1146/2017 ΤΜΗΜΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ – ΕΠΤΑΜΕΛΟΥΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 17 Μαΐου 2017, με την ακόλουθη σύνθεση: Ανδρονίκη Θεοτοκάτου, Πρόεδρος, Ασημίνα Σαντοριναίου (εισηγήτρια), Ελένη Λυκεσά, Σταμάτιος Πουλής, Κωνσταντίνα Ζώη, Αγγελική Μυλωνά και Γεωργία Τζομάκα, Σύμβουλοι. Γραμματέας ο Γεώργιος Καρασαββίδης.
Γενικός Επίτροπος της Επικρατείας: Μιχαήλ Ζυμής.
Για να αποφασίσει σχετικά με
Α) την από 25.4.2017 αίτηση (Α.Β.Δ. 1443/2017) της εταιρείας, με την επωνυμία «ERGMASINDEALSP.C.», που εδρεύει στην Αθήνα (οδός Εμμανουήλ Μπενάκη 25) και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία παραστάθηκε διά της πληρεξούσιας δικηγόρου της Αικατερίνης Γεωργούντζου (Α.Μ. Δ.Σ.Α 25812). Και
Β) την από 2.5.2017 αίτηση (Α.Β.Δ. 1450/2017) του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης – Αρχηγείο Ελληνικής Αστυνομίας, που εδρεύει στην Αθήνα (Π. Κανελλοπούλου 4) και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο παραστάθηκε διά του Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Ευστράτιου Ηλιαδέλη.
Το Ελληνικό Δημόσιο, εκπροσωπούμενο από τον Υπουργό Οικονομικών, παραστάθηκε δια του Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Παναγιώτη Λαμπρόπουλου.
Με τις προαναφερόμενες αιτήσεις, ζητείται η αναθεώρηση της 666/2017 Απόφασης του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Κατά τη συζήτηση που ακολούθησε, το Δικαστήριο άκουσε:
Την πληρεξούσια δικηγόρο της αιτούσας εταιρείας, η οποία ζήτησε την παραδοχή της υπό στοιχ. Α΄ αίτησης αναθεώρησης.
Τον Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους για το αιτούν Υπουργείο Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης – Αρχηγείο Ελληνικής Αστυνομίας, ο οποίος ζήτησε να γίνει δεκτή η υπό στοιχ. Β΄ αίτηση αναθεώρησης.
Τον εκπρόσωπο του Ελληνικού Δημοσίου, που ζήτησε την παραδοχή των αιτήσεων αναθεώρησης και
Το Γενικό Επίτροπο Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο, ο οποίος ανέπτυξε την από 17.5.2017 γνώμη του και πρότεινε την παραδοχή των αιτήσεων αναθεώρησης.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση, το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη.
Άκουσε την εισήγηση της Συμβούλου Ασημίνας Σαντοριναίου και
Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφθηκε σύμφωνα με το νόμο και
Αποφάσισε τα ακόλουθα:
1. Με την υπό στοιχ. Α΄ κρινόμενη αίτηση της εταιρείας «ERGMASINDEALSP.C.», για την άσκηση της οποίας καταβλήθηκε το προσήκον παράβολο (βλ. το 1367564 ειδικό έντυπο παραβόλου του Δημοσίου σειράς Α΄), όπως αυτή αναπτύσσεται με το από 5.2017 νομίμως κατατεθέν υπόμνημα, καθώς και με την υπό στοιχ. Β΄ αίτηση του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης – Αρχηγείο Ελληνικής Αστυνομίας, για την οποία δεν απαιτείται η καταβολή παραβόλου (άρθρο 73 παρ. 1 του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 4129/2013 Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο), όπως αυτή αναπτύσσεται με το από 19.5.2017 κατατεθέν υπόμνημα, ζητείται παραδεκτώς η αναθεώρηση της 666/2017 Απόφασης του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Με την απόφαση αυτή απορρίφθηκαν αιτήσεις των ήδη αιτούντων για την ανάκληση της 26/2017 πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Συντήρηση και επισκευή κτιριακών εγκαταστάσεων για στέγαση υπηρεσιών Ελληνικής Αστυνομίας στη Δράμα», με την αιτιολογία ότι δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη σύναψη συμπληρωματικής σύμβασης. Οι κρινόμενες αιτήσεις, οι οποίες στρέφονται κατά της ίδιας απόφασης, είναι πρόδηλα συναφείς και πρέπει, για λόγους οικονομίας της διαδικασίας, να ενωθούν και να συνεκδικασθούν (βλ. Ελ. Συν. Τμ. Μείζ. – Επταμ. Συνθ. 1977/2016, 6022/2015, 1540/2014, 3495/2012).
