθουσες αναγνωρισμένων σωματείων κάθε φύσης και σε κάθε χώρο προσιτό στο κοινό). Η ισχύς της παραγράφου αυτής αρχίζει από 1.1.2002».
4. Επειδή, εξάλλου, σε περίπτωση που κατόπιν της διενέργειας ελέγχου, η φορολογική αρχή άγεται στην έκδοση πράξης επιβολής προστίμου, με την οποία αποδίδεται υπαίτια συμπεριφορά στον παραβάτη, υποχρεούται, βάσει του άρθρου 20 παρ. 2 του Συντάγματος, πριν από την έκδοση τέτοιας πράξης, να παρέχει στον φερόμενο ως παραβάτη την ευχέρεια να εκθέσει τις απόψεις του επί του ζητήματος (βλ. ΣτΕ 2370/2007), ούτως ώστε να μπορέσει να επηρεάσει τη λήψη από τη φορολογική αρχή της σχετικής απόφασης, ύστερα από διαφορετική εμφάνιση ή εκτίμηση του πραγματικού υλικού (ΣτΕ 4447/2012 Ολομ.). Συνεπώς, για το λυσιτελές της προβολής από τον διοικούμενο λόγου περί μη τηρήσεως του δικαιώματος προηγουμένης ακροάσεως πριν από την έκδοση της δυσμενούς γι’ αυτόν πράξεως απαιτείται και παράλληλη αναφορά και των ισχυρισμών που αυτός θα προέβαλε ενώπιον της Διοικήσεως αν είχε κληθεί (βλ. ΣτΕ 4447/2012 Ολομ.), και οι οποίοι είναι ουσιώδεις, υπό την έννοια ότι θα μπορούσαν να ασκήσουν επιρροή στην εκτίμηση των πραγμάτων από τη φορολογική αρχή (πρβλ. ΣτΕ 948/2012, 2383/2012, 3578/2013, 1369/2014).
5. Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση από την εκτίμηση των στοιχείων της δικογραφίας, μεταξύ των οποίων και η από 26.8.2002 έκθεση ελέγχου των αρμοδίων ελεγκτικών οργάνων του Σ.Δ.Ο.Ε. Κεντρικής Μακεδονίας, έκανε δεκτά τα εξής πραγματικά περιστατικά: Στα πλαίσια του φορολογικού ελέγχου που διενεργήθηκε από τα προαναφερόμενα όργανα στις 29-30/5/2002 και ώρα 01.30, στην ατομική επιχείρηση του αναιρεσείοντος που εδρεύει στον Αξό του Δήμου Κύρρου στα Γιαννιτσά και έχει ως αντικείμενο εργασιών την εκμετάλλευση καφενείου με ηλεκτρονικά παιγνιομηχανήματα, ζητήθηκαν τα τηρούμενα από αυτήν βιβλία και στοιχεία. Ο παρευρισκόμενος στα κατάστημα υπάλληλος Πρόδρομος Θωμαΐδης, δήλωσε στους ελεγκτές ότι ο αναιρεσείων, ο οποίος δεν βρισκόταν στο εν λόγω χωριό (Αξιός), είχε μισθώσει προ ολίγου χρόνου το πιο πάνω κατάστημα και δεν είχε θεωρήσει, μέχρι την ημερομηνία διενέργειας του ελέγχου (29.5.2002), βιβλία και στοιχεία στην αρμόδια ΔΟΥ Γιαννιτσών, ούτε είχε προμηθευτεί τα απαραίτητα σήματα για τα ευρισκόμενα εντός του καταστήματος δύο (2) διασκευασμένα τραπέζια χαρτοπαιγνίων, δύο (2) ηλεκτρονικούς υπολογιστές, ένα (1) παιγνιομηχάνημα «PLAY STATION» και ένα παιγνιομηχάνημα «SILVER BALL». Με βάση τα παραπάνω, συντάχθηκε σχετικά το 831/30.5.2002 σημείωμα ελέγχου από τους προαναφερόμενους ελεγκτές, το οποίο και επιδόθηκε στον πιο πάνω υπάλληλο του καταστήματος, για τις αποδιδόμενες στον αναιρεσείοντα παραβάσεις, μεταξύ των οποίων και αυτή της παράλειψης αγοράς (προμήθειας) σημάτων και συνακόλουθα μη καταβολής του νομίμου τέλους κατά το έτος 2002, για τέσσερα (4) παιγνιομηχανήματα, στα οποία είχαν εγκατασταθεί ψυχαγωγικά τεχνικά παίγνια και λειτουργούσαν και δύο (2) τραπέζια χαρτοπαιγνίων. Ακολούθως, μετά τις πιο πάνω διαπιστώσεις