Αριθμός 3018/2017
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Α΄
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 18 Σεπτεμβρίου 2017, με την εξής σύνθεση: Αν. Γκότσης, Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του
Α΄ Τμήματος, Π. Μπραΐμη, Κ. Κονιδιτσιώτου, Σύμβουλοι, Β. Ανδρουλάκης, Στ. Κτιστάκη, Πάρεδροι. Γραμματέας η Β. Ραφαηλάκη, Γραμματέας του
Α΄ Τμήματος.
Για να δικάσει την από 2 Μαΐου 2013 αίτηση:
της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδος, η οποία παρέστη με τον δικηγόρο Ηρακλή Τσάγκα (Α.Μ. 147 Δ.Σ. Λιβαδειάς), που τον διόρισε με απόφασή της η Οικονομική της Επιτροπή,
κατά των: 1) Μαρίας Στεφάνου Μάργαρη, κατοίκου Πετρούπολης Αττικής (Πελοποννήσου 147), η οποία παρέστη με τον δικηγόρο Γεώργιο Κακουλάκη (Α.Μ. 19303), που τον διόρισε με πληρεξούσιο και 2) Δήμου Θηβαίων νομού Βοιωτίας, ο οποίος δεν παρέστη.
Με την αίτηση αυτή η αναιρεσείουσα Περιφέρεια επιδιώκει να αναιρεθεί η υπ’ αριθμ. 1247/2012 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πειραιώς.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Παρέδρου Β. Ανδρουλάκη.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο της αναιρεσείουσας Περιφέρειας, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους αναιρέσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση και τον πληρεξούσιο της αναιρεσίβλητης, ο οποίος ζήτησε την απόρριψή της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι
Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο ν Ν ό μ ο
1. Επειδή, με την υπό κρίση αίτηση, για την άσκηση της οποίας δεν απαιτείται καταβολή παραβόλου (παρ. 4 του άρθρου 28 του ν. 2579/1998, Α΄ 31), ζητείται η αναίρεση της 1247/2012 αποφάσεως του Διοικητικού Εφετείου Πειραιώς, με την οποία, αφού συνεκδικάστηκαν αντίθετες εφέσεις των ήδη διαδίκων κατά της 92/2010 αποφάσεως του Διοικητικού Πρωτοδικείου Λιβαδειάς, η οποία εκδόθηκε επί αγωγής αποζημιώσεως της Μαρίας Μάργαρη κατά του Δήμου Θηβαίων και κατά της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδος, οι μεν εφέσεις της αναιρεσείουσας και της Μαρίας Μάργαρη απορρίφθηκαν, η δε έφεση του Δήμου Θηβαίων έγινε δεκτή και, τελικώς, κρίθηκε, επικυρουμένης κατά τούτο της αποφάσεως του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, ότι η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος οφείλει να καταβάλει στην Μαρία Μάργαρη ποσό 323.875,63 ευρώ ως αποζημίωση για την σοβαρή βλάβη της υγείας που υπέστη σε τροχαίο ατύχημα, λόγω παραλείψεων των οργάνων της αναιρεσείουσας.