2. Το άρθρο 376 του ν. 4412/2016 «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ)» (Α΄ 147/8.8.2016), όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 22 παρ. 64 του ν. 4441/2016, ορίζει ότι: «1. Οι διατάξεις του παρόντος νόμου εφαρμόζονται σε όλες τις δημόσιες συμβάσεις και σε όλους τους διαγωνισμούς μελετών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Βιβλίου Ι (άρθρα 3 έως 221) … και η έναρξη της διαδικασίας σύναψης των οποίων, σύμφωνα με τα άρθρα 61, 120, 290 και 330 αντίστοιχα, λαμβάνει χώρα μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου. 2. Οι διαδικασίες σύναψης συμβάσεων της παραγράφου 1, οι οποίες έχουν ξεκινήσει πριν την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, συνεχίζονται και ολοκληρώνονται, σύμφωνα με το καθεστώς που ίσχυε κατά το χρόνο έναρξής τους, με την επιφύλαξη της παρ. 8 του άρθρου 379 …». Επίσης, με το άρθρο 377 παρ. 1 περ. 31 του ίδιου ως άνω νόμου καταργήθηκαν οι διατάξεις του ν. 3669/2008 «Κύρωση της κωδικοποίησης της νομοθεσίας κατασκευής δημόσιων έργων» (Α΄ 116), εκτός των διατάξεων των εκεί αναφερομένων άρθρων. Με βάση τα ανωτέρω, ως προς το καθεστώς που διέπει τις συναπτόμενες μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4412/2016 συμπληρωματικές συμβάσεις, πρέπει να γίνει ερμηνευτικώς δεκτό ότι αυτές διέπονται από το καθεστώς που ίσχυε κατά το χρόνο σύναψης της αρχικής σύμβασης. Τούτο ειδικότερα, διότι, αφενός μεν, κατά την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου τούτου (Ε.Σ. Τμ. Μείζ. – Επταμ. Συνθ. 1256, 4483/2013, 611, 3463/2012 κ.ά.) οι συμπληρωματικές συμβάσεις αποτελούν παρακολούθημα των αρχικών συμβάσεων, γεγονός που δικαιολογεί την αντιμετώπισή τους ως ενιαίο σύνολο και την υπαγωγή τους στο ίδιο νομοθετικό καθεστώς, αφετέρου δε, η σύναψή τους καθίσταται αναγκαία κατά τη διαδικασία εκτέλεσης της αρχικής σύμβασης, η οποία (διαδικασία εκτέλεσης) συνεχίζει να διέπεται από το καθεστώς σύναψης της αρχικής σύμβασης (άρθρο 376 παρ. 2 ν. 4412/2016). Εξάλλου, οι διατάξεις των άρθρων 61, 120, 290 και 330, στις οποίες παραπέμπει η προαναφερόμενη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 376 του νεότερου ν. 4412/2016, προσδιορίζουν το χρονικό σημείο έναρξης των διαδικασιών ανάθεσης των συμβάσεων που υπάγονται στο ρυθμιστικό πεδίο του νόμου αυτού, με αναφορά είτε στην ημερομηνία δημοσίευσης της σχετικής προκήρυξης είτε στην ημερομηνία αποστολής προς τους οικονομικούς φορείς της πρώτης πρόσκλησης για υποβολή προσφοράς ή συμμετοχή σε διαπραγμάτευση, ανάλογα αν πρόκειται για ανοικτή ή κλειστή διαδικασία, ανταγωνιστική διαδικασία με διαπραγμάτευση, απευθείας ανάθεση ή διαδικασία με διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση προκήρυξης. Τούτου δοθέντος, οι διατάξεις των άρθρων αυτών και συνακόλουθα του άρθρου 376 παρ. 1 δεν καταλαμβάνουν και τις συμπληρωματικές συμβάσεις, δεδομένου ότι κατά τη διαδικασία ανάθεσης των τελευταίων, τόσον υπό το προγενέστερο καθεστώς του ν. 3669/2008 (άρθρο 57 παρ. 1) όσον και υπό αυτό του νεότερου ν. 4412/2016 (άρθρο 156 παρ. 1), δεν προβλέπεται δημοσίευση προκήρυξης ούτε υφίσταται στάδιο υποβολής προσφοράς ή διαπραγμάτευσης των όρων της συμπληρωματικής σύμβασης, αλλά η εκτέλεση των σχετικών εργασιών είναι υποχρεωτική για τον ανάδοχο της αρχικής σύμβασης και