Οι αυταπάτες της Ευρώπης
ΠΟΛΙΤΙΚΗ 12:48
ΕΤΙΚΕΤΕΣ: ΔIAΓΩNIΩΣ
Για μία ακόμη φορά μπορούμε να διαπιστώσουμε τα προφανή. Για μία ακόμη φορά διαπιστώνουμε πως το χτύπημα είχε βαριά συμβολική σημασία, χτύπημα στην «καρδιά της Ευρώπης», για μία ακόμη φορά διακηρύσσουμε πως ο φόβος δεν θα περάσει και για μία ακόμη φορά οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υπόσχονται πως ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας θα είναι αμείλικτος. Και ας μην είναι αμείλικτος, ας είναι τουλάχιστον αποτελεσματικός. Για μία ακόμη φορά, η επίσημη Ελλάδα φρόντισε να αρθρώσει τον εσωτερικό μονόλογό της. Ενώ όλοι μιλούσαν για τρομοκρατία, ο κ. Τσίπρας υπενθύμισε πως «ο φόβος, το θρησκευτικό μίσος και ο ρατσισμός δεν θα νικήσουν την Ευρώπη». Και δεν εννοούσε βέβαια το θρησκευτικό μίσος που οπλίζει την τζιχάντ, ούτε τον ρατσισμό με τον οποίον αντιμετωπίζει το ριζοσπαστικό Ισλάμ τον δυτικό κόσμο.
Το έργο το έχουμε ξαναδεί. Και όλοι φοβόμαστε πως θα το ξαναδούμε. Ο νέος που ζώνεται με εκρηκτικά και φορτωμένος με σούρες του Κορανίου, την τυφλή πίστη στον Θεό του και ένα σωρό ναρκωτικές ουσίες, δεν αφοπλίζεται ούτε απ’ τις καλές προθέσεις ούτε απ’ τον ανθρωπισμό μας. Αυτά θα ίσχυαν ενδεχομένως αν διεκδικούσε για τον εαυτό του συνθήκες για καλύτερη ζωή. Θέλει όμως να σκοτώσει και να σκοτωθεί. Είναι από μόνος του ένα απελευθερωμένο ένστικτο θανάτου. Υπάρχουν πολιτικές παράμετροι, οι οποίες θα μπορούσαν να ερμηνεύσουν το φαινόμενο; Υπάρχουν, αλλά δεν φτάνουν. Το Ισλαμικό Κράτος θέλει να μεταφέρει τον πόλεμο στην καρδιά της Ευρώπης, αξιοποιεί τους μουσουλμάνους που ζουν εκεί και εκμεταλλεύεται τις συνθήκες ελευθερίας που απολαμβάνουν τα κράτη της Ενωσης. Η «πολιτική» διάσταση του πολέμου αφορά περισσότερο τις τεχνικές του και λιγότερο την ουσία του.
Το Ισλαμικό Κράτος και οι τζιχαντιστές δεν θέλουν να επεκτείνουν την επικράτειά τους, να κατακτήσουν εδάφη. Θέλουν να καταστρέψουν τον δυτικό πολιτισμό. Ο πόλεμος αυτός δεν είναι κατακτητικός. Είναι πόλεμος μέχρις εσχάτων με στόχο τον ολοκληρωτικό αφανισμό του αντιπάλου. Ο εχθρός είναι ένας ολόκληρος τρόπος ζωής, ο δικός μας, από τα ρούχα που φοράμε ώς το ποτήρι το κρασί που πίνουμε. Αυτό δεν κατάλαβαν οι δυτικές δυνάμεις όταν άρχισαν τις άτσαλες παρεμβάσεις τους στον ισλαμικό κόσμο, έχοντας κατά νου γεωπολιτικούς συσχετισμούς ή οικονομικά κριτήρια. Θέλοντας, εν τη αφελεία τους, να διορθώσουν τον ισλαμικό κόσμο επί το δημοκρατικότερον.
Αυτό όμως θα πρέπει να καταλάβει η Ευρώπη αν δεν θέλει να καταστραφεί. Η τρομοκρατία τρέφεται από τα κύτταρα της πολυπολιτισμικής κοινωνίας, του στρεβλού οικοδομήματος που στηρίχθηκε στον πολιτισμικό σχετικισμό. Ο Σαλά Αμπντεσλάμ γεννήθηκε και έζησε στο Βέλγιο. Εκεί μυήθηκε στην τζιχάντ, εκεί αγόρασε τα εκρηκτικά του, εκεί τα αλεξίσφαιρα γιλέκα του, εκεί τα ναρκωτικά του κι εκεί κρυβόταν επί τέσσερις μήνες προστατευμένος στη Σιτέ.
