7116/2002 ΔΠΡ ΑΘ
(ΔΔΙΚΗ 2003/1462) Πλαγιαστική αγωγή. Ασκηση αγωγής κατά του δημοσίου με αίτημα να αναγνωριστεί ότι αυτό οφείλει να καταβάλει σε κοινότητες αποζημίωση λόγω παράνομης ανάκλησης υπουργικών αποφάσεων, με τις οποίες είχαν χορηγηθεί επιχορηγήσεις για την πραγματοποίηση πολιτιστικών εκδηλώσεων. Η επικαλούμενη σχέση είναι δημοσίου δικαίου και η αγωγή υπάγεται στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων. Απαράδεκτα ασκείται η αγωγή από το δεύτερο ενάγοντα, αφού δεν αποδεικνύεται ότι είναι δανειστής με τις κοινότητες των οποίων ασκεί πλαγιαστικά τα δικαιώματα. Αίτημα της αγωγής. Μη ανάκληση των νόμιμων ατομικών διοικητικών πράξεων από τις οποίες οι διοικούμενοι απέκτησαν δικαιώματα, εκτός αν συντρέχουν λόγοι δημοσίου συμφέροντος. Νομίμως ανακλήθηκαν οι αποφάσεις επιχορήγησης των κοινοτήτων, μετά από ουσιαστική επανεκτίμηση των πραγματικών δεδομένων υπό τις οποίες αρχικά εξεδόθησαν. Απορρίπτεται η αγωγή κατά την κύρια βάση της. Απαράδεκτη η αγωγή κατά τη βάση της του αδικαιολόγητου πλουτισμού.
Διοικ. Πρωτ. Αθηνών 7116/2002
Πρόεδρος: Δημ. Μίχου. Εισηγήτρια: Απ. Παπαπαναγιώτου – Λέζα, Πρωτοδίκης. Δικηγόροι: Αλ. Μητρουλέα, Γ. Καπούλη (Δικ.Αντ. ΝΣΚ).
Επειδή, με την κρινόμενη αγωγή, όπως το αίτημα αυτής μετατράπηκε από καταψηφιστικό σε αναγνωριστικό, με το από 9.11.2000 υπόμνημα, οι ενάγοντες α) η αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, με την επωνυμία “ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΣΚΗΝΗ ΜΚΕ” και β) ο Β.Κ., πρόεδρος των συνελεύσεων αυτής (κατά το καταστατικό της) ασκούντες πλαγιαστικά τα δικαιώματα των αναφερόμενων, αναλυτικά στο δικόγραφο της αγωγής, Κοινοτήτων, ζητούν να αναγνωρισθεί ότι το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο οφείλει να καταβάλει στις εν λόγω Κοινότητες, το ποσό των 18.200.000 δραχμών εντόκως από της επιδόσεως αυτής, ως αποζημίωση, κατ` άρθρο 105 του ΕισΝΑΚ, λόγω της παράνομης, κατ` αυτούς, ανάκλησης των σχετικών υπουργικών αποφάσεων με τις οποίες οι ανωτέρω Κοινότητες είχαν επιχορηγηθεί για την πραγματοποίηση πολιτιστικών εκδηλώσεων. Επίσης, ο δεύτερος απ` αυτούς ζητά να αναγνωρισθεί ότι το Ελληνικό Δημόσιο οφείλει να του καταβάλει ως αποζημίωση ποσό, ύψους 1.000.000 δραχμών, λόγω ηθικής βλάβης, το οποίο να δοθεί στο “ΣΠΙΤΙ ΤΟΎ ΗΘΟΠΟΙΟΎ”.
Επειδή, η δικαιοδοσία του Δικαστηρίου τούτου, όπως προκύπτει από τον σκοπό και την φύση της πλαγιαστικής αγωγής, θεμελιώνεται στην σχέση μεταξύ των φερόμενων ως δικαιούχων της αξίωσης, εν προκειμένω των Κοινοτήτων (για τις οποίες οι ενάγοντες ασκούν πλαγιαστικά τα δικαιώματά τους), και του Ελληνικού Δημοσίου (βλ. Γ. Μητσόπουλου, Μελέται Γενικής θεωρίας του Δικαίου και Αστικού Δικονομικού Δικαίου, εκδ. Αντ. Σάκκουλα, 1983 σελ. 263, Κ.Δ. Κεραμέως, Αστικό Δικονομικό Δίκαιο, Γενικό Μέρος, εκδ. Σάκκουλα 1986, σελ. 111). Με το δεδομένο αυτό και ενόψει του ότι, η επικαλούμενη για την θεμελίωση της κρινόμενης αγωγής σχέση των δύο αυτών μερών είναι σχέση δημοσίου δικαίου (βλ. ΑΕΔ 5/1989 ΔιΔικ 1989-780), το Δικαστήριο τούτο έχει δικαιοδοσία προς εκδίκαση της παρούσας διαφοράς, απορριπτόμενου του αντίθετου ισχυρισμού του Ελληνικού Δημοσίου.
Επειδή περαιτέρω, η κρινόμενη αγωγή πρέπει ν` απορριφθεί ως απαράδεκτη καθό μέρος ασκείται από τον δεύτερο από τους ενάγοντες Β.Κ. Και τούτο γιατί, ανεξαρτήτως, οτιδήποτε άλλου, προεχόντως, από τα στοιχεία του φακέλου δεν αποδεικνύεται ότι τον συνδέει η σχέση του δανειστή με τις προαναφερόμενες Κοινότητες, των οποίων ασκεί πλαγιαστικά τα δικαιώματα, και συνεπώς δεν νομιμοποιείται στην άσκηση αυτής, η οποία παραδεκτώς ασκείται μόνο από την πρώτη από τους ενάγοντες εταιρεία, με την επωνυμία “ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΣΚΗΝΗ ΜΚΕ”, ως προς την οποία πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω στην ουσία.
Επειδή, στον Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999), στο άρθρο 71 ορίζεται ότι “1. Αγωγή μπορεί να ασκήσει εκείνος ο οποίος έχει, κατά του Δημοσίου ή άλλου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, χρηματική αξίωση από έννομη σχέση δημοσίου δικαίου 2. Σε άσκηση της κατά την προηγούμενη παράγραφο αγωγής νομιμοποιούνται και οι κάθε είδους καθολικοί ή ειδικοί διάδοχοι 3. Αγωγή μπορούν να ασκήσουν και οι δανειστές των, κατά τις προηγούμενες παραγράφους, δικαιούχων εφόσον οι τελευταίοι δεν την ασκούν εκτός αν πρόκειται για προσωποπαγείς αξιώσεις (πλαγιαστική αγωγή)”.
Επειδή, με την παράγραφο 3 του πιο πάνω άρθρου προβλέπεται η δυνατότητα άσκησης πλαγιαστικής αγωγής ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων της ουσίας. Σε περίπτωση δηλαδή, αδράνειας του οφειλέτη ως προς την δικαστική άσκηση των δικαιωμάτων του, ο δανειστής του μπορεί να ζητήσει δικαστική προστασία για λογαριασμό του, ασκώντας αυτός τα δικαιώματά του, εκτός από εκείνα που έχουν στενά προσωποπαγή χαρακτήρα (βλ. ΕφΑθ 2398/1988 ΝοΒ 36,758, ΕφΑθ 8345/1980 ΝοΒ 29,568, Σ. Δεληκωστόπουλου -Λ. Σινανιώτη, Ερμ. ΚΠολΔ – εκδ. Αλφα-Δέλτα, Αθήνα, 1968, άρθρο 73 σελ. 213, Ν. Σοϊλεντάκη. Η αγωγή ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων, Νομική Βιβλιοθήκη, 1998, σελ. 50 επ, Κ.Δ. Κεραμέως, Αστικό Δικονομικό Δίκαιο, Γενικό Μέρος, εκδ. Σάκκουλα 1986-σελίς 113 με σχετ. νομολογία). Ο ενάγων δανειστής, ζητώντας πλαγιαστικά έννομη προστασία, νομιμοποιείται ως μη δικαιούχος διάδικος. Η δυνατότητα ικανοποίησης του δανειστή από το δικαίωμα του οφειλέτη ως και η αδράνεια του οφειλέτη προς ενάσκηση του δικαιώματός του, αποτελούν στοιχεία για τη δικαιολόγηση της ύπαρξης εννόμου συμφέροντος προς έγερση της σχετικής αγωγής. Αίτημα αυτής είναι η καταβολή της παροχής όχι στον ενάγοντα αλλά στον οφειλέτη του, του οποίου και ενασκείται το δικαίωμα, ενώ έτσι δεν μεταβάλλεται ο φορέας του ουσιαστικού δικαιώματος αλλά μόνο διευρύνεται η ενεργητική νομιμοποίηση (βλ. ΕφΑθ 1750/1987, ΕφΑθ 6912/1996 ΕλΔ 1997-1599, ΕφΑθ 3256/1986 ΕλΔ 1986-1179).
Επειδή, κατά γενική αρχή του διοικητικού δικαίου, οι νόμιμες ατομικές διοικητικές πράξεις από τις οποίες οι διοικούμενοι απέκτησαν δικαιώματα, δεν ανακαλούνται (βλ. ΣτΕ 3229/1997). Κατ` εξαίρεση από τον προαναφερόμενο κανόνα, επιτρέπεται η ανάκληση νόμιμων ατομικών διοικητικών επωφελών πράξεων, για λόγους δημοσίου συμφέροντος (βλ. ΣτΕ 2190/1978, 1061/1982). Η αντίθεση προς αυτό (το δημόσιο συμφέρον) μπορεί να στηρίζεται σε στοιχεία μεταγενέστερα από εκείνα που υπήρχαν κατά την έκδοση της πράξης ή και στην ουσιαστική επανεκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των συνθηκών που υπήρχαν ή συνέτρεχαν κατά την έκδοση αυτής (βλ. ΣτΕ 441/1984, 3818/1987, 4084/1988, 3402/ 1989,2243/1986).
Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα εξής: Η ενάγουσα είναι αστική εταιρεία μη κερδοσκοπική, στους σκοπούς της δε, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνεται η παρουσίαση κλασσικών και νεωτέρων Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, συνθετών και τραγουδιστών μέσω θεατρικών παραστάσεων, μουσικών συναυλιών ή κινηματογραφικών, τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών παραγωγών και προγραμμάτων (βλ. το σχετικό καταστατικό). Μεταξύ αυτής, εκπροσωπούμενης από τον διαχειριστή της και των Προέδρων, των αναφερομένων αναλυτικά στο δικόγραφο της αγωγής, 28 (τον αριθμό) κοινοτήτων, συνήφθησαν συμβάσεις με τις οποίες προβλέφθηκε η πραγματοποίηση παραστάσεων στους δημότες, έναντι αμοιβής, που θα καταβαλλόταν σ` αυτή από την επιχορήγηση που θα ελάμβαναν οι εν λόγω Κοινότητες από το Υπουργείο Πολιτισμού, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 1948/1991, βάσει προηγουμένων υποβληθεισών προς αυτό αιτήσεων (βλ. προσκομιζόμενα τα υπογραφέντα συμφωνητικά και τις σχετικές αιτήσεις).
Οι πιο πάνω παραστάσεις πραγματοποιήθηκαν κατά το χρονικό διάστημα από τον Ιούνιο έως τις αρχές Σεπτεμβρίου 1993 και αυτή εξέδωσε προς τις Κοινότητες αντίστοιχα τιμολόγια παροχής υπηρεσιών, ύψους 18.200.000 δραχμών (βλ. αυτά προσκομιζόμενα). Ακολούθως, με ισάριθμες των ανωτέρω αιτήσεων των Κοινοτήτων αποφάσεις της αρμόδιας Υπουργού Πολιτισμού, που εκδόθηκαν από τον Σεπτέμβριο έως τις αρχές Οκτωβρίου του 1993, εγκρίθηκαν οι ανωτέρω προς αυτές επιχορηγήσεις, συνολικού ύψους 29.400.000 δραχμών, που κάλυπταν το προαναφερόμενο ποσό των 18.200.000 δραχμών, για την πραγματοποίηση πολιτιστικών εκδηλώσεων (βλ. αυτές προσκομιζόμενες μεταξύ των στοιχείων του φακέλου).
Περαιτέρω, με την υπ` αριθ. ΥΠΠΟ/ΟΙΚΟΝ./Β/53437/15.10.1993 απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ανεστάλη η εκτέλεση όλων των αποφάσεων επιχορήγησης φορέων από πιστώσεις του ΛΟΤΤΟ- ΠΡΟΤΟ προκειμένου να ενημερωθεί η νέα πολιτική ηγεσία σχετικά με το ύψος των προς διάθεση πιστώσεων και τις ανάγκες σε δαπάνες των υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού και με την υπ` αριθ. ΥΠΠΟ/ΟΙΚΟΝ./Γ/Φ04/62778/8.12.1994 νεώτερη απόφαση του ίδιου Υπουργού ήρθη η παραπάνω αναστολή για τις αποφάσεις επιχορήγησης που είχαν εκδοθεί πριν τις 9.9.1993, ημερομηνία προκήρυξης των εκλογών, προκειμένου να προσέλθουν οι επιχορηγούμενοι φορείς με τα απαραίτητα για την είσπραξη δικαιολογητικά. Τέλος, με την υπ` αριθ. ΥΠΠΟ/ΟΙΚΟΝ/Γ/Φ04/9031/21-2-1994 απόφαση του ανωτέρω Υπουργού ανεκλήθησαν όλες οι αποφάσεις επιχορήγησης φορέων από πιστώσεις ΛΟΤΤΟ-ΠΡΟΤΟ που είχαν εκδοθεί μέχρι και τις 15.10.1993 και δεν είχαν υλοποιηθεί. Εξάλλου, στο από 30.5.1994 (αρ. πρωτοκόλλου ΥΠΠΟ/Γ.Υ/ΚΕΒ/452) έγγραφο, που υπογράφεται από τον Υπουργό Πολιτισμού, που απευθύνει στην Βουλή των Ελλήνων, μετά από σχετική ερώτηση βουλευτή, όσον αφορά την υλοποίηση των αποφάσεων επιχορήγησης Δήμων και Κοινοτήτων για πολιτιστικές εκδηλώσεις, αναφέρεται ότι από τον έλεγχο που έγινε προέκυψε ότι είχαν γίνει υπερβάσεις όσον αφορά στα όρια των προς διάθεση πιστώσεων του 1993 για την επιχορήγηση φορέων, υπερβάσεις που απέβαιναν σε βάρος του κύριου έργου του Υπουργείου Πολιτισμού, όπως είναι τα έργα στερέωσης και αποκατάστασης των μνημείων, τα έργα για την δημιουργία πολιτιστικής υποδομής κ. άλλα…”.
Επειδή, η ενάγουσα εταιρεία με την κρινόμενη αγωγή της υποστηρίζει ότι έχει αξίωση έναντι των προαναφερομένων Κοινοτήτων, η οποία προέρχεται από το γεγονός ότι αν και πραγματοποίησε τις παραστάσεις που είχε συμφωνήσει, οι Κοινότητες δεν της κατέβαλαν το συμφωνηθέν τίμημα, συνολικού ποσού 18.200.000 δραχμών το οποίο θα καταβαλλόταν απ` αυτές μετά την επιχορήγησή τους από το Υπουργείο Πολιτισμού. Οτι, εξ αιτίας της παράνομης, κατ` αυτήν, ανάκλησης των εγκριθεισών επιχορηγήσεων, οι Κοινότητες υπέστησαν ζημία, 18.200.000 δραχμών που αντιστοιχεί σε μη καταβληθείσες σ` αυτούς επιχορηγήσεις. Οτι, εξαιτίας της αδράνειας των δικαιούχων Κοινοτήτων να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους, ασκεί πλαγιαστικά αυτά, με την ιδιότητα του δανειστή και ζητά να υποχρεωθεί το εναγόμενο να καταβάλει στους πιο πάνω οφειλέτες της το προαναφερόμενο ποσό.
Επειδή, με τα δεδομένα αυτά και όσα εκτέθηκαν στην μείζονα σκέψη της παρούσας, το Δικαστήριο κρίνει ότι νομίμως ανεκλήθηκαν οι προαναφερόμενες αποφάσεις επιχορήγησης, των αναλυτικά παρατιθεμένων στο δικόγραφο της αγωγής, 28 Κοινοτήτων, μετά από ουσιαστική επανεκτίμηση των πραγματικών δεδομένων υπό τα οποία αυτές αρχικά εξεδόθησαν, και ειδικότερα, υπό το νέο δεδομένο της υπέρβασης του προϋπολογισμού του Υπουργείου Πολιτισμού, υπέρβασης που απέβαινε σε βάρος του κυρίου έργου αυτού, ο δε λόγος αυτός συνιστά πράγματι λόγο δημοσίου συμφέροντος. Κατ` ακολουθία, εφόσον δεν στοιχειοθετείται παρανομία της Διοίκησης εξαιτίας της ανάκλησης των εν λόγω πράξεων επιχορήγησης, η ένδικη πλαγιαστική αγωγή είναι απορριπτέα ως αβάσιμη.
Επειδή τέλος, η κρινόμενη πλαγιαστική αγωγή ασκείται από την ενάγουσα εταιρεία και κατά την βάση του αδικαιολόγητου πλουτισμού και ειδικότερα ζητά να αναγνωρισθεί ότι το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο οφείλει να καταβάλλει στις εν λόγω Κοινότητες το προαναφερόμενο ποσό για τον λόγο ότι αυτό κατέστη αδικαιολόγητα πλουσιότερο σε βάρος της γιατί πέτυχε δωρεάν θεατρικές παραστάσεις εκ μέρους της στην Επαρχία. Με τα δεδομένα αυτά, εφόσον η ενάγουσα εταιρεία δεν υποστηρίζει ότι το Ελληνικό Δημόσιο κατέστη αδικαιολόγητα πλουσιότερο έναντι των προαναφερομένων κοινοτήτων αλλά, έναντι αυτής της ίδιας, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του παραδεκτού άσκησης της πλαγιαστικής αγωγής, όπως αυτές εκτέθηκαν στην μείζονα σκέψη της παρούσας, και συνεπώς, αυτή είναι, κατά την ως άνω βάση της, απορριπτέα ως απαράδεκτη.