δη με τους οικονομικούς όρους που διέπουν την αρχική σύμβαση. Άλλωστε, εάν ο νομοθέτης είχε τη βούληση ο ν. 4412/2016 να διέπει και τις μετά την έναρξη ισχύος του συναπτόμενες συμπληρωματικές συμβάσεις αρχικών συμβάσεων, οι οποίες είχαν συναφθεί υπό το καθεστώς του ν. 3669/2008 και βρίσκονται ήδη στο στάδιο εκτέλεσης, θα όριζε τούτο ρητώς, όπως έχει πράξει κατά το παρελθόν σε αντίστοιχη περίπτωση (βλ. άρθρο 15 παρ. 2 σε συνδυασμό με το άρθρο 23 παρ. 7 του ν. 3212/2003). Συνεπώς, οι προϋποθέσεις σύναψης της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης που αφορά στο ως άνω έργο, του οποίου η αρχική σύμβαση είχε συναφθεί υπό το καθεστώς του ν. 3669/2008 και βρίσκεται ήδη στο στάδιο της εκτέλεσης, καθορίζονται από τις οικείες διατάξεις του νομοθετήματος αυτού, έστω και αν η απόφαση του αρμοδίου οργάνου της αναθέτουσας αρχής, με την οποία εγκρίθηκε η σύναψη της συμπληρωματικής αυτής σύμβασης, ήτοι η 8039/40125/42-ρλ/19.1.2017 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Δημόσιας Τάξης του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, εκδόθηκε μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος του ν. 4412/2016 (8.8.2016).
3. Από τις διατάξεις των άρθρων 28 και 57 του Κώδικα Δημοσίων Έργων (ν. 3669/2008) συνάγεται ότι η ανάθεση, με την εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης, συμπληρωματικών εργασιών στον ανάδοχο ήδη εκτελούμενης σύμβασης, επιτρέπεται όταν οι συμπληρωματικές εργασίες κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, υπό την πρόσθετη προϋπόθεση ότι αυτές δεν μπορούν τεχνικά ή οικονομικά να διαχωριστούν από την κύρια σύμβαση, χωρίς να δημιουργήσουν μείζονα προβλήματα για την αναθέτουσα αρχή, ή, μολονότι μπορούν να διαχωριστούν από την εκτέλεση της αρχικής σύμβασης, είναι απόλυτα αναγκαίες για την ολοκλήρωσή της. Τέτοιες εργασίες θεωρούνται αυτές που, είτε προβλέπονται κατά είδος από το συμβατικό τιμολόγιο και τον προϋπολογισμό, αλλά εκτελούνται σε ποσότητες μεγαλύτερες από τις προβλεπόμενες (πρόσθετες ή υπερσυμβατικές εργασίες), είτε δεν προβλέπονται καθόλου ή προβλέπονται μεν, αλλά εκτελούνται με διαφορετικό τρόπο (νέες εργασίες). Εξάλλου, ως απρόβλεπτες περιστάσεις θεωρούνται αιφνίδια πραγματικά γεγονότα τα οποία δεν ανάγονται στο χρόνο κατάρτισης της αρχικής σύμβασης και, παρότι η μελέτη με βάση την οποία προσδιορίσθηκε το τεχνικό αντικείμενο της αρχικής σύμβασης υπήρξε κατά το δυνατόν πλήρης και ακριβής, αντικειμενικά δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν, σύμφωνα με τους κανόνες της ανθρώπινης εμπειρίας και λογικής και να ενταχθούν στο αρχικό έργο και την αντιστοίχως συναφθείσα σύμβαση. Οι περιστάσεις που επικαλούνται οι αναθέτουσες αρχές για την αιτιολόγηση του απρόβλεπτου χαρακτήρα δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να απορρέουν από δική τους ευθύνη. Ο χαρακτηρισμός εξάλλου, των συμπληρωματικών εργασιών ως εργασιών που κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων πρέπει να αιτιολογείται με πραγματικά και αναλυτικά στοιχεία, τόσο στις απαιτούμενες γνωμοδοτήσεις του οικείου τεχνικού συμβουλίου, όσο και στις αντίστοιχες αποφάσεις της προϊσταμένης αρχής (βλ. και άρθρα 28 και 57 του ν. 3669/2008 – ΦΕΚ Α΄ 116, Ε.Σ. Τμ. Μείζ. – Επταμ. Σύνθ. 5247, 2490/2015, 3205/2011, VI Τμ. 5002/2013).