των προαναφερόμενων ελεγκτών, συντάχθηκε από αυτούς η από 29.5.2002 βεβαίωση παράβασης του άρθρου 8 του ν. 2515/1997 για την επιβολή προστίμου με το άρθρο 8 του ν. 2523/1997, λόγω παράλειψης αγοράς σημάτων και καταβολής του νόμιμου τέλους για τα ανωτέρω παιγνιομηχανήματα και τραπέζια, η οποία κοινοποιήθηκε στην αρμόδια για την επιβολή του εν λόγω προστίμου ΔΟΥ Γιαννιτσών (αρ. πρωτ. 8651/ 12.7.2002). Με την δε 1/27.9.2002 πράξη (απόφαση) της Προϊσταμένης της ως άνω ΔΟΥ επιβλήθηκε εις βάρος του αναιρεσείοντος, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 8 του ν. 2523/1997, πρόστιμο συνολικού ύψους 12.900 ευρώ, για την εγκατάσταση και λειτουργία τεσσάρων (4) ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων και δύο (2) ειδικά διασκευασμένων τραπεζιών, χωρίς να έχει καταβληθεί γι’ αυτά το οφειλόμενο νόμιμο τέλος (430 ευρώΧπενταπλάσιοΧ6 περιπτώσεις=12.900 ευρώ). Προσφυγή του αναιρεσείοντος κατά της ανωτέρω καταλογιστικής πράξης απερρίφθη με την 203/2004 απόφαση του διοικητικού πρωτοδικείου και στη συνέχεια απερρίφθη έφεσή του κατά της πρωτόδικης απόφασης με την ήδη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
6. Επειδή, ο αναιρεσείων τόσο με την προσφυγή του όσο και με την έφεσή του είχε προβάλει ότι η ένδικη πράξη εκδόθηκε κατά παράβαση του δικαιώματός του για προηγούμενη ακρόαση, ισχυριζόμενος ότι δεν είχε υποχρέωση καταβολής του ένδικου τέλους, διότι κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου η επιχείρηση τελούσε σε διαδικασία προετοιμασίας για τη λειτουργία της. Προς απόδειξη δε του ανωτέρω ισχυρισμού του, ο αναιρεσείων προσκόμισε τόσο πρωτοδίκως όσο και κατ’ έφεση τα ακόλουθα, εκτιθέμενα στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, στοιχεία: α) το μισθωτήριο συμφωνητικό του καταστήματος, το οποίο φέρει ως ημερομηνία έναρξης μίσθωσης την 15.5.2002 αλλά ο αναιρεσείων υποστήριξε ότι το μίσθωμα συμφωνήθηκε να καταβάλλεται την πρώτη ημέρα κάθε μήνα, αρχής γενομένης από την 1.6.2002, β) το 1/2.6.2002 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής του αδελφού του Δημητρίου Χατζηασλανίδη -προηγούμενου φορέα εκμετάλλευσης της εν λόγω επιχείρησης, που εκδόθηκε για την μεταβίβαση της ταμειακής μηχανής του καταστήματος στον αναιρεσείοντα, γ) την 845/11.6.2002 βεβαίωση έναρξης εργασιών του αναιρεσείοντος επιτηδευματία της Δ.Ο.Υ. Γιαννιτσών, δ) την από 21.6.2002 δήλωση παύσης εργασιών του καταστήματος από τον προηγούμενο φορέα εκμετάλλευσής του (Δημήτριο Χατζηασλανίδη) αναφορικά με την από 18.6.2002 παύση λειτουργίας του επ’ ονόματι του τελευταίου, το από 18.1.1999 μισθωτήριο του καταστήματος που είχε υποβληθεί στη ΔΟΥ από τον ίδιο, το από 21.6.2002 αποδεικτικό υποβολής δήλωσης έναρξης λειτουργίας ΦΤΜ στην επιχείρηση του αναιρεσείοντος μαζί με το σχετικό δελτίο επισκευής και συντήρησης της ταμειακής μηχανής και την 4637/19.6.2002 σχετική απόδειξη, όπως επίσης το 6/30.5.2002 τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών του Αθανασίου Μαρκουδά αναφορικά με