2. Επειδή, στο άρθρο 72 παρ. 1 του ν. 3852/2010 «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης – Πρόγραμμα Καλλικράτης» (Α΄ 87) το οποίο ετέθη σε ισχύ από 1-1-2011 (άρθρο 286 του νόμου αυτού), ορίζεται ότι η Οικονομική Επιτροπή του Δήμου, έχει, μεταξύ άλλων, και τις ακόλουθες αρμοδιότητες: «ιγ) αποφασίζει για την άσκηση όλων των ενδίκων βοηθημάτων και των ενδίκων μέσων, ιδ) … ιε) αποφασίζει για την πρόσληψη πληρεξουσίου δικηγόρου και για την ανάκληση της πληρεξουσιότητάς του, σε όσους δήμους, είτε δεν έχουν προσληφθεί δικηγόροι, με μηνιαία αντιμισθία, είτε αυτοί που έχουν προσληφθεί δεν έχουν δικαίωμα να παρίστανται σε ανώτατα δικαστήρια …». Εξ άλλου, κατά το άρθρο 58 παρ. 1 εδαφ. α΄ του ιδίου νόμου, ο Δήμαρχος εκπροσωπεί τον Δήμο στα δικαστήρια και σε κάθε δημόσια αρχή. Από τις ως άνω διατάξεις, σε συνδυασμό με εκείνες του άρθρου 27 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8) περί πληρεξουσιότητος, συνάγεται, μεταξύ άλλων, ότι για τη νομιμοποίηση δικηγόρου, που παρίσταται ως πληρεξούσιος Δήμου κατά την επ’ ακροατηρίω συζήτηση ενδίκου βοηθήματος ή μέσου στο Συμβούλιο της Επικρατείας, η απόφαση αυτή Οικονομικής Επιτροπής δεν αρκεί, αλλά πρέπει και ο Δήμαρχος, ως νόμιμος εκπρόσωπος του Δήμου, να του παράσχει την αναγκαία πληρεξουσιότητα, είτε με προφορική δήλωσή του στο ακροατήριο, είτε με συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο ή, άλλως, με έγγραφο κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 96 παρ. 2 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α΄ 182), το οποίο εφαρμόζεται εν προκειμένω δυνάμει του άρθρου 40 του π.δ. 18/1989 (Σ.τ.Ε. 2453/2016, 330/2016, 58/2015 επταμ.).
3. Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση ο δικηγόρος Κωνσταντίνος Χαλβατζής κατέθεσε την ημέρα της δικασίμου υπόμνημα με τις απόψεις του αναιρεσιβλήτου Δήμου επί της υπό κρίση αιτήσεως, συνοδευόμενο από την απόφαση διορισμού του ως δικηγόρου του Δήμου Θηβαίων (10566/248436/2013/8-1-2014 απόφαση της Γενικής Γραμματέως της Αποκεντρωμένης Διοικήσεως Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας, Γ΄ 68) και τον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας αυτού, στο άρθρο 6 του οποίου περιγράφονται οι αρμοδιότητες της Νομικής Υπηρεσίας (2992/62069/2012 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης, Β΄ 1369). Με τα δεδομένα αυτά, όμως, ο καθ’ ου Δήμος δεν παρέστη με κανέναν από τους αναφερόμενους στην προηγούμενη σκέψη νόμιμους τρόπους και, επομένως, το υπόμνημά του δεν μπορεί να ληφθεί υπ’ όψιν. Εξ άλλου, η προσκομισθείσα κατά τα ανωτέρω απόφαση διορισμού του υπογράφοντος το υπόμνημα δικηγόρου σε κενή οργανική θέση του Δήμου Θηβαίων, η οποία, πάντως, δεν περιλαμβάνει παροχή πληρεξουσιότητας για παράσταση ενώπιον των δικαστηρίων, δεν αρκεί για την νομιμοποίησή του, προεχόντως για τον λόγο αυτό (πρβ. Σ.τ.Ε. 340/2016, 2058/2014).
4. Επειδή, στο εδ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 53 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), ορίζεται ότι: «Η αίτηση [εν. αναιρέσεως] ασκείται από μεν τον ιδιώτη διάδικο … μέσα σε προθεσμία εξήντα ημερών που αρχίζει από την κοινοποίηση της απόφασης σε αυτόν από δε τη διάδικο διοικητική αρχή ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου ή από τον προϊστάμενό τους υπουργό, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά, μέσα σε εξήντα ημέρες από τη χρονολογία δημοσίευσης της αποφάσεως …» και στο άρθρο 22 του
ν. 1868/1989 (Α΄ 230) προβλέπεται ότι «1. … 5. Η κατά τη διάταξη του άρθρου 53 του … π.δ. 18/1989 … προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης από το Δημόσιο ή τη διάδικη διοικητική αρχή στο Συμβούλιο της Επικρατείας αρχίζει από την κοινοποίηση της απόφασης στο Δημόσιο ή τη διάδικη διοικητική αρχή». Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων, προκύπτει ότι η προθεσμία για την άσκηση αίτησης αναιρέσεως στο Συμβούλιο της Επικρατείας από το διάδικο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου είναι εξήντα (60) ημερών και αρχίζει από την κοινοποίηση σ’ αυτό της αποφάσεως της οποίας ζητείται η αναίρεση (Σ.τ.Ε. 1099/2007).