4. Στην κρινόμενη υπόθεση, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα ακόλουθα:
Α. Με την από 1.3.2016 σύμβαση, ως προς την υπογραφή της οποίας το Ε΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου με την 21/2016 πράξη του εξέφερε θετική κρίση, το Υπουργείο Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης / Αρχηγείο Ελληνικής Αστυνομίας ανέθεσε στην εταιρεία «ERGMASIN DEALS PC», την κατασκευή του έργου «Συντήρηση και επισκευή κτιριακών εγκαταστάσεων για τη στέγαση υπηρεσιών Ελληνικής Αστυνομίας στη Δράμα», έναντι συνολικού τιμήματος 558.440,74 ευρώ, μη συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ (μέση έκπτωση 61,84%). Το έργο χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων 2015 (ΣΑΕ 050), στο οποίο εντάχθηκε με την από 30.4.2015 απόφαση του Υπουργού Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού. Το αντικείμενο του έργου αυτού αφορούσε στη συντήρηση, επισκευή και διαμόρφωση κτιριακών εγκαταστάσεων συνολικής επιφάνειας 2.200 τ.μ.. Οι κτιριακές αυτές εγκαταστάσεις, στις οποίες στεγαζόταν το Εργοστάσιο Οργανισμού Καπνού, παραχωρήθηκαν στην Ελληνική Αστυνομία από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών της Διεύθυνσης Αστυνομίας Δράμας. Οι εγκαταστάσεις αποτελούνται από δύο εφαπτόμενα κτίρια, συγκεκριμένα από ένα πενταόροφο κτίριο με υπόγειο και ένα διώροφο κτίριο με υπόγειο. Στις εκτελούμενες εργασίες της εργολαβίας περιλαμβάνονται οικοδομικές εργασίες (π.χ. κατασκευή εξωτερικού κελύφους θερμομόνωσης, αντικατάσταση κουφωμάτων, αντικατάσταση στέγης, κατασκευή υγρομόνωσης δώματος, επισκευή σαθρών επιφανειών επιχρίσματος – σκυροδέματος, επιστρώσεις δαπέδων, εργασίες εσωτερικής τοιχοποιίας, ανακαινίσεις χώρων υγιεινής κ.λπ.) και ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες. Ειδικότερα, σύμφωνα με την από 26.10.2015 τεχνική περιγραφή «Το ισόγειο, ο α΄ και β΄ όροφος του πενταόροφου κτιρίου έχουν ανακαινιστεί πρόσφατα, καθότι μέχρι και σήμερα, στο ισόγειο λειτουργούσε το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης του Δήμου Δράμας και στον α΄ και β΄ όροφο το Τ.Ε.Ι. Αρχιτεκτονικής Τοπίου Δράμας… Εσωτερικές διαρρυθμίσεις για τη δημιουργία εσωτερικών χώρων θα γίνουν: στο ισόγειο, στον α΄, β΄ και γ΄ όροφο… Στο δ΄ και ε΄ όροφο δε θα γίνει καμία τροποποίηση επί της υφιστάμενης μορφής… Στο 5όροφο κτίριο θα εκτελεστούν συνοπτικά οι κάτωθι εργασίες. Εξωτερικά: Αντικατάσταση κουφωμάτων στο γ΄, δ΄ και ε΄ όροφο. Αντικατάσταση στέγης με νέο μεταλλικό σκελετό και επιστέγαση με λαμαρίνα γαλβανιζέ… Επισκευή σαθρών επιφανειών επιχρίσματος ο σκυροδέματος…».
Β. Ακολούθως, με την 8039/40125/42-πε/23.11.2016 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Δημόσιας Τάξης του Υπουργείου Εσωτερικών, εγκρίθηκε η μελέτη εργασιών της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης του ανωτέρω έργου, ενώ με την 8039/40125/42-ρλ/19.1.2017 όμοια απόφαση, εγκρίθηκε, ύστερα από την από 27.12.2016 θετική γνωμοδότηση του Συμβουλίου Δημοσίων Έργων της Γενικής Γραμματείας Υποδομών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, ο 2ος Ανακεφαλαιωτικός Πίνακας Εργασιών (Α.Π.Ε.) και η 1η συμπληρωματική σύμβαση του ανωτέρω έργου, ποσού 136.347,53 ευρώ (συμπεριλαμβανομένων των ποσών για απρόβλεπτες δαπάνες, αναθεώρηση και μελέτες, χωρίς Φ.Π.Α.) που αντιστοιχεί σε ποσοστό μικρότερο του 50% της αξίας της αρχικής σύμβασης. Η ανωτέρω 1η συμπληρωματική σύμβαση περιλαμβάνει αύξηση των ποσοτήτων στις συμβατικές εργασίες, καθώς και νέες εργασίες, τόσο οικοδομικές (ποσό 108.220,54 ευρώ, χωρίς αναθεώρηση και ΦΠΑ), όσο και ηλεκτρομηχανολογικές (ποσό 27.626,98 ευρώ).
Γ. Η Αιτιολογική Έκθεση που συνοδεύει τον Α.Π.Ε. αναφέρει τα ακόλουθα: «Ο 2ος ΑΠΕ – 1η Συμπληρωματική Σύμβαση … συντάχθηκε για να συμπεριλάβει συμπληρωματικές καθώς επίσης και νέες εργασίες που απαιτούνται για την έντεχνη και ασφαλή κατασκευή του έργου, οι οποίες δεν είχαν προβλεφθεί στην αρχική μελέτη λόγω της φύσης τους. Σημειώνεται ότι το παλαιό εργοστάσιο καπνού είναι ένα κτίριο, τμήμα του οποίου (3ος, 4ος και 5ος όροφος) ήταν μη λειτουργικό και γεμάτο από παλαιό εξοπλισμό και μηχανήματα. Έτσι, ήταν σχεδόν αδύνατο να αποτυπωθούν σωστά οι χώροι και να προβλεφθούν όλες οι εργασίες, καθώς δεν υπήρχε σε πολλές περιπτώσεις πρόσβαση σε χώρους ή σε τμήματα αυτών. Μετά τη μεταφορά του παλαιού εξοπλισμού διαπιστώθηκε σωρεία προβλημάτων που οφείλονται κυρίως στην ύπαρξη υγρασίας, έχοντας ως αποτέλεσμα την εκτεταμένη διάβρωση δομικών στοιχείων του κτιρίου. Τα προβλήματα αυτά χρήζουν άμεσης αποκατάστασης προς εξασφάλιση της θωράκισης του συνόλου του κτιρίου έναντι των καιρικών συνθηκών και της υγρασίας. Αναλυτικότερα, διαπιστώθηκαν μεγάλα προβλήματα μόνωσης στον 5ο όροφο και στην ταράτσα του κτιρίου. Για τους λόγους αυτούς είναι επιβεβλημένη η αύξηση των ποσοτήτων μονώσεων και των επισκευών… Επιπρόσθετα, εσωτερικά στον 4ο και 5ο όροφο θα εκτελεστούν εργασίες επισκευής και συντήρησης (χρωματισμοί, αποκατάσταση σαθρών δομικών υλικών λόγω μακροχρόνιας υγρασίας, ανακαίνιση υφιστάμενων χώρων υγιεινής). Οι εν λόγω παρεμβάσεις κρίνονται απόλυτα αναγκαίες για την ολοκλήρωση του έργου, διότι είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση επαρκών συνθηκών υγιεινής, έναντι των υποκείμενων λειτουργικών ορόφων και αποτροπή δημιουργίας μελλοντικής εστίας μόλυνσης (…)».