τις εκτελεσθείσες απ’ αυτόν οικοδομικές εργασίες στο κατάστημα του αναιρεσείοντος και, τέλος, ε) τις 243742/7.6.2002 και 10036/6.6.2002 αποδείξεις είσπραξης του ΤΕΒΕ και του Επιμελητηρίου Πέλλας, αντίστοιχα, για δικαίωμα εγγραφής του αναιρεσείοντος. Οι προκτεθέντες, όμως, ισχυρισμοί που προέβαλε ο αναιρεσείων ενώπιον των δικαστηρίων της ουσίας, οι οποίοι απορρίφθηκαν από το δικάσαν εφετείο ως αλυσιτελείς, αφορώντες στην τήρηση των νομίμων προϋποθέσεων για την νόμιμη έναρξη της λειτουργίας της επιχειρήσεως ή στον χρόνο έναρξης καταβολής των μισθωμάτων, και όχι στην εν τοις πράγμασι λειτουργία της και εκμετάλλευση των εγκατεστημένων σε αυτήν τεχνικών παιγνίων από τον ίδιο, δεν ήταν, πράγματι, ουσιώδεις. Με τα δεδομένα αυτά, ο λόγος του αναιρεσείοντος περί παραβάσεως του δικαιώματος της προηγούμενης ακρόασης δεν είχε, πάντως, προβληθεί λυσιτελώς, και, συνεπώς, νομίμως, σε κάθε περίπτωση, ανεξαρτήτως της αιτιολογίας της, απερρίφθη με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, όλα δε τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα με την υπό κρίση αίτηση είναι απορριπτέα.
7. Επειδή, επίσης, ο αναιρεσείων με την έφεση, επικαλούμενος την διάταξη της παρ. 8 του άρθρου 8 του ν. 2515/1997 που εκτίθεται σε προηγούμενη σκέψη, προέβαλε ότι δεν υποχρεούτο να καταβάλει τα ένδικα τέλη για τη λειτουργία των παιγνιομηχανημάτων και διασκευασμένων τραπεζιών μέχρι την ημερομηνία που διενεργήθηκε ο έλεγχος (29.5.2002), διότι δεν είχε παρέλθει το τελευταίο πριν από την έκδοση της άδειας δίμηνο του προηγούμενου έτους (2002) που τάσσει ο ως άνω νόμος ως προθεσμία για την πληρωμή του τέλους για άδειες που δεν εκδόθηκαν εντός τριών μηνών από τη δημοσίευσή του. Ο προεκτεθείς λόγος εφέσεως απερρίφθη με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση αφενός μεν ως απαραδέκτως, κατ’ άρθρο 96 του Κ.Δ.Δ., το πρώτον κατ’ έφεση, προβαλλόμενος και αφετέρου ως αλυσιτελής, με την αιτιολογία ότι η διάταξη του άρθρου 8 παρ. 8 του ν. 2515/1997 προϋποθέτει τη μη λειτουργία των παιγνιομηχανημάτων μέχρι την πληρωμή των νομίμων τελών και τη χορήγηση της άδειας διενέργειάς τους. Ήδη με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως ο αναιρεσείων βάλλει μόνο κατά του δεύτερου σκέλους της αιτιολογίας της αναιρεσιβαλλομένης, προβάλλοντας ότι το δικάσαν εφετείο κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία της διατάξεως της παρ. 8 του άρθρου 8 του ν. 2515/1997 απέρριψε ως αλυσιτελή τον προεκτεθέντα λόγο της εφέσεως ότι, με βάση την εν λόγω διάταξη, δεν όφειλε κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου να καταβάλει τα ένδικα τέλη. Τα ως άνω, όμως, προβαλλόμενα είναι απορριπτέα προεχόντως ως αλυσιτελή, καθόσον πλήσσουν μόνο τη δεύτερη αιτιολογική βάση της προσβαλλόμενης απόφασης όχι δε και την, κατ’ επίκληση του άρθρου 96 του Κ.Δ.Δ., επάλληλη αιτιολογία απόρριψης του σχετικού λόγου εφέσεως ως απαράδεκτου, η οποία, και μόνη, αρκεί για να στηρίξει την απορριπτική του ανωτέρω λόγου κρίση του δικάσαντος εφετείου.
8. Επειδή, περαιτέρω, ενόψει των, εκτιθέμενων στην σκέψη 5, πραγματικών περιστατικών που δέχθηκε το δικάσαν εφετείο, και αποτέλεσαν το περιεχόμενο της σχετικής έκθεσης ελέγχου, ήτοι ότι ο έλεγχος διενεργήθηκε στην ατομική επιχείρηση του αναιρεσείοντος που έχει ως αντικείμενο εργασιών την εκμετάλλευση καφενείου με ηλεκτρονικά παιγνιομηχανήματα, στις 29-30/5/2002 και ώρα 1.30, ο δε ανευρεθείς στο κατάστημα υπάλληλος δήλωσε ότι το κατάστημα το είχε μισθώσει ο αναιρεσείων, ο οποίος για τα ευρισκόμενα σε αυτό (2) διασκευασμένα τραπέζια χαρτοπαιγνίων, (2) ηλεκτρονικούς υπολογιστές και (2) παιγνιομηχανήματα, δεν είχε προμηθευτεί τα απαραίτητα σήματα, η κρίση του ότι νομίμως επιβλήθηκε σε βάρος του αναιρεσείοντος το ένδικο πρόστιμο του άρθρου 8 του ν. 2523/1997 για παράβαση των διατάξεων του άρθρου 8 του ν. 2515/1997, διότι στα παιγνιομηχανήματα και διασκευασμένα τραπέζια που ευρίσκοντο στο χώρο του μισθωμένου από τον αναιρεσείοντα καταστήματος, είχαν εγκατασταθεί ψυχαγωγικά τεχνικά παίγνια, χωρίς προηγούμενη καταβολή τέλους, παρίσταται νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένη, όλα δε τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα είναι απορριπτέα ως αβάσιμα, ως απαράδεκτα δε καθ’ ο μέρος πλήσσουν την αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών από το δικαστήριο της ουσίας. Περαιτέρω, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση λόγος εφέσεως του αναιρεσείοντος περί αοριστίας της καταλογιστικής πράξεως, λόγω μη αναφοράς σε αυτήν ή στην έκθεση ελέγχου του είδους των επίμαχων παιγνιομηχανημάτων με ειδικότερο προσδιορισμό των χαρακτηριστικών τους (τύπο, ονομασία, προέλευση και κατασκευή, τεχνικά χαρακτηριστικά και προδιαγραφές) και της ιδιότητάς τους ως τεχνικών, απερρίφθη με την αιτιολογία ότι τα παιγνιομηχανήματα περιγράφονται επαρκώς στην έκθεση ελέγχου για τον προσδιορισμό της κατηγορίας τους ως ψυχαγωγικών τεχνικών και ότι ο αναιρεσείων δεν επικαλέστηκε την ύπαρξη εξειδικευμένων στοιχείων στα εν λόγω παιγνιομηχανήματα που να μην τα καθιστούν εντάξιμα στην κατηγορία αυτή. Ενόψει της προεκτεθείσας περιγραφής στην έκθεση ελέγχου των εγκατεστημένων στο κατάστημα του αναιρεσείοντος παιγνιομηχανημάτων (ηλεκτρονικοί υπολογιστές, «PLAY STATION», «SILVER BALL») και δοθέντος ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις που αναφέρθηκαν, στην κατηγορία των ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων, συμπεριλαμβάνονται τα ηλεκτρονικά, μηχανικά κτλ μέσα καθώς και οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, η ανωτέρω κρίση της προσβαλλόμενης απόφασης ότι για τον προσδιορισμό των επίμαχων παιγνιομηχανημάτων ως ψυχαγωγικών τεχνικών, δεν απαιτείτο η αναφορά ειδικότερων χαρακτηριστικών και προδιαγραφών ή ο ρητός χαρακτηρισμός τους ως τέτοιων (ψυχαγωγικών τεχνικών), παρίσταται νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένη. Συνεπώς, ο περί του αντιθέτου προβαλλόμενος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο, άλλωστε, δεν πλήσσεται ειδικότερα και η αιτιολογία της αναιρεσιβαλλομένης περί μη προβολής από τον αναιρείοντα συγκεκριμένων ισχυρισμών σε σχέση με την ύπαρξη χαρακτηριστικών στα εν λόγω παιγνιομηχανήματα, ένεκα των οποίων αυτά δεν εντάσσονται στην κατηγορία των τεχνικών παιγνίων, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Περαιτέρω, απόκειται στην ανέλεγκτη κατ’ αναίρεση κρίση του δικαστηρίου της ουσίας να διατάξει την συμπλήρωση των αποδείξεων (ΣτΕ 952/2011 7μ., 964/2010 κ.ά.) και είναι απορριπτέος ως αβάσιμος και ο λόγος αναιρέσεως ότι μη νομίμως απερρίφθη από το δικάσαν εφετείο το αίτημα του αναιρεσείοντος για διενέργεια σχετικής πραγματογνωμοσύνης. Τέλος, ο αναιρεσείων παραπονείται για το ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δεν εξήτασε τον ισχυρισμό του ότι τα επίμαχα παιγνιομηχανήματα δεν ανήκαν στην κατηγορία των ψυχαγωνικών τεχνικών παιγνίων αλλά σε αυτή των τυχερών ή μικτών παιγνίων, για την εγκατάσταση και λειτουργία των οποίων δεν προβλέπεται η επιβολή τέλους. Εφόσον, όμως, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 8 παρ. 10 του ν. 2515/1997 που προαναφέρθηκαν (βλ. σκ. 3), απαγορεύεται απολύτως, σε επιχειρήσεις όπως αυτή του αναιρεσείοντος, η εγκατάσταση ή διενέργεια μικτών ή τυχερών παιγνίων ή η μετατροπή των παιγνιομηχανημάτων ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων και η εγκατάσταση ή διενέργεια σε αυτά μικτών ή τυχερών παιγνίων, προβλεπομένων, μάλιστα, άλλων κυρώσεων (του β.δ. 29/1971) σε περίπτωση εγκατάστασης ή διενέργειας τέτοιων παιγνίων (τυχερών), ο ανωτέρω ισχυρισμός του αναιρεσείοντος, προβληθείς άνευ εννόμου συμφέροντος, δεν ήταν ουσιώδης και νομίμως απερρίφθη σιγή από το δικάσαν εφετείο, όλα δε τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα είναι απορριπτέα.
9. Επειδή, τέλος, η αρχή της αναλογικότητας, απορρέουσα από την έννοια και τους θεσμούς του κράτους δικαίου, καθιερώνεται ήδη ρητώς από το Σύνταγμα (άρθρο 25 παρ. 1). Σύμφωνα με την αρχή αυτή, οι επιβαλλόμενοι από τον κοινό νομοθέτη και τη διοίκηση περιορισμοί στην άσκηση των ατομικών δικαιωμάτων πρέπει να είναι μόνον οι αναγκαίοι και να συνάπτονται προς τον υπό του νόμου επιδιωκόμενο σκοπό. Ένα μέτρο που προβλέπεται από διάταξη νόμου ως κύρωση για παράβαση διατάξεως, τότε μόνο αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας, όταν από το είδος του ή τη φύση του είναι προδήλως ακατάλληλο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού ή όταν οι δυσμενείς συνέπειες του μέτρου τελούν σε προφανή δυσαναλογία ή υπερακοντίζουν τον επιδιωκόμενο σκοπό (ΣτΕ 990/2004 Ολομ., 3474/2011 Ολομ.).
10. Επειδή, στην εισηγητική έκθεση του προαναφερθέντος ν. 2523/1997 αναφέρεται σε σχέση με το άρθρο 8 που αφορά τα πρόστιμα για τις σχετικές με το τέλος διενέργειας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων παραβάσεις, ότι ως προς τα πρόστιμα αυτά δεν γίνεται καμία μεταβολή σε σχέση με τις διατάξεις που είχαν ψηφιστεί πρόσφατα [ν. 2515/1997], με τις οποίες ρυθμίστηκε γενικά το θέμα των ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων, και ότι η διατήρηση των υψηλών προστίμων και για τις παραβάσεις που αφορούν το τέλος αυτό και η μη υπαγωγή τους στη γενική ρύθμιση του άρθρου 1 του ν. 2523/1997 [επιβολή πρόσθετου φόρου σε περίπτωση υποβολής εκπρόθεσμης, ανακριβούς κτλ δήλωσης σε ποσοστό του οφειλόμενου κτλ φόρου για κάθε μήνα καθυστέρησης] κρίθηκε αναγκαία λόγω της ειδικότερης φύσης των παραβάσεων αυτών και της ανάγκης ομαλής εφαρμογής των σχετικών με το τέλος αυτό διατάξεων. Στα πλαίσια αυτά, με την προεκτεθείσα διάταξη του άρθρου 8 του ν. 2523/1997 προβλέφθηκε, όπως και με την προηγούμενη διάταξη του άρθρου 8 παρ. 9 του ν. 2515/1997, η επιβολή σταθερού, πάντοτε, ποσοστού προστίμου, ανερχόμενου στο πενταπλάσιο του οφειλόμενου κατά περίπτωση τέλους ανά τεχνικό παίγνιο. Εξάλλου, οι διατάξεις του άρθρου 8 του ν. 2515/1997 προβλέπουν την κλιμάκωση του εν λόγω τέλους με βάση τον πληθυσμό ή τις ιδιαιτερότητες του τόπου εγκατάστασης των παιγνίων (δήμοι με τουριστικές κτλ περιοχές, πλοία γραμμών εσωτερικού, εντευκτήρια κτλ), ήτοι με βάση κριτήρια, τα οποία, κατά την εκτίμηση του νομοθέτη αλλά και με τα διδάγματα της κοινής πείρας, είναι, κατ’ αρχήν, πρόσφορα για τον προσδιορισμό του οικονομικού οφέλους από την εκμετάλλευση των παιγνίων αυτών. Με τα δεδομένα αυτά, η διάταξη του άρθρου 8 του ν. 2523/1997, η οποία, ενόψει της ειδικότερης φύσεως των παραβάσεων της εγκατάστασης ή λειτουργίας ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων χωρίς την καταβολή του νόμιμου τέλους, προσδιορίζει το πρόστιμο για τις παραβάσεις αυτές στο πενταπλάσιο αυτού, κλιμακουμένου του προστίμου αναλόγως του ύψους του οφειλόμενου, κατά τα ανωτέρω, τέλους, επί του οποίου υπολογίζεται, δεν αντίκειται στην προβλεπόμενη από το Σύνταγμα αρχή της αναλογικότητας εκ μόνου του ότι δεν καταλείπει στην αρμόδια διοικητική αρχή και, περαιτέρω, στον διοικητικό δικαστή διακριτική ευχέρεια ως προς τη διαμόρφωση του ύψους του προστίμου. Και τούτο διότι δεν θεσπίζει μέτρο προδήλως ακατάλληλο και απρόσφορο ούτε υπερακοντίζει τον καίριο σκοπό δημοσίου συμφέροντος στον οποίον αποβλέπει, της ομαλής λειτουργίας των σχετικών με το ένδικο τέλος διατάξεων, του κολασμού του παραβάτη και της αποτροπής παρομοίων παραβάσεων (πρβλ. ΣτΕ 2402/2010 7μ., 3474/2011 Ολομ., 459/2013 Ολομ., 3167/2013, 1040/2014, υποθ. C-262/1999, Λουλουδάκης κατά Ελληνικού Δημοσίου). Το δε προβλεπόμενο, ειδικότερα, με την ανωτέρω διάταξη, για τον προσδιορισμό του προστίμου, σταθερό ποσοστό -πενταπλάσιο- του νομίμου τέλους, αυτοτελώς κρινόμενο, λαμβανομένου υπόψη αφενός του ποσού του εν λόγω τέλους, που αποτελεί τη βάση υπολογισμού του προστίμου, το οποίο δεν είναι ιδιαίτερα υψηλό, και αφετέρου του αποτρεπτικού, κατά τα προεκτεθέντα, σκοπού της σχετικής κύρωσης, κινείται εντός των ορίων που χαράσσει η αρχή της αναλογικότητας. Συνεπώς, ο λόγος αναιρέσεως που προβάλλει με την κρινόμενη αίτηση ο αναιρεσείων, ότι η διάταξη του άρθρου 8 του ν. 2523/1997 αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας, διότι προβλέπει την επιβολή προστίμου αντικειμενικώς προσδιοριζομένου, χωρίς δυνατότητα επιμέτρησης της επιβλητέας κύρωσης, και διότι το ύψος του επιβληθέντος σε βάρος του προστίμου, ανερχομένου στο πενταπλάσιο του μη καταβληθέντος τέλους για κάθε διασκευασμένο τραπέζι και παιγνιομηχάνημα, είναι υπερβολικό, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.
11. Επειδή, κατόπιν τούτων, η κρινόμενη αίτηση πρέπει να απορριφθεί.
Δ ι ά τ α ύ τ α
Απορρίπτει την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως.
Διατάσσει την κατάπτωση του παραβόλου.
Επιβάλλει στoν αναιρεσείοντα τη δικαστική δαπάνη του Ελληνικού Δημοσίου, η οποία ανέρχεται στο ποσό των τετρακοσίων εξήντα (460) ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 9 Οκτωβρίου 2014
Η Προεδρεύουσα Αντιπρόεδρος Η Γραμματέας
Ε. Γαλανού Α. Ζυγουρίτσα
και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 10ης Ιουνίου 2015.
Ο Προεδρεύων Σύμβουλος Η Γραμματέας
Ν. Μαρκουλάκης Α. Ζυγουρίτσα
./.
./.