5. Επειδή, στον Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (Κ.Δ.Δ.), ο οποίος κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.2717/1999 (Α΄ 97), ορίζεται, στο άρθρο 44 ότι: «1. Για κάθε πράξη της διαδικασίας … συντάσσεται έκθεση … 3. Με την επιφύλαξη όσων ορίζουν ειδικότερες διατάξεις, η έκθεση πρέπει να μνημονεύει: α) τον τόπο και το χρόνο που διενεργήθηκε η πράξη …», στο άρθρο 49 ότι: «1. Οι επιδόσεις δικογράφων προς το Δημόσιο γίνονται στον Υπουργό Οικονομικών … 2. … 3. Οι επιδόσεις προς τα λοιπά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου γίνεται στους νόμιμους εκπροσώπους τους ή σε υπαλλήλους που έχουν εξουσιοδοτηθεί από αυτούς ή στους δικαστικούς τους πληρεξουσίους» και στο άρθρο 56 ότι: «1. Για κάθε επίδοση, το όργανο που τη διενεργεί συντάσσει έκθεση. 2. Η έκθεση, εκτός από τα στοιχεία που ορίζονται στην παρ. 3 του άρθρου 44, πρέπει να μνημονεύει: α) την παραγγελία προς επίδοση, β) σαφή προσδιορισμό του επιδοτέου εγγράφου και των προσώπων τα οποία αφορά, γ) την ημέρα και την ώρα της επίδοσης, δ) το πρόσωπο στο οποίο παραδόθηκε το έγγραφο και την ιδιότητα με την οποία το παρέλαβε … 3. Η έκθεση υπογράφεται από το όργανο της επίδοσης, καθώς και από το πρόσωπο στο οποίο παραδόθηκε το έγγραφο …». Περαιτέρω, στο άρθρο 171 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας ορίζεται ότι: «1. Τα δημόσια έγγραφα που έχουν συνταχθεί από το αρμόδιο όργανο και κατά τους νόμιμους τύπους αποτελούν πλήρη απόδειξη για όσα βεβαιώνονται σε αυτά, είτε ότι ενήργησε ο συντάκτης τους είτε ότι έγιναν ενώπιόν του, ως προς τα οποία είναι δυνατή η ανταπόδειξη μόνο εφόσον τα έγγραφα αυτά προσβληθούν ως πλαστά … 3. Κατά τα λοιπά το περιεχόμενο των δημόσιων εγγράφων, καθώς και όλο το περιεχόμενο των ιδιωτικών, εκτιμάται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 148 …».
Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι η έκθεση επίδοσης, που είναι δημόσιο έγγραφο, αποτελεί πλήρη απόδειξη ως προς όσα βεβαιώνονται σ’ αυτή ότι έγιναν από το δημόσιο όργανο ή ενώπιόν του, τα οποία μπορούν να αμφισβητηθούν μόνο με προσβολή της έκθεσης για πλαστότητα, βάσει ειδικής προς τούτο πληρεξουσιότητας. Αντίθετα, για όλα όσα το όργανο έπρεπε, λόγω των καθηκόντων του, να ερευνήσει αυτεπαγγέλτως, επιτρέπεται ανταπόδειξη. Η ταυτότητα του προσώπου προς το οποίο επιδίδεται το έγγραφο είναι στοιχείο που εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δημόσιο όργανο. Συνεπώς, επιτρέπεται ανταπόδειξη κατά της βεβαίωσης στην έκθεση επίδοσης περί της ταυτότητας του παραλαβόντος το έγγραφο προσώπου (Σ.τ.Ε. 2713/2014, 2936/2011, 1382/2009). Εξ άλλου, σύμφωνα με την ανωτέρω διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 49 του Κ.Δ.Δ., οι επιδόσεις προς τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου γίνονται είτε στους νομίμους εκπροσώπους τους είτε σε υπαλλήλους που έχουν εξουσιοδοτηθεί προς τούτο είτε στους δικαστικούς πληρεξουσίους τους. Επομένως, είναι νόμιμη η επίδοση που γίνεται σε υπάλληλο που έχει εξουσιοδοτηθεί χωρίς να απαιτείται προηγουμένως να αναζητηθεί ο ίδιος ο νόμιμος εκπρόσωπος (Σ.τ.Ε. 3718/2010).
6. Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το 754/12-11-2012 αποδεικτικό επιδόσεως της Δικαστικής Επιμελήτριας Μαρίας Χατζούλα, επικυρωμένο αντίγραφο της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως επιδόθηκε στην αναιρεσείουσα Περιφέρεια και παρελήφθη από την «αρμόδια υπάλληλο Γεωργία Παπαλέξη». Με τα δεδομένα αυτά η αίτηση αναιρέσεως, κατατεθείσα στην Γραμματεία του εκδόσαντος την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση Διοικητικού Εφετείου Πειραιώς στις
7-5-2013, δηλαδή πολύ πέραν του εξηκονθημέρου από την επίδοση της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη και, ειδικότερα, ως εκπροθέσμως ασκηθείσα. Και ναι μεν η αναιρεσείουσα Περιφέρεια με το κατατεθέν μετά την δικάσιμο, εντός της χορηγηθείσης προθεσμίας, στις 19-9-2017 υπόμνημα, προβάλλει ότι «η υπάλληλος της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, στη Νομική Υπηρεσία Μαρία Ράρρα, … δεν έχει και δεν μπορεί να έχει καμιά εξουσία εκπροσώπησης … και παραλαβής αποφάσεων και δικογράφων …» διότι η εξουσία δικαστικής και εξώδικης εκπροσώπησης της περιφέρειας έχει μεταβιβαστεί με κανονιστικές αποφάσεις του οικείου Περιφερειάρχη στους αντιπεριφερειάρχες Αθανάσιο Μπουραντά, Θωμά Στάικο και Γεώργιο Μουλικώτη, πλην όμως ο ισχυρισμός αυτός είναι εν πάση περιπτώσει απορριπτέος, γιατί αναφέρεται στην μεταβίβαση από τον Περιφερειάρχη στους Αντιπεριφερειάρχες των αρμοδιοτήτων δικαστικής και εξώδικης εκπροσώπησης της Περιφέρειας και όχι στο διαφορετικό και κρίσιμο εν προκειμένω ζήτημα της αρμοδιότητας παραλαβής εγγράφων από την ως άνω υπάλληλο της Περιφέρειας Γεωργία Παπαλέξη, της οποίας δεν αμφισβητείται η σχετική αρμοδιότητα, αλλά η αρμοδιότητα άλλης υπαλλήλου (Μαρίας Ράρρα. Πρβ. Σ.τ.Ε. 287/2017, 798/2011).
Δ ι ά τ α ύ τ α
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως και
Επιβάλλει εις βάρος της αναιρεσείουσας Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας την δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης Μαρίας Μάργαρη, η οποία ανέρχεται σε τετρακόσια εξήντα (460) ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 21 Σεπτεμβρίου 2017
Ο Πρόεδρος του Α´ ΤμήματοςΗ Γραμματέας του Α´ Τμήματος
Αν. ΓκότσηςΒ. Ραφαηλάκη
και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 27ης Νοεμβρίου 2017.
Η Προεδρεύουσα ΑντιπρόεδροςΗ Γραμματέας
Μ. ΚαραμανώφΒ. Κατσιώνη
ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ
Εντέλλεται προς κάθε δικαστικό επιμελητή να εκτελέσει όταν του το ζητήσουν την παραπάνω απόφαση, τους Εισαγγελείς να ενεργήσουν κατά την αρμοδιότητά τους και τους Διοικητές και τα άλλα όργανα της Δημόσιας Δύναμης να βοηθήσουν όταν τους ζητηθεί.
Η εντολή πιστοποιείται με την σύνταξη και την υπογραφή του παρόντος.
Αθήνα, ……………………………………….
Ο Πρόεδρος του Α΄ Τμήματος Η Γραμματέας του Α΄ Τμήματος
./.