Δ. Περαιτέρω, στην Τεχνική Περιγραφή της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης αναφέρονται τα ακόλουθα: «ΓΕΝΙΚΑ: Η παρούσα 1η Συμπληρωματική Μελέτη του έργου συντάχθηκε με σκοπό να συμπληρώσει απρόβλεπτες εργασίες που λόγω κατασκευής και μεγέθους του κτιρίου ήταν ανέφικτο να προβλεφθούν στην αρχική μελέτη. Οι εργασίες αυτές προέκυψαν μετά από λεπτομερείς επιμετρήσεις των προτεινόμενων εργασιών και εκτενή μελέτη των προβλημάτων μόνωσης και αποσάθρωσης που παρουσιάζει το κτίριο στον 5ο όροφο και στην ταράτσα. Σημειώνεται ότι, στο κτίριο, μετά την έναρξη των εργασιών και την απομάκρυνση του μεγάλου όγκου παλαιού εξοπλισμού εμφανίστηκαν καταστροφές δομικών στοιχείων λόγω υγρασίας. (…) ΜΟΝΩΣΗ – ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ 5ου ορόφου και ταράτσας κτιρίου: Μετά την απομάκρυνση των μπάζων και παλαιών ξύλων που υπήρχαν στο χώρο των τεσσάρων κεκλιμένων στεγών του Ε΄ ορόφου, παρατηρήθηκε η έλλειψη τελικής επιφάνειας αλλά και μόνωσης στις πλάκες των στεγών, καθώς και κατεστραμμένες εσωτερικές υδρορροές και λούκια, μέσα από τα οποία φαίνεται να διοχετευόταν νερό εντός του κτιρίου από την ταράτσα, προκαλώντας μεγάλα προβλήματα στους τοίχους και στην πλάκα του Ε΄ ορόφου. Επίσης το μπαλκόνι του Ε΄ ορόφου έχει εμφανή προβλήματα αποσάθρωσης επιχρισμάτων και αποκάλυψης σίδερων του φέροντος οργανισμού. Βάσει των ανωτέρω παρατηρήσεων προτείνεται η μόνωση των τεσσάρων κεκλιμένων στεγών (…) Παράλληλα, όλα τα επιχρίσματα εντός του χώρου των κεκλιμένων στεγών, επισκευάζονται με επισκευαστικό κονίαμα. Οι υδρορροές που δεν χρησιμοποιούνται απομακρύνονται και τα λούκια των στεγών μονώνονται, για την προστασία του συνόλου – τοίχων και δαπέδου – από πιθανές υγρασίες. Τα προβλήματα του μπαλκονιού αντιμετωπίζονται με παρόμοιο τρόπο… Η ταράτσα του Ε΄ ορόφου, πριν από την προβλεπόμενη μόνωση της αρχικής μελέτης, απαιτεί την διόρθωση των κλίσεών της… Παράλληλα, όλα τα στηθαία της ταράτσας, επειδή παρουσιάζουν αποσαθρώσεις επικίνδυνες στα επιχρίσματά τους, προτείνεται η αποκατάσταση αυτών… Ειδική κατασκευή «κανατιών» για τη σωστή όδευση του νερού εντός των υδρορροών προβλέπεται στην παρούσα μελέτη. Σημειώνεται ότι όλα τα παραπάνω ανέκυψαν κατά τρόπο απρόβλεπτο μετά τον καθαρισμό των επιφανειών από παλαιούς αποσαθρωμένους σοβάδες και χρώματα. ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ: Στο Α΄ όροφο του μικρού κτιρίου, προτείνεται η δημιουργία του χώρου προσωρινής κράτησης, κοντά στην είσοδο του κτιρίου, για την εξυπηρέτηση αναγκών κράτησης… Γίνεται αναδιαρρύθμιση των wc του Β΄ ορόφου, ώστε να υπάρχει δυνατότητα διαχωρισμού των wc γυναικών από τα wc αντρών. Κάποιες διανοίξεις πορτών μεταξύ γραφείων σε σημεία που υποδείχτηκαν από τη Διεύθυνση Αστυνομίας Δράμας, για θέματα λειτουργικότητας που δεν είχαν προβλεφθεί, περιλαμβάνονται στις διαρρυθμίσεις. Στο Γ΄ όροφο του κτιρίου δημιουργείται νέο γραφείο για την εγκατάσταση της ΕΥΠ και κατασκευάζονται άλλα 3 νέα γραφεία στον υπόλοιπο χώρο του Γ΄ ορόφου για άλλες χρήσεις. Τα ανωτέρω προέκυψαν κατά τρόπο απρόβλεπτο και είναι εργασίες μη διαχωρίσιμες από το συμβατικό αντικείμενο, διότι αφορούν την ομαλή μετεγκατάσταση των Υπηρεσιών της Ελληνικής Αστυνομίας αλλά και την εύρυθμη λειτουργία όλων των υπηρεσιών της…».
5. Με τα δεδομένα αυτά, από την προσήκουσα εκτίμηση του συνόλου των στοιχείων του φακέλου, συνάγεται ότι οι περιληφθείσες στον 2ο Α.Π.Ε. συμπληρωματικές εργασίες οφείλονται σε απρόβλεπτες περιστάσεις. Ειδικότερα, όσον αφορά στις επισκευαστικές εργασίες στους 4ο και 5ο ορόφους, η ανάγκη εκτέλεσής τους προέκυψε μετά την αποξήλωση και μεταφορά του παλαιού εξοπλισμού και των μπαζών που υπήρχαν στους 3ο, 4ο και 5ο ορόφους του πενταόροφου κτιρίου. Ο εξοπλισμός δε αυτός, όπως προκύπτει από τις προσκομισθείσες ενώπιον του Τμήματος φωτογραφίες και λοιπά στοιχεία, αποτελείτο από μηχανήματα μεγάλου όγκου, όπως λέβητες, βαριές και μεγάλες μεταλλικές δεξαμενές, σωλήνες ενσωματωμένες στην πλάκα του ορόφου, οι οποίες έπρεπε να απομακρυνθούν με ειδικό τρόπο αδιατάρακτης κοπής, καθώς και πλήθος ξύλινων κατασκευών τοποθετημένων σε στοίβες. Για το λόγο δε αυτό, δεν ήταν δυνατή, πριν την απομάκρυνση του ανωτέρω εξοπλισμού και των μπαζών, η πρόσβαση σε όλους τους χώρους ή τμήματα του κτιρίου, ώστε να διαγνωσθεί η έκταση της διάβρωσης και τα προβλήματα υγρασίας και να καταστεί εφικτή τεχνικώς η διακρίβωση του συνόλου των προβλημάτων, ακόμα και με την επίδειξη άκρας επιμέλειας κατά τη σύνταξη της αρχικής μελέτης. Επίσης, δεν ήταν δυνατή η απομάκρυνση του ως άνω εξοπλισμού με ίδια μέσα της αναθέτουσας αρχής, καθόσον οι σχετικές εργασίες ανατέθηκαν στον ανάδοχο με την αρχική σύμβαση, λόγω της εξειδικευμένης φύσης αυτών (βλ. τεχνική περιγραφή του έργου σημείο 34 «Αποξήλωση μετά προσοχής και μεταφορά σε καθ’ υπόδειξη χώρο, του παλαιού εξοπλισμού του καπνολογικού ινστιτούτου»). Εξάλλου, από την Τεχνική Περιγραφή του αρχικού έργου, καθώς και το 8039/40125/26.4.2017 έγγραφο του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας συνάγεται ότι η Υπηρεσία κατά τη σύνταξη της μελέτης του έργου, λαμβάνοντας υπόψη την παλαιότητα του κτιρίου και την πολυετή εγκατάλειψη των 4ου και 5ου ορόφων, προέβλεψε εγκαίρως την ύπαρξη προβλημάτων μόνωσης και φθορών στους ορόφους αυτούς, για το λόγο δε αυτό μερίμνησε ώστε να συμπεριληφθούν στην αρχική σύμβαση εργασίες αποκατάστασης των αναμενόμενων συνήθων φθορών. Η πλήρης έκταση των υπαρχόντων προβλημάτων, όμως, δεν ήταν δυνατό να προσδιορισθεί επακριβώς κατά το χρόνο εκπόνησης της αρχικής μελέτης και πριν την απομάκρυνση του παλαιού εξοπλισμού, ως εκ τούτου δε το γεγονός αυτό δεν εμπίπτει στη σφαίρα ευθύνης των οργάνων σύνταξης της μελέτης. Για τον ίδιο λόγο της ύπαρξης του παλαιού εξοπλισμού, δεν ήταν δυνατή η διαπίστωση της έλλειψης τελικής επιφάνειας μόνωσης στις πλάκες των στεγών, οι οποίες βρίσκονται ουσιαστικά εντός στεγασμένης επιφάνειας, ήτοι κάτω από τη μεταλλική στέγη του κτιρίου και δεν υπήρχε καμία οπτική επαφή κατά τη σύνταξη της αρχικής μελέτης. Όσον αφορά δε στην ανάγκη εκτέλεσης πρόσθετων εργασιών αναδιαρρύθμισης των 1ου, 2ου και 3ου ορόφων, από τα προσκομισθέντα ενώπιον του Τμήματος στοιχεία προκύπτει ότι αυτή ανέκυψε μετά την εκπόνηση της αρχικής μελέτης και οφείλεται στο εντελώς έκτακτο και απρόβλεπτο γεγονός της δημιουργίας στην πόλη της Δράμας Δομής Προσωρινής Φιλοξενίας προσφύγων χωρητικότητας περίπου 500 ατόμων. Κατά συνέπεια, για την κάλυψη των ούτως διαμορφωθεισών νέων αναγκών, οι οποίες συνίστανται στην επιφόρτιση της Αστυνομικής Διεύθυνσης Δράμας με πρόσθετα καθήκοντα, δοθέντος ότι πέραν της συνήθους ροής πολιτών και κρατουμένων πρέπει να ανταποκριθεί και στις συνεχώς αυξανόμενες ροές προσφύγων και μεταναστών που μεταφέρονται στην ανωτέρω δομή φιλοξενίας, κρίθηκε απαραίτητη η διενέργεια μετατροπών στην αρχικώς προβλεπόμενη διαρρύθμιση του κτιρίου, ώστε να κατασκευαστεί χώρος προσωρινής κράτησης στον α΄ όροφο του διώροφου κτιρίου και να πραγματοποιηθούν αλλαγές στη διαμόρφωση των τουαλετών για την εξυπηρέτηση περισσότερων ατόμων. Τούτων δοθέντων, συντρέχουν εν προκειμένω απρόβλεπτες περιστάσεις που καθιστούν αναγκαία την εκτέλεση του συνόλου των περιλαμβανομένων στην επίμαχη 1η συμπληρωματική σύμβαση εργασιών, οι οποίες, λόγω της φύσης τους, είναι απολύτως αναγκαίες για την ολοκλήρωση του τεχνικού αντικειμένου της αρχικής σύμβασης και δεν μπορούν να διαχωριστούν τεχνικά και οικονομικά από αυτή χωρίς να δημιουργηθούν μείζονα προβλήματα στην αναθέτουσα αρχή. Κρίνοντας αντίθετα το VI Τμήμα, που με την προσβαλλόμενη απόφασή του απέρριψε τις ασκηθείσες κατά της απορριπτικής πράξης του Ε΄ Κλιμακίου αιτήσεις ανάκλησης, έσφαλε ως προς την εφαρμογή των οικείων διατάξεων και πρέπει, κατά παραδοχή ως βάσιμου του οικείου λόγου των αιτήσεων αναθεώρησης, να αναθεωρηθεί η απόφαση αυτή.
6. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, οι ένδικες αιτήσεις αναθεώρησης πρέπει να γίνουν δεκτές, να αναθεωρηθεί η 666/2017 απόφαση του VI Τμήματος και να επιστραφεί το κατατεθέν παράβολο στην αιτούσα ανώνυμη εταιρεία «ERGMASINDEALSP.C.».Περαιτέρω, πρέπει να γίνουν δεκτές οι από 28.2.2017 αιτήσεις ανάκλησης και να ανακληθεί η 26/2017 πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Συντήρηση και επισκευή κτιριακών εγκαταστάσεων για στέγαση υπηρεσιών Ελληνικής Αστυνομίας στη Δράμα», μεταξύ του Προϊσταμένου του Τμήματος Κτιριολογικής Υποδομής της Διεύθυνσης Τεχνικής Υποστήριξης του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας ενεργούντος ως εκπροσώπου του Υπουργού Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης και της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «ERGMASINDEALSP.C.», ακολούθως δε να αποδοθεί στην καταθέσασα εταιρεία το οικείο παράβολο.
Για τους λόγους αυτούς
Συνεκδικάζει τις αιτήσεις αναθεώρησης της εταιρείας με την επωνυμία «ERGMASINDEALSP.C.» και του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης – Αρχηγείου Ελληνικής Αστυνομίας.
Δέχεται τις αιτήσεις αυτές.
Αναθεωρεί την 666/2017 απόφαση του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στην εταιρεία «ERGMASINDEALSP.C.».
Δέχεται τις από 28.2.2017 αιτήσεις ανάκλησης της εταιρείας με την επωνυμία «ERGMASINDEALSP.C.» και του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης – Αρχηγείου Ελληνικής Αστυνομίας.
Ανακαλεί την 26/2017 πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Συντήρηση και επισκευή κτιριακών εγκαταστάσεων για στέγαση υπηρεσιών Ελληνικής Αστυνομίας στη Δράμα». Και
Διατάσσει την απόδοση του κατατεθέντος για την αίτηση ανάκλησης παραβόλου στη δικαιούχο.
Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα,στις 12 Ιουνίου 2016.
| Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ | Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ |
| ΑΝΔΡΟΝΙΚΗ ΘΕΟΤΟΚΑΤΟΥ | ΑΣΗΜΙΝΑ ΣΑΝΤΟΡΙΝΑΙΟΥ |
| Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ | |
| ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ | |
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 21 Ιουνίου 2017.
| Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ | Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ |
| ΑΝΔΡΟΝΙΚΗ ΘΕΟΤΟΚΑΤΟΥ | ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ |
