Ετερόρρυθμη εταιρεία
§ 1
Η ετερόρρυθμη εταιρεία αποτελεί παραλλαγή της ΟΕ, με μόνη διαφορά ότι στην ΕΕ υπάρχουν και εταίροι που ευθύνονται περιορισμένα. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον ορισμό της παραγράφου 1 άρθρο 271, ετερόρρυθμη εταιρεία είναι η εταιρεία με νομική προσωπικότητα που επιδιώκει εμπορικό σκοπό και για τα χρέη της οποίας ένας τουλάχιστον από τους εταίρους ευθύνεται περιορισμένα (ετερόρρυθμος εταίρος) ενώ ένας άλλος τουλάχιστον εταίρος ευθύνεται απεριόριστα (ομόρρυθμος εταίρος). Στην ετερόρρυθμη εταιρεία ισχύουν οι γενικοί κανόνες για την εταιρεία του ΑΚ και οι διατάξεις για την ομόρρυθμη εταιρεία (§2 άρθρο 271). Η ιδιομορφία της ΕΕ έναντι της ΟΕ είναι η έκταση της ευθύνης των ετερόρρυθμων εταίρων. Στην ΕΕ δεν έχουν όλοι οι εταίροι την ίδια νομική θέση, ιδίως από απόψεως ευθύνης, αλλά υπάρχουν δύο ειδών εταίροι. Η έλλειψη ευθύνης ή η περιορισμένη ευθύνη έχει συνήθως ως συνέπεια την περιορισμένη ανάμειξη των ετερόρρυθμων εταίρων στις εταιρικές υποθέσεις, ώστε η βασική συμβολή τους να εξαντλείται στην καταβολή της εισφοράς.
Για τη σύσταση της ΕΕ ισχύει ό,τι και στην ΟΕ. Πρόσθετο στοιχείο που πρέπει να καταχωρίζεται στο ΓΕΜΗ είναι τα στοιχεία των ετερόρρυθμων εταίρων και η αξία της εισφοράς τους. Η εταιρική επωνυμία απαιτείται να δηλώνει την ύπαρξη ετερόρρυθμης εταιρείας. Δεν μπορεί όμως να αναγράφει το όνομα του ετερόρρυθμου εταίρου (§ 1 άρθρο 272). Αν αναγραφεί τότε ο ετερόρρυθμος εταίρος ευθύνεται έναντι καλόπιστων τρίτων, έχει όμως δικαίωμα αναγωγής κατά του ή των ομόρρυθμων εταίρων.
Η νομική προσωπικότητα της ΕΕ αποκτάται με την καταχώρησή της στο ΓΕΜΗ (§2 άρθρο 251 σε συνδυασμό με §2 άρθρο 271). Εφόσον αρχίσει την εμπορική της δραστηριότητα πριν τη δημοσίευση δεν αποκτά νομική προσωπικότητα ούτε ικανότητα δικαίου, όπως η μη καταχωρημένη ΟΕ. Μπορεί απλά να θεωρηθεί ως μη καταχωρημένη ΟΕ, άρα ο ετερόρρυθμος εταίρος να καταστεί ομόρρυθμος (άρθρο 280).
Οι λόγοι λύσης που προβλέπονται για την ΟΕ είναι λόγοι λύσης και της ΕΕ, οι δε συνέπειες για την επέλευση ορισμένων γεγονότων στο πρόσωπο των ομόρρυθμων εταίρων (θάνατος, έξοδος) ισχύουν και για τους ετερόρρυθμους εταίρους). Η εταιρική σύμβαση πάντως μπορεί να προβλέπει διαφοροποιήσεις. Σε περίπτωση θανάτου, εξόδου ή αποκλεισμού του μοναδικού ετερόρρυθμου εταίρου τάσσεται τετράμηνη προθεσμία είτε για να καταστεί ετερόρρυθμος εταίρος, ομόρρυθμος είτε για να εισέλθει νέος ομόρρυθμος εταίρος. Με την άπρακτη πάροδο της προθεσμίας, η εταιρεία λύεται. Για τις πράξεις που διενεργεί μέσα στο διάστημα της προθεσμίας ο ετερόρρυθμος εταίρος, αυτός ευθύνεται απεριόριστα, σύμφωνα με το άρθρο 278 § 2 εδ. 2.
Σχετικά με την εκκαθάριση, προβλέπεται ότι εκκαθαριστής μπορεί να είναι και ο ετερόρρυθμος εταίρος.
Προβλέπεται δυνατότητα μετατροπής της ετερόρρυθμης εταιρείας σε άλλου είδους εταιρεία (ομόρρυθμη, ανώνυμη, ΕΠΕ, ΙΚΕ) με ομοφωνία όλων των εταίρων
§ 2
Λόγω του ότι ο ετερόρρυθμος εταίρος μετέχει κατά κανόνα μόνο κεφαλαιουχικά στην εταιρεία έχει λιγότερα δικαιώματα και λιγότερες υποχρεώσεις από εκείνες του ομόρρυθμου εταίρου. Έτσι εξουσία διαχείρισης έχουν μόνο οι ομόρρυθμοι και όχι οι ετερόρρυθμοι εταίροι. Σύμφωνα με την § 1 του άρθρου 274, ο ετερόρρυθμος εταίρος δεν συμμετέχει στη διαχείριση των εταιρικών υποθέσεων, ούτε στη λήψη των αποφάσεων. Μιλώντας για λήψη αποφάσεων, εννοούμε αποφάσεις σχετικές με τη διαχείριση, όχι σχετικές με τις βάσεις της εταιρείας όπως πχ οι τροποποιήσεις της εταιρικής σύμβασης. Ο ετερόρρυθμος εταίρος δεν έχει δικαίωμα εναντίωσης σε πράξεις του διαχειριστή ομόρρυθμου εταίρου εκτός αν η πράξη υπερβαίνει τη συνήθη διαχείριση (§ 2 του άρθρου 274) ή του ανατεθούν καθήκοντα βάσει σχετικής πρόβλεψης στην εταιρική σύμβαση. Επειδή οι προς τα έσω σχέσεις, όμως, διαμορφώνονται ελεύθερα από τους εταίρους μπορεί να συμφωνηθεί ότι ο ετερόρρυθμος εταίρος θα έχει εξουσία διαχείρισης. Ο ετερόρρυθμος εταίρος δεν έχει δικαίωμα σύμπραξης στη σύνταξη των εταιρικών λογαριασμών, έχει όμως δικαίωμα ελέγχου αυτών και των βιβλίων της εταιρείας, το οποίο όμως με πρόβλεψη στην εταιρική σύμβαση μπορεί είτε να διευρυνθεί είτε να αποκλεισθεί (άρθρο 275). Επίσης δεν έχει το ευρύ δικαίωμα πληροφόρησης που έχουν οι ομόρρυθμοι εταίροι (§4 άρθρο 254). Εκτός αντίθετης ρύθμισης, μετέχει στα κέρδη και τις ζημίες κατά το ποσοστό της συμμετοχής του, το οποίο, συμβατικά, μπορεί να υπερβαίνει το ποσό της εισφοράς του (άρθρο 277 σε συνδυασμό με άρθρο 255 εδ. 3).
Ο ετερόρρυθμος εταίρος υπέχει υποχρέωση πίστης και παράλειψης τέλεσης πράξεων ανταγωνισμού εκτός αν υπάρχει αντίθετη πρόβλεψη στην εταιρική σύμβαση (άρθρο 276).
Ο ετερόρρυθμος εταίρος δεν έχει οργανική εξουσία εκπροσώπησης, όπως οι ομόρρυθμοι εταίροι. Μπορεί απλά να του χορηγηθεί πληρεξουσιότητα τέλεσης ορισμένων πράξεων. Προβλέπεται ότι με την εταιρική σύμβαση μπορεί να ανατεθεί και σε ετερόρρυθμο εταίρο η εκπροσώπηση της εταιρείας. Συγχρόνως όμως προβλέπεται ότι για κάθε πράξη εκπροσώπησης από μέρους του ετερόρρυθμου εταίρου ευθύνεται ο ίδιος ως ομόρρυθμος εκτός αν ο τρίτος που συναλλάχθηκε μαζί του γνώριζε ότι είναι ετερόρρυθμος (§ 2 άρθρο 278). Αντίθετα, σε περίπτωση που η εταιρική σύμβαση δεν έχει χορηγήσει τέτοιες εξουσίες στον ετερόρρυθμο εταίρο αλλά αυτός με δική του πρωτοβουλία συνάπτει συναλλαγές με τρίτους, η εταιρεία δεν δεσμεύεται αλλά εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις των ΑΚ 229 επ. Βέβαια αν οι εταίροι ανέχθηκαν την κατάσταση αυτή, θα πρόκειται για defactoεκπροσώπηση, οπότε οι πράξεις που συνήψε ο ετερόρρυθμος εταίρος θα είναι έγκυρες, αλλά ο ίδιος θα ευθύνεται.
Οι ετερόρρυθμοι εταίροι ευθύνονται περιορισμένα μέχρι του ποσού της εισφοράς τους. Δεν ευθύνεται για τα εταιρικά χρέη με την προσωπική του περιουσία, απλά η εισφορά του υπόκειται στον επιχειρηματικό κίνδυνο και να χαθεί σε περίπτωση που η εταιρεία έχει ζημιές (άρθρο 279 § 1). Αν αντίθετα ο εταίρος δεν έχει καταβάλει την εισφορά του ευθύνεται προσωπικά έναντι των εταιρικών δανειστών μέχρι του ποσού της εισφοράς του (άρθρο 279 § 2). Συνεπώς αν δεν έχει καταβάλει την εισφορά του, ευθύνεται άμεσα, πρωτογενώς και εις ολόκληρο με όλη την περιουσία του, όχι όμως απεριόριστα αλλά περιορισμένα, μέχρι την αξία της οφειλόμενης εισφοράς του, όπως αυτή έχει καταχωρηθεί στο ΓΕΜΗ. Την ίδια ευθύνη υπέχει και ο εισερχόμενος στην εταιρεία εταίρος για τα προ της εισόδου του υφιστάμενα χρέη (άρθρο 279 παρ. 2). Σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 279 οι διατάξεις αυτές αποτελούν αναγκαστικό δίκαιο.
Σε περίπτωση που δεν είναι γνωστή σε τρίτους η ιδιότητα εταίρου ως ετερόρρυθμου, ο εταίρος αυτός ευθύνεται έναντι των τρίτων απεριόριστα. Απεριόριστα ευθύνεται και ο, σύμφωνα με τις εταιρικές συμφωνίες, ετερόρρυθμος εταίρος που πριν την καταχώριση της εταιρείας στο ΓΕΜΗ, εμφανίζεται ή συναλλάσσεται με τρίτους (άρθρο 280). Πάντως ακόμα και στις περιπτώσεις που ο ετερόρρυθμος εταίρος ευθύνεται απεριόριστα και εις ολόκληρο, δεν αποκτά από μόνο το γεγονός αυτό την εμπορική ιδιότητα, άρα δεν πτωχεύει, εκτός αν αποδειχθεί ότι αυτός διευθύνει στην ουσία την εταιρεία.