Κάποτε θα έπρεπε να αφήσουμε τις προσευχές μας στον Ορθό Λόγο και να τον χρησιμοποιήσουμε για να αναρωτηθούμε τι είναι αυτό που απελευθερώνει το ένστικτο του θανάτου στο πλαίσιο ενός ολόκληρου πολιτισμού που είναι το Ισλάμ. Αφού πετάξουμε στα σκουπίδια τις θεωρίες περί κοινωνικής ανισότητας, πετρελαίων και αποικιοκρατίας. Η Ευρώπη δεν μπορεί να συμπεριφέρεται ως ΜΚΟ. Εχει ευθύνη απέναντι στον πολιτισμό της.
Η βίαιη ενηλικίωση της Ευρώπης
ΠΟΛΙΤΙΚΗ 12:48
ΕΤΙΚΕΤΕΣ: ΣΧΟΛΙΟ
Το μεγάλο πρόβλημα αυτές τις ώρες είναι πως η Δύση μοιάζει ανήμπορη απέναντι σε μεγάλες απειλές και προκλήσεις. Οχι πως θα καταρρεύσει σαν χάρτινος πύργος· έχει περάσει πολλά αυτή η ήπειρος για να την ξεγράψει ο βιαστικός μελλοντολόγος.
Εχει, όμως, απέναντί της δύο κρίσιμα ζητήματα: τις ροές προσφύγων και μεταναστών και την ισλαμική τρομοκρατία.
Οι μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών αποτελούν συχνό ιστορικό φαινόμενο. Είναι δύσκολο να τις σταματήσεις. Η Ευρώπη προσπαθεί τώρα να το κάνει με το ΝΑΤΟ και με το κλείσιμο των συνόρων. Το ΝΑΤΟ λειτουργεί, όμως, σαν think tank παρά ως στρατιωτική συμμαχία. Οι φρεγάτες του μπορεί να μοιάζουν απειλητικές και υπερσύγχρονες, αλλά στην πράξη δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για να σταματήσουν μια βάρκα με πρόσφυγες ή μετανάστες. Αυτό γίνεται αντιληπτό και στον υπόλοιπο κόσμο, και προβάλλει μια εικόνα αδυναμίας.
Το ίδιο συμβαίνει και με την τρομοκρατία. Κάθε φορά που έχουμε ένα χτύπημα, οι Βρυξέλλες κατακλύζονται από στρατιωτικά οχήματα και πάνοπλους κομάντος. Και λοιπόν;
Μπορεί να προσφέρουν κάποια αίσθηση ασφάλειας στους περαστικούς ή στους τουρίστες, σε καμία περίπτωση όμως δεν αποτρέπουν τρομοκρατικά χτυπήματα. Είναι σχεδόν ιλαροτραγικό να βλέπεις τον στρατό στους δρόμους, γνωρίζοντας ότι ο ρόλος του είναι περισσότερο διακοσμητικός ή και ψυχοθεραπευτικός.
Η Ευρώπη ήταν πολύ κακομαθημένη για πολλές δεκαετίες. Ο Ψυχρός Πόλεμος της πρόσφερε την ομπρέλα ασφαλείας των ΗΠΑ. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ποτέ δεν ασχολήθηκαν, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, με την ασφάλειά τους. Θεωρούσαν ότι μπορούν να συνεχίσουν την «καλή ζωή», στην οποία συνήθισαν μετά τον πόλεμο, χωρίς να ξοδεύουν ενέργεια, χρόνο και χρήματα στους τομείς της ασφάλειας.
Τώρα συνειδητοποιούν ότι η αμερικανική ομπρέλα δεν βρίσκεται πλέον πάνω από την ήπειρο και ότι, ταυτόχρονα, ο κόσμος έχει γίνει ξαφνικά πιο επικίνδυνος και απρόβλεπτος. Ενηλικιώνεται βίαια η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια.
Και κάτι ακόμη.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντιμετωπίζει το προσφυγικό, την τρομοκρατία και την ίδια στιγμή να μπαίνει σταδιακά σε μια ψυχροπολεμική αντιπαράθεση με τη Ρωσία. Θα ήταν συνταγή καταστροφής και για τα ρωσικά και για τα ευρωπαϊκά συμφέροντα. Ευρώπη και Ρωσία είναι φυσικοί σύμμαχοι στη μάχη κατά της τρομοκρατίας και μπορούν να συνεργαστούν για να ξαναφτιάξουν το διαλυμένο παζλ της Μέσης Ανατολής.
Η αναπόφευκτη σύνδεση
ΠΟΛΙΤΙΚΗ 12:48
Ο Ραούλ Κάστρο, σαν επαναφορτιζόμενο που έμεινε από μπαταρία, κρατάει υψωμένο το χέρι του Ομπάμα και, εμφανώς, δεν ξέρει τι να το κάνει. Στιγμιότυπο το οποίο συλλαμβάνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την αμηχανία της ιστορικής επίσκεψης από την πλευρά των Κουβανών.
ΕΤΙΚΕΤΕΣ: ΦAΛHPEYΣ
Προσωρινά έστω, ο θάνατος μας επανέφερε από το αγαπημένο μας σπορ: την κατάδυση στον μικρόκοσμό μας. Πάλι καλά που αναβλήθηκε η συζήτηση στη Βουλή περί διαπλοκής, όχι για οιονδήποτε άλλο λόγο, αλλ’ επειδή θα ήταν άκρως γελοίο να ασχολούμεθα με αντιπερισπασμούς στο εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι, όταν την ίδια ώρα έχει ξεσπάσει ο πόλεμος στην Ευρώπη με τους τζιχαντιστές. Ο πραγματικός πόλεμος είναι ο μεγαλύτερος αντιπερισπασμός. Ο πόλεμος για το ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς μπορεί να περιμένει.
Βραχυπρόθεσμα, η χθεσινή επίθεση των τζιχαντιστών στην καρδιά του διοικητικού συστήματος της Ευρώπης θα συσπειρώσει τους Ευρωπαίους σε ένα συγκινητικό σόου αλληλεγγύης, από αυτά που μόνο η «ενωμένη Ευρώπη» ξέρει να κάνει. Είναι φυσιολογικό: αυτή είναι πάντοτε η αρχική στάση μετά την αναπάντεχη συμφορά. (Ακόμη και οι δικοί μας έχουν αναστατωθεί και προστρέχουν στην Ευρώπη, τη «μαντάμ Μέρκελ» και το ΝΑΤΟ μην τυχόν και μας αφήσουν πίσω μόνους, χωρίς κράτος, χωρίς υποδομές, χωρίς κυβέρνηση…)
Δεν θα διαρκέσει πολύ η φάση της ευρωπαϊκής συναδέλφωσης. Διότι το μέγεθος της απειλής είναι τεράστιο και στρέφεται ευθέως κατά του τρόπου ζωής των Ευρωπαίων και των θεσμών οι οποίοι τον καθιστούν δυνατό και τον εξασφαλίζουν. Εφόσον η Ευρώπη αποτύχει να ανταποκριθεί με τρόπο πειστικό –πειστικό, πρωτίστως, έναντι των πολιτών της– οι τάσεις των χωρών-μελών για εθνικές δράσεις κατά της απειλής θα ενισχυθούν. Είναι βέβαιο, αφού οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι υπόλογες, κατ’ αρχάς, έναντι των πολιτών οι οποίοι τις ψηφίζουν με, κατά κανόνα, εθνικά κριτήρια. Αν η Ευρώπη, λοιπόν, δεν μπορέσει, κανείς δεν θα καθίσει ήσυχος στη γωνία του να δει τι του έχει γραμμένο η μοίρα. (Εκτός ίσως από εμάς…)
Η σύνδεση του μεταναστευτικού με την τρομοκρατία είναι αναπόφευκτη, είτε αυτό μας αρέσει είτε όχι, διότι απλούστατα οι μετανάστες είναι μουσουλμάνοι. Οι τρομοκράτες χρησιμοποιούν τις προσφυγικές ροές για να διαπερνούν τα ευρωπαϊκά σύνορα – θυμίζω εδώ τους δύο από τους δράστες της επίθεσης στο Μπατακλάν που είχαν περάσει από τη Λέρο. Ο πόλεμος που διεξάγουν κατά της Ευρώπης είναι ένας νέου τύπου πόλεμος των ασύμμετρων απειλών, ένα είδος ανταρτοπολέμου των πόλεων. Φυσικό είναι οι τζιχαντιστές να χρησιμοποιούν τις μεγάλες μουσουλμανικές κοινότητες της Ευρώπης για να κρύβονται και, για τη σκοπιμότητα αυτή, εκμεταλλεύονται την τραγωδία των προσφύγων, την οποία άλλωστε και προκαλούν επί τούτου.
Εξάλλου, όσο και αν δεν μας επιτρέπει η πολιτική ορθότητα να το δεχθούμε, η υποστήριξη αυτών που ανατινάζονται από εκείνους τους ομόθρησκούς τους που δεν τολμούν να το κάνουν είναι απείρως μεγαλύτερη από όσο μαρτυρεί ο αριθμός των επιτιθέμενων τρομοκρατών. Πώς αλλιώς είναι δυνατόν, νομίζετε, να στρατολογεί πολεμιστές το Ισλαμικό Κράτος από κάθε ευρωπαϊκή χώρα; Για τους οποίους μάλιστα ο κανόνας είναι να διαβάζουμε αργότερα, στις εφημερίδες των χωρών προέλευσής τους, ότι ήσαν κανονικά παιδιά, είχαν πάει μάλιστα και στο πανεπιστήμιο.
Εννοείται ότι η σύνδεση ισλαμικής τρομοκρατίας και μεταναστευτικού δεν αρέσει σε πολλούς, ως επί το πλείστον εκείνους που θεωρούν όσα τους αρέσουν πιο πραγματικά από όσα συμβαίνουν. Στα ΜΜΕ έχει ήδη ξεσηκωθεί ο χορός των χαζών, που προτάσσουν την ηθική τους αυταρέσκεια και σπεύδουν να αποδώσουν σε «ακραιφνείς φωνές». Είμαστε όμως στο αρχικό στάδιο της υπόθεσης αυτής, ίσως αργότερα καταλάβουν. (Εδώ το κατάλαβε ακόμη και η κυβέρνησή μας…) Η τρομοκρατία γίνεται συνεπώς παράγων του μεταναστευτικού και η θέση της χώρας αδυνατίζει περισσότερο.
Θα βοηθούσε πολύ, αν «σε ανύποπτο χρόνο» ο υπουργός εκείνος, που αργότερα δεν μπορούσε να συγχωρήσει τον Μουζάλα για μια γλωσσική παραδρομή, δεν είχε απειλήσει ευθέως την Ευρώπη ότι θα τους στείλει τους τζιχαντιστές με τα αεροπλάνα. Οπως επίσης θα βοηθούσε αν δεν είχαμε τόσο καιρό την πολιτική των ανοικτών συνόρων. Αλλά και αν τα αφήσουμε αυτά εκεί όπου ανήκουν, στον παρελθόν, η αποδυνάμωση της χώρας στο ευρωπαϊκό πεδίο θα είναι κυρίως συνέπεια της ανυπαρξίας κρατικών μηχανισμών στη χώρα, ικανών ώστε να ανταποκριθούν στοιχειωδώς στις απαιτήσεις των περιστάσεων.
Αν η κυβέρνηση είναι από χθες τρομαγμένη, όπως τη θέλουν οι φήμες της αγοράς, αυτό συμβαίνει επειδή συνειδητοποιεί ότι, στην περίπτωση που η Ελλάδα μείνει εκτός ευρωπαϊκών σχεδιασμών, το κόστος θα το αναλάβει ολόκληρο αυτή και θα είναι καταστροφή της. Διότι εδώ η ουσία του θέματος θα είναι πολύ σημαντικότερη από το επίπεδο ζωής, το μέλλον των συντάξεων ή, πολλώ μάλλον, από τις ιδεολογικές εμμονές μας. Η πρωταρχική υποχρέωση μιας κυβέρνησης είναι να προστατεύει τη ζωή των πολιτών της χώρας από εξωτερικούς κινδύνους. Μια κυβέρνηση που αποτυγχάνει σε αυτή την υποχρέωση δεν έχει λόγο να υφίσταται. Η νέα τροπή που παίρνει η κρίση του μεταναστευτικού ενδέχεται, λοιπόν, να επιταχύνει τις πολιτικές εξελίξεις στην Αθήνα. Λογικά και η Νέα Δημοκρατία πρέπει και αυτή να είναι τρομαγμένη στο ενδεχόμενο να βρεθεί πιο κοντά σε ένα στόχο που θα τον ήθελε σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου…
Το φρούριο
Ετοιμασθείτε να μπουχτίσουμε. Τις επόμενες ημέρες, οι απολογητές των ανοικτών συνόρων θα διεκτραγωδήσουν συστηματικά το ενδεχόμενο μεταβολής της Ευρώπης σε «φρούριο» – ήδη ο θρήνος έχει ξεκινήσει. Ωστόσο, οφείλουμε να σκεφθούμε λίγο σοβαρά (αν είναι δυνατόν, δεν είναι πάντα…) τι σημαίνει αυτή η λέξη που την επισείουν ως φοβερή απειλή, χειρότερη ακόμη και από τις βόμβες στο αεροδρόμιο και στο μετρό, οι ανησυχούντες επαγγελματίες του ανθρωπισμού. Είναι άραγε κακό, για όλους αυτούς που ακούν «φρούριο» και φρίττουν, να πάρει η Ευρώπη τα μέτρα που χρειάζονται για να προστατευθεί; Και, τέλος πάντως, αν δεν γίνει φρούριο, τότε τι πρέπει να κάνει; Να καθίσει άπραγη και να περιμένει το τέλος «ήρεμα και ωραία», όπως θα διαλυθεί η Ειδομένη κατά τον Γ. Μουζάλα
ΜΠΑΜΠΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Ασφάλεια με ρεαλισμό
ΠΟΛΙΤΙΚΗ 12:48
ΕΤΙΚΕΤΕΣ: ΚΑΤ’ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΝ
«Αυτό δεν πρέπει να συμβεί ποτέ σ’ εμάς», ήταν πάντοτε η δική μας αντίδραση. Την επαναλαμβάνουμε κάθε φορά που βλέπουμε το φρικιαστικό πρόσωπο της ισλαμιστικής τρομοκρατίας. Στη Νέα Υόρκη το 2001, στη Μαδρίτη το 2004, στο Λονδίνο δύο φορές το 2005, στο Παρίσι δύο φορές μέσα στο 2015 και τώρα, αρχές 2016, στις Βρυξέλλες.
Καμία συγχώρεση, καμία δικαιολογία δεν υπάρχει για την πιο κτηνώδη συμπεριφορά, την πολιτικοϊδεολογική και θρησκευτική τρομοκρατία. Κανένας συμβιβασμός δεν είναι δυνατός. Είμαστε σε πόλεμο με τους υπανθρώπους που παρακινούν σε παρόμοιες πράξεις. Αυτόν τον πόλεμο, όπως τόσους άλλους, η δική μας κοινωνία μπορεί και πρέπει να τον κερδίσει. Το συντομότερο το καλύτερο.
Οσο ενωρίτερα καταλήξουμε σε αυτό το κοινό συμπέρασμα τόσο το καλύτερο. Η ευθύνη βρίσκεται στην πλευρά των πολιτικών, γυναικών και ανδρών, που ασκούν τις προβλεπόμενες αρμοδιότητες και όσες ακόμη ειδικότητες πρέπει να δημιουργηθούν ώστε το κράτος μας να αποκτήσει την κατάλληλη οργάνωση για την πολιτική άμυνα της κοινωνίας.
Σκεφτείτε το ήρεμα. Αν η τραγωδία που ζούνε οι άνθρωποι των Βρυξελλών συμβεί στην Ελλάδα, η καταστροφή θα είναι κολοσσιαία. Πέραν των αθώων που θα χαθούν σ’ αυτόν τον εισαγόμενο πόλεμο, η κοινωνία μας θα αντιμετωπίσει κινδύνους έναντι των οποίων πρέπει να είναι σε θέση να αντεπεξέλθει.
Ας είμαστε ρεαλιστές. Πολλοί στην Ελλάδα νομίζουν ότι οι καλές σχέσεις μας με τους Αραβες και η συμπάθειά μας στο παλαιστινιακό ζήτημα, η προσεκτική και ορθώς επικριτική στάση μας σε κάποιες πολιτικές του κράτους του Ισραήλ παραδοσιακά μάς προστατεύουν από τους διάφορους εξτρεμισμούς που κάθε τόσο γεννά ο αραβικός κόσμος.
Οι πολιτικές αυτές της χώρας μας, που τις ακολούθησαν όλες οι κυβερνήσεις, είναι σωστές. Ομως, αυτή τη φορά βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα πολύ διαφορετικό ζήτημα. Δεν υπάρχει κανένα περιθώριο συζητήσεων ιδεολογικού περιεχομένου. Προέχει η ασφάλεια της καθημερινότητας και η άμυνα της χώρας. Είναι μάλιστα καλό να προσθέσουμε ότι η απειλή θα υπήρχε ακόμη και χωρίς τα κύματα μεταναστών. Ούτε άλλωστε είναι σωστό να συνδέουμε την τραγωδία των πολλών με τον απάνθρωπο εξτρεμισμό των ολίγων που μπορεί να κυκλοφορούν την ίδια στιγμή μεταξύ μας. Μην έχουμε όμως την παραμικρή αμφιβολία: παρόμοιοι δολοφόνοι υπάρχουν και στο ελληνικό έδαφος.
Ας ξεκινήσουμε από τα απλά. Για όσο χρειαστεί θα πρέπει να δεχτούμε και να βοηθήσουμε στη λήψη, εφαρμογή και καλή λειτουργία των απαραίτητων μέτρων προστασίας του πληθυσμού και των επισκεπτών. Ειδικότερα στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα δημόσια κτίρια, στους σταθμούς και στα αεροδρόμια, στις μαζικές συγκεντρώσεις πρέπει να εγκατασταθούν μηχανισμοί ασφαλείας. Η κυβέρνηση οφείλει να ανακοινώσει το συντομότερο όσα προτίθεται να κάνει σε αυτή την κατεύθυνση.
Η τρομοκρατία στις Βρυξέλλες, το προσφυγικό και η Ελλάδα
Οι τρομοκρατικές επιθέσεις στις Βρυξέλλες θα αυξήσουν την εσωστρέφεια στις χώρες της βόρειας Ευρώπης που αποτελούν προορισμό για πολλούς πρόσφυγες και οικονομικούς μετανάστες. Οι κοινωνίες θα αντιδράσουν φοβικά, οι κυβερνήσεις, συντηρητικές και σοσιαλιστικές, θα αναγκαστούν να απαντήσουν στα ανακλαστικά των πολιτών τους, και οι προσπάθειες για μια ανεκτική και ενιαία διαχείριση του προσφυγικού – μεταναστευτικού θα δεχθούν βαρύ πλήγμα. Η έως τώρα προβληματική και ενίοτε συγκρουσιακή σχέση μεταξύ χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης – στο πλαίσιο της οποίας η Ελλάδα γίνεται αποδέκτης μιας συχνά άδικης και υπερβολικής κριτικής – θα επιδεινωθεί.
Με δεδομένη την θρησκεία της συντριπτικής πλειονότητας όσων εισέρχονται ή επιδιώκουν να εισέλθουν στην Ευρώπη, πολλοί θα σπεύσουν να συνδέσουν το μεταναστευτικό με την ισλαμική τρομοκρατία. Οι ακραίες φωνές, αλλά και συμπεριφορές, θα ενισχυθούν. Είναι πιθανό να αυξηθούν φαινόμενα βίας.
Ως χώρα που ωφελείται πολιτικά και υποστηρίζεται οικονομικά από τη σχέση της με την Ε.Ε. η Ελλάδα θα ζημιωθεί από την αναμενόμενη ενίσχυση των ευρωσκεπιστικών και το κύμα ενάντια σε κάθε μορφή αλληλεγγύης και ανοχής που θα ακολουθήσει.
Η Αγκελα Μέρκελ μετά το ηχηρό “καμπανάκι” των πρόσφατων περιφερειακών εκλογών στη Γερμανία, πολύ δύσκολα θα μπορέσει να αγνοήσει το εκκωφαντικό μήνυμα των τρομοκρατικών εκρήξεων στις Βρυξέλλες.
Αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης θα είναι να πιεσθεί ακόμη περισσότερο η Ελλάδα. Τα βόρεια σύνορα θα κλείσουν ακόμη πιο ερμητικά. Η συμφωνία με την Τουρκία, που έτσι και αλλιώς δεν εφαρμόζεται, θα καταστεί ακόμη πιο προβληματική καθώς θα γίνει ακόμη πιο δύσκολη η υλοποίηση από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις της κατάργησης της βίζας για Τούρκους πολίτες.
Σε αυτό το περιβάλλον φόβου και έντασης, οι ήδη περιορισμένες αντοχές της Ελλάδας θα υποχωρήσουν σε οριακό σημείο. Οικονομικά εξαθλιωμένη, πολιτικά ασταθής, και κοινωνικά ευάλωτη, η Ελλάδα κινδυνεύει περισσότερο από κάθε άλλη χώρα να πέσει θύμα των συνθηκών αποσταθεροποίησης και αβεβαιότητας που θα δημιουργηθούν τις επόμενες εβδομάδες και